Иһинээҕитигэр көс

Муус устар 21

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Муус устар 21 диэн Григориан халандаарыгар сыл 111-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 112-c күнэ). Сыл бүтүө 254 күн баар.

  • Б.э.и. 753 сыллаахха Рим куорат тутуллуута саҕаламмыт (бу күнү-дьылы өссө I үйэҕэ устуоруктар ааҕан таһаарбыттара).
  • 1519Миэксикэ кытылыгар Испания конкистадора Эрнан Кортес тиксибит.
  • 1526 — Хотугу Ииндийэҕэ узбек бэйиэтэ, Улуу Моҕуоллар династияларын бастакы ыраахтааҕыта Бабуур Дели султаанын Ибрахим-шааҕы үлтүрүппүт.
  • 1782 — Сиам хоруола Бангкок куораты олохтообут.
  • 1816 — Дьобуруопа улуу бэйиэтэ Байрон матымаатык ойоҕуттан араҕан Ааҥылыйаттан көһөн барбыта уонна 8 сыл буолан баран Грецияҕа өлбүтэ. Соҕотох кыыстара Ада Лавлейс аан дойдуга бастакы барыгыраммыыс быһыытынан биллэр.
  • 1917 — саха интэлигиэнсийэтин "Көҥүл" сойууһа тэриллибит. Сойуус бастыҥ кыттыылаахтарынан Василий Никифоров-Күлүмнүүр, Гавриил Ксенофонтов, Роман Оросин, Дмитрий Слепцов, Кузьма Гаврилов, Н.Д. Леонтьев, Михаил Артемьев буолбуттара. Бу Сойуус Саха сиригэр сиэмистибэни(земство) киллэрэр соруктааҕа. Оттон земство Саха сиригэр национальнай-территориальнай аптаныамыйаны бигэргэтиигэ бастакы үктэл быһыытынан көрүллэрэ.
  • 1918 — Сэбиэскэй бырабыыталыстыба Ис Арассыыйа уонна Сибиир мусульмааннарын Милли меджлиһин суох гыммыт.
  • 1925 — Чувааш аптаныамыйалаах уобалаһа өрөспүүбүлүкэ буолбут - Чувааш АССР.
  • 1954
    • ССРС ЮНЕСКО чилиэнэ буолбут.
    • Чиэхийэҕэ «буржуазнай националистар» сууттара саҕаламмыт, сууттанааччылар ортолоругар кэлин Чиэхийэ хомуньуус баарытйатын салайааччыта буолбут Густав Гусак баара.
  • 1960Бразилия саҥа киин куоратынан онно анаан тутуллубут Бразилиа буолбут. Куорат түөрт сыл иһигэр архытыактар Оскар Нимейра салалтатынан тутуллубута
  • 1967
    • ССРС Миниистирдэрин сэбиэтэ «Хотугу омуктар экэниэмикэлэрин уонна култуураларын салгыы сайыннарар миэрэлэр тустарынан» уураах таһаарбыт.
    • Быыбар буолуо аҕыйах хонук хаалбытын кэннэ Грецияҕа былааһы полковник Джордж Пападопулос күүһүнэн ылбыт, бу кэнниттэн байыаннайдар былааска 7 сыл олорбуттара.
  • 1989Кытай киин куоратыгар Тяньаньмэнь болуоссакка 100 000 устудьуон реформатор Ху Яобаны ахтар санаалаах мустубут.
  • 1991 — Чурапчыттан төрүттээх уһун дьыстаансы устарга сүүрүүк Артур Феофанов чэпчэки атлетикаҕа сахалартан ССРС успуордун бастакы маастара буолбута.
  • 2001Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ скульптор Эдуард Пахомовка анаммыт.
  • 2019
    • Шри-Ланкааҕа хас да теракт буолбут.
    • Украина быыбарын иккис тууругар Владимир Зеленскай ордук элбэх куолаһы ылбыт.


  1. Международные дни(нууч.). www.un.org (6 Тохсунньу 2015). Тургутулунна 13 Тохсунньу 2020.
  2. День местного самоуправления в России.