Олунньу 14

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Олунньу 14 диэн Григориан халандаарыгар сыл 45-с күнэ. Сыл бүтүө 320 күн (ордук хонуктаах сылга 321 күн) баар.

Бэлиэ күннэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Тапталлаахтар күннэрэ
  • Кинигэ бэлэхтэһии дойдулар ардыларынааҕы күнэ
  • АризонаFlag of Arizona.svg Аризона (АХШ) — Судаарыстыбаннас күнэ
  • ОрегонFlag of Oregon.svg Орегон (АХШ) — Судаарыстыбаннас күнэ
  • ИиндийэFlag of India.svg Ииндийэ (сорох сирдэрэ) — Төрөппүттэргэ сүгүрүйүү күнэ (Матру Питру Пуджан Дивас). 2007 сылтан арҕаа култууралар сүүрээннэригэр утары туруу курдук биир куоракка бэлиэтээбиттэрэ, кэлин элбэх штаат иилэ хабан ылан бэлиэтиир буолбута

Түбэлтэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 286 — 1260 сыл эргин суруллубут "Көмүс номох" диэн христианнар үһүйээннэрин хомуурунньугар этиллэринэн, бу күн быраас уонна аҕабыыт Валентин Рим былаастарын дьаһалынан өлөрүллэргэ ууруллубут. Кини буруйа диэн ыал буолуо суохтаах саллааттары кистэлэҥинэн бэргэһэлиир эбит.
  • 842Людовик II Ньиэмэс уонна Карл II Тараҕай Страсбургтааҕы андаҕардарын икки тылынан эппиттэр: романныы (эргэ боронсуустуу) уонна ньиэмэстии. Бу күн боронсуус тыла билиниллибит күнүнэн ааҕыллар.
  • 1530 — Нуньо де Гусман баһылыктаах Испания конкистадордара Тангашуан II диэн ыраахтааҕыны бүрүстүөлүттэн суулларбыттар уонна өлөрбүттэр. Бу Ирекекуа (Иречеква) диэн бөдөҥ дойду Киин Миэксикэҕэ бүтэһик тутулуга суох дойду этэ. Аармыйата 100 тыһыынчаҕа тиийэрэ, ол эрээри быһаарыылаах кэмҥэ 1522 сыллаахха сэриилэһэртэн батыммыттара, ыраахтааҕылара өлүөн иннинэ 8 сыл тухары испанецтарга түһээн төлүү олорбуттара.
  • 1556 — Акбар Улуу Моҕуоллар Импиэрийэлэрин ыраахтааҕыта буолбут.
  • 1655Мапуче омуктар Чиилигэ испанецтары утары өрө туруулара саҕаламмыт.
  • 1804 — Караджордже Осмаан импиэрийэтин утары Бастакы серб өрө туруутун баһылыга буолбут.
  • 1918Арассыыйа Григориан халандаарыгар көспүт. Тохсунньу 31 күнүн кэнниттэн олунньу 14 күнэ буолбут.
  • 1919 — Сэбиэскэй Арассыыйа уонна Польша Иккис өрөспүүбүлүкэтин ыккардыларыгар сэрии саҕаламмыт. Ленин өрөбөлүүссүйэни Европаҕа тарҕатар былааннаах ньиэмэстэр босхолообут сирдэригэр кимэн киирбитэ, оттон Пилсудскай баһылыктаах поляктар Польшаны урукку кыраныыссаларынан сөргүтэр былааннаахтара. Сэрии 1921 сыллаахха кулун тутар 18 күнүгэр Украина уонна Белорусия сирдэрин аҥаардааһынынан түмүктэммитэ.
  • 1924Былатыан Ойуунускай «Кыһыл ойуун» поэматын бүтэрбит.
  • 1939 — Саха сиригэр ойуур хаһаайыстыбатын тэрийии туһунан уурааҕы Саха АССР Норуотун Хамыһаардарын Сэбиэтэ таһаарбыт.
  • 1946Америкаҕа Пенсильвания университетыгар бастакы электроннай көмпүүтэр ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) көрдөрүллүбүт.
  • 1956ССКП X сийиэһэ саҕаламмыт. Бу сийиэскэ улахан уларыйыылар торумнаммыттара: Иосиф Сталин алҕастар сараламмыта, социализм капиатизмы кытта эйэлээхтик олоруон сөбө этиллибитэ, дойдулар социализмҥа эгэлгэ суолунан тиийиэхтэрин сөбө этиллибитэ, идеология олохтон арахсара сатамматын уонна догматизм суох буолуохтааҕын туһунан этиллибитэ.
  • 2001 — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын "Сахалыы таба суруйуу сиэрин туһунан" 83 №-дээх уурааҕа тахсыбыт. Онтон 2015 сыл ахсынньы 22 күнүнээҕи бырабыыталыстыба 501 №-дээх уурааҕынан саҥа таба суруйуу сиэрэ тахсыбыта.
  • 2005YouTube видеохостинг төрүттэммит.
  • 2011 — «Арааб сааһа»: Бахрейнҥа «Уордайыы күнэ» диэн ааттаммыт өрө туруу саҕаламмыт.

Төрөөбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Өлбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]