Олунньу 17 күнэ
- Арассыыйа
 Арассыыйа — Арассыыйа устудьуон этэрээттэрин күнэ
- Косово Өрөспүүбүлүкэтэ
 Косово Өрөспүүбүлүкэтэ — Тутулуга суох буолуу күнэ (2008 сыллаахха, Сербияттан, сорох дойдуларынан билиниллибэт)
- Лиибийэ
 Лиибийэ — Өрөбүлүүссүйэ күнэ (2011).
Түбэлтэлэр
- 1370 — Хотугу кириэстээх бохуоттар: Литва Улуу княжествота уонна Тевтон рыцардара Кенигсбергтэн чугас бу иннинэ литовецтар урусхаллаабыт тевтоннар кириэппэстэрин Рудау аттыгар кыргыспыттар. Түмүгэ чопчу биллибэт, ол эрээри Тевтон хроникалара кыайыы туһунан кэпсииллэр, литовецтар элбэх сүтүктэнэн уонна тымныыттан сылтаан Литваҕа төннүбүттэр.
- 1411 — Осмааннар ыккардыларыгар былаас былдьаһыы кэнниттэн импиэрийэни Баязид I уола Муса Челеби баһылаабыт, киниэхэ Валахия хоруола Мирча I көмөлөспүт.
- 1598 — Нуучча ыраахтааҕытынан Борис Годунов бэргэһэлэммит. Кини дойдуну 1605 сыл муус устар 13 күнүгэр диэри баһылаабыта. Кини бүрүстүөлгэ олоруон да иннинэ 1587 сыллаахтан ыла Арассыыйаны салайбыта.
- 1600 — бөлүһүөк Джордано Бруноны умата илдьэн иһэн саҥарбатын диэн тылын мас ытарчанан кыбыппыттар.
- 1739 — Маратхилар португалецтар оккупациялаан олорор сирдэригэр кимэн киирбиттэр, Васаи аттынааҕы кыргыһыы саҕаламмыт.
- 1753 — Швецияҕа олунньу 17 күнүн кэнниттэн кулун тутар 1 күнэ буолбут — дойду Юлиан халандаарыттан Григориан халандаарыгар көспүт.
- 1859 — Франция флота билиҥҥи Вьетнам соҕуруу өттүгэр баар Сайгону сэриилээн ылбыт.
- 1863 — Женева гражданнарын бөлөҕө "Бааһырбыттарга көмөлөһөр норуоттар ыккардыларынааҕы кэмитиэт" тэрийбит, кэлин бу тэрилтэ Кыһыл Кириэс кэмитиэтэ диэн ааттаммыта.
- 1867 — Суэц ханаалынан бастакы хараабыл ааспыт.
- 1919 — Украина Народнай Өрөспүүбүлүкэтэ Антантаттан уонна АХШ-тан бассабыыктары утары көмө көрдөөбүт.
- 1924 — Дьокуускайга бастакы пионер этэрээтэ мустубут. Бу күн Саха Сирин пионериятын төрүттэммит күнүнэн ааҕыллар.
- 1930 — "Саха АССР оройуоннаһынын туһунан" уураах тахсыбыт.
- 1979 — Биир ыйдаах Кытай-Вьетнам сэриитэ саҕаламмыт.
- 1980 — Польша альпинистара Кшиштоф Велицкий уонна Лешек Цихы бастакынан кыһыҥҥы кэмҥэ Эверест хайатын дабайан тахсыбыттар.
- 2006 — "Этигэн хомус" муусука бириэмийэтэ сэттистээн туттарыллыбыт. Уһулуччулаах толорооччу номинацияҕа Саина кыайбыт, эр дьоҥҥо Анатолий Бурнашев буолбут.
- 2008 — Косово Сербияттан тутулуга суоҕун биллэрбит. ХНТ Аан дойдутааҕы суута 2010 сыл от ыйын 22 күнүгэр Косово Өрөспүүбүлүкэтэ бэйэтин тутулуга суоҕунан биллэриитин аан дойду быраабын кэспэтин билиммитэ. 2017 сыллаахха бу өрөспүүбүлүкэни билиммит дойдулар ахсааннара 114 буолбута. Сербия билигин да Косово сирдэрин бэйэтин сиринэн ааҕар, ол эрээри хонтуруоллуур кыаҕа суох.
- 2011 — «Арааб сааһа»:
- Ливияҕа Муаммар Каддафины утары бырачыастар саҕаламмыттар.
- Бахрейнҥа куттал суох буолуутун сэбилэниилээх күүстэрэ Манаамаҕа бырачыастааччылар утары рейдэ оҥорбуттар, бу түбэлтэ олохтоохторго Хааннаах чэппиэр диэн аатынан биллэр.
Телеграм-ханаалбытыгар суруттаххына биһиги да үөрүөхпүт, бэйэҥ да астыныаҥ ;)
 Токок тыыраахы миграцията
- Бырадааһап ойуун Саха сирин бастакы тырахтарыыстарыттан биирдэстэрэ.
- 1925 сыллаахха Саха сирин бырабыыталыстыбатын көрдөһүүтүнэн ССРС наукатын академията Саха өрөспүүбүлүкэтин үөрэтэр Хамыыһыйаны (КЯР) тэрийбитэ. Хамыыһыйа учуонай сэкиритээрэ кэлин Беломор канал тутуллуутугар көннөрү оробуочайынан үлэлээбитэ.
- Токок тыыраахы Арктикаттан Антарктикаҕа көһө сылдьар соҕотох көтөр. Ол сылдьан кини 70 тыһыынча километры ааһар (ойууга).
- Арҕаа Хаҥалас улууһун Одуну нэһилиэгин киһитэ "Я.Ф. Санников нэстилиэнньиктэрэ" диэн тэрилтэни салайбыта. Улахан кыыһа Татьяна Крылова Саха государственнай университетын тэрийсибитэ.
Соторутааҥы ыстатыйалар
Ааҕыҥ, көннөрүҥ
Бу күннэрдээҕи уларыйыылар — ким тугу суруйбутун көрүөххэ сөп.
Бу саҥа ыстатыйалар, онон өссө чочулла илик буолуохтарын сөп. Алҕастаах буоллахтарына харса суох көннөрүҥ.
|
|
Бүгүҥҥү ойуу
Сан-Францискоҕа Үһүс уулуссаҕа Маркет-стритка сатыы дьон туорааһына, One Kearny Street-тан көрдөххө.
Үчүгэй (сэргэммит) ыстатыйа
Аттила (395 сыл саҕаттан – 453 сыллаахха диэри олорбута)
Гунн принца, 434 сылтан ыла гуннар улуу хааннара, Хотугу император.
(өссө…)
Бастыҥ ыстатыйа
Яков Федорович Санников (1844—1908) — өбүгэлэрин үгэстэрин тутуһан нуучча уонна омук полярниктарыгар сүҥкэн улахан үтүөнү-өҥөнү оҥорбут саха атыыһыта. Кини суон сураҕа Муустаах байҕал кытыытынан эрэ буолбакка, бүтүн Россия үрдүнэн биллибит. Булуҥҥа былыр «халлааҥҥа таҥара, биһиэхэ Яков Санников» дииллэр эбит. 1886 сыллаахха доктор Бунге экспедициятыгар көмөлөспүт. 1894 сыллаахха барон Толль Ф.Нансеҥҥа депо тутарыгар көмөлөспүт. Ол өҥөлөрүн иһин икки кыһыл көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыт (онтон биирин Швеция ыраахтааҕыта Оскар биэрбит).
(өссө…)
Көмүөл күүһэ
Бүгүн бу ыстатыйалары тупсарабыт, тылбаастыыбыт:
Ыҥырыы
Хаһыаттарга, сурунаалларга, атын да сирдэргэ Бикипиэдьийэни ахтыбыт буоллахтарына биһиги үөрэбит. Тоҕото өйдөнөр — ол аата үлэбит си-дьүгээр хаалбатын, дьоҥҥо туһалааҕын бэлиэтэ. Ити бастакытынан. Иккиһинэн — төһөнөн элбэх киһи билэр да, оччонон элбэх киһи кыттар. Онон күннүккүтүгэр (блогкутугар) кэмиттэн кэмигэр ахтар буолуҥ, элбэх дьоҥҥо туһаайан суруйар дуу этэр дуу буоллаххытына эмиэ бикипиэдьийэни кыбытар буолуҥ. Манна оннук ахтыллыбыт түгэннэр испииһэктэрэ баар.
|
.
