От ыйын 25

От ыйын 25 диэн Григориан халандаарыгар сыл 206-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 207-c күнэ). Сыл бүтүө 159 күн баар.

Бэлиэ күннэр

• ХНТ ХНТ — Ууга өлүүнү сэрэтэр аан дойдутааҕы күн (Всемирный день предотвращения утоплений) (A/RES/75/273)

• Дания Дания — Истед кыргыһыыта (ааҥл. Battle of Isted)
• Испания Испания — Галисия күнэ (исп. Día Nacional de Galicia)
• Коста Рика Коста Рика — Гуанакасте күнэ (ааҥл. Guanacaste Day)
• Тунис Тунис — Өрөспүүбүлүкэ күнэ
• Пуэрто Рико Пуэрто Рико — Конституция күнэ

• Беларусь Беларусь — Баһаарынай сулууспа күнэ
• Арассыыйа Арассыыйа:
  • РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ
  • Өрүс полициятын күнэ
  • Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн

Түбэлтэлэр

• 306 — Ол саҕана Британияҕа баар Рим сэбилэниилээх күүстэрэ бэйэлэрин хамандыырдарын Константин I аҕатын оннугар импэрээтэринэн биллэрбиттэр. Аҕата тетрарх этэ, ол аата 4 тэҥҥэ имппэрээтэрдиир дьонтон биирдэстэрэ, кэлин атыттары хотон, Улуу Константин соҕотох импэрээтэр буолбута. Резиденциятын Византий куоракка көһөрбүтэ, Константинополь диэн ааттаабыта, христианствоны импиэрийэ итэҕэлинэн оҥорбута.
• 1587 — Дьоппуону түмпүт Тоётоми Хидэёси христианствоны тарҕатыыны боппут, аҕабыыттары дойду иһиттэн үүрбүт. Сотору кэминэн Дьоппуон икки үйэлээх изоляцияҕа киирбитэ.
• 1593 — Франция хоруола Генрих IV протестантизмтан католицизмҥэ көспүт.
• 1668 — Илин Кытайга буолбут күүстээх сир хамсааһынын түмүгэр (сыанабылынан 8,5 магнитудалаах эбит) 43 000 киһи өлбүт.
• 1718 — Улуу Бүөтүр сорудаҕынан Таллиҥҥа Кадриорг диэн уораҕайы тутан саҕалаабыттар, уораҕай ыраахтааҕы кэргэнигэр Екатеринаҕа анаммыта.
• 1799 — Наполеон Бонапарт аармыйата Мустафа-паша баһылыктаах Осмаан импиэрийэтин ахсаанынан баһыйар аармыйатын Абукир аттыгар үлтүрүппүт.
• 1826 — Петербуурга биэс декабриһы ыйаан өлөрбүттэр: Михаил Бестужев-Рюмин, Пётр Каховскай (өрө туруу кэмигэр М. А. Милорадович генералы өлөрбүт киһи), Сергей Муравьёв-Апостол (подполковник), Павел Пестель (Соҕуруу уопсастыба салайааччыта), Кондратий Рылеев (бэйиэт).
• 1837 — Лондоҥҥа электрическэй тэлэгирээби аан бастаан Уильям Кук уонна Чарльз Уитстон урбаан сыалыгар-соругар туһаммыттар.
• 1908 — Дьоппуон хиимигэ Икэда Кикунаэ арыйбыт ас амтанын күүһүрдэр натрий глутаматын атыылыыр сыаллаах Адзиномото хампаанньа тэриллибит.
• 1923 — Карелиятааҕы үлэ коммуната (автономнай уобалас холбоһуга) РСФСР иһинэн Карелия автономиялаах өрөспүүбүлүкэтин статуһун ылбыт.
• 1930 — ССРС-ка начаалынай үөрэхтээһин булгуччулаах буолбут.
• 1941 — Сунтаар сэлиэнньэтигэр призыв хамыыһыйата үлэлээбит, 1921-1923 сыллардаахха төрөөбүт 56 эр киһини аармыйаҕа сүүмэрдээбит. Бу сэриигэ барбыт бастакы хомуур этэ.
• 1978 — Англияҕа бастакы "пробирка оҕото" Луиза Джой Браун төрөөбүт.
• 1984 — Космонавт Светлана Савицкая дьахталлартан бастакынан аһаҕас космоска тахсыбыт.
• 1986 — ССРС-ка хозрасчекка олоҕуран үлэлиир "Ыччат билимҥэ-тиэхиньикэҕэ айар кииннэрин" (ЦНТТМ) тэрийэр туһунан быһаарыыны ССКП Киин кэмитиэтэ ылбыт. Сыл аҥаарынан 1987 сыл тохсунньу 28 күнүгэр балаһыанньата бигэргэммит. Манан дойдуга "хомсомуол" приватизациятын бырассыаһа саҕаламмыт.
• 2010 — Викиликс (ааҥл. WikiLeaks) Афганистаан сэриитин туһунан кистэлэҥ докуомуоннары бэчээттээбит. Бу АХШ устуоруйатыгар байыаннай кистэлэҥ ордук бөдөҥ бычалыйыыыта этэ.

Төрөөбүттэр

• 1950 — Евстафий Аргунов — РФ үтүөлээх бырааһа, Амма улууһун Ытык киһитэ.

Өлбүттэр

• 1996 — Микаэл Таривердиев — композитор, РСФСР норуодунай артыыһа (1986). Бу киһи "Вокзал для двоих" диэн киинэҕэ сүрүн дьоруой прототиибэ этэ — ойох ылаары сылдьар дьахтара массыынанан киһини дэҥнээбитин бэйэтигэр ылынан сууттана сылдьыбыта диэн сурах баар.
• 1980 — Владимир Высоцкай (1938 төр.), тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, бэйиэт, бэйэтин ырыаларын толорооччу.