Балаҕан ыйын 30

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Балаҕан ыйын 30 диэн Григориан халандаарыгар сыл 273-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 274-c күнэ). Сыл бүтүө 92 күн баар.

  • Тылбаас аан дойдутааҕы күнэ (Тылбаасчыттар аан дойдутааҕы федерациялара 1991 сыллаахха олохтообута)
  • Рунет (нуучча тыллаах аан ситим) Интэриниэт күнүн бэлиэтиир. Бу күнү 1998 сыллаахха хас да IT-фирма көҕүлээн бэлиэтээбиттэрэ, онтон үгэс буолан хаалбыта. Маны таһынан муус устар 7 күнүгэр Рунет үөскээбит күнэ бэлиэтэнэр (бу күн 1994 сыллаахха .RU домен баар буолбута)
  • Абхазия ӨрөспүүбүлүкэтэFlag of the Republic of Abkhazia.svg Абхазия Өрөспүүбүлүкэтэ — Тутулуга суох буолуу күнэ[1]
  • БотсванаFlag of Botswana.svg Ботсвана — Тутулуга суох буолуу күнэ, 1966, Британияттан
  • КазахстаанFlag of Kazakhstan.svg Казахстаан — Суут-сокуон (юстиция) үлэһиттэрин күнэ
  • МиэксикэFlag of Mexico.svg Миэксикэ — Морелос төрөөбүт күнэ. 1765 сыллаахха Хосе Мария Морелос-и-Павон диэн Миэксикэ дойдутун төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ төрөөбүт
  • ПольшаFlag of Poland.svg Польша — Уол оҕо күнэ (Dzień Chłopaka). Кыргыттар уолаттарга бэлэх оҥороллор
  • Сан-Томе уонна ПринсипиFlag of Sao Tome and Principe.svg Сан-Томе уонна Принсипи — Тыа хаһаайыстыбатын уларыта тутуу күнэ
  • УкраинаFlag of Ukraine.svg Украина — Бүтүн Украинатааҕы бибилэтиэкэ күнэ
  • УкраинаFlag of Ukraine.svg Украина — Оҕону ииттии күнэ


Түбэлтэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 737 — Түргис диэн түүр биис-уустара Омейадтар ("Умайаа уолаттара", араабтар) аармыйаларын Амударья үөһээ тардыытыгар кыргыһыыга үлтүрүппүттэр, инньэ гынан араабтары бэйэлэрин дойдуларыттан Тураантан (Трансоксиана, Мевараннахр уо. д.а. ааттарынан биллэр Сырдарья уонна Амударья өрүстэр ыккардыларыгар сытар сир) үүрбүттэр.
  • 1520Осмаан Импиэрийэтин султаанынан Үтүөкэн Сулейман буолбут.
  • 1882АХШ Висконсин штатыгар электричествоны элбэх туһанааччыга тарҕатар бастакы гидроэлектростанция үлэтин саҕалаабыт. ГЭС кумааҕы собуотун, собуот хаһаайынын дьиэтин уонна ыаллыы турар дьиэлэри хааччыйар эбит.
  • 1923 — Москубаҕа Бүтүн Арассыыйатааҕы тыа хаһаайыстыбатын I быыстапкатыгар Саха сирин павильона аһыллыбыт. Тэрийээччи Василий Никифоров-Күлүмнүүр тыл эппит. Онно 40-ча экспонаат кыттыбыт. Онтон сороҕо эһиилигэр Рим куоракка буолбут Аан дойдутааҕы быыстапкаҕа ыытыллыбыт.
  • 1928 — Англия микробиолога Александр Флеминг пенициллины арыйбытын туһунан биллэрбит. Аан дойдуга антибиотик эрата саҕаламмыт.
  • 1928 — «Правда» хаһыакка Николай Бухарин «Заметки экономиста» диэн Сталин экэниэмикэҕэ бэлиитикэтин кириитикэлиир ыстатыйата тахсыбыт.
  • 1938Улуу Британия, Франция, Германия уонна Италия Мюнхеннааҕы сөбүлэҥ түһэрсибиттэр. Чехословакияҕа ньиэмэстэр олорор эрэгийиэннэрин, Судет сирин, Германия аннексиялаан ылыан сөп диэн сөбүлэспиттэр.
  • 1941Москуба иһин кыргыһыы саҕаламмыт. Ньиэмэстэр «Тайфун» операция чэрчитинэн Москубаҕа кимэн киириини саҕалаабыттар.
  • 1954АХШ бастакы атомнай уу аннынан сылдьар хараабылын үлэҕэ киллэрбит. Билигин маннык уу аннынан сылдьар ракеталаах хараабыллар Арассыыйа уонна АХШ ядернай күүстэрин биир сүрүн элэмиэнэ буолаллар.
  • 1995Тува судаарыстыбаннай университета тэриллибит.
  • 1999 — Арассыыйа сэбилэниилээх күүстэрэ Чечняҕа киирбиттэр. Бу иннинэ Басаев салайааччылаах боевиктар Дагестаҥҥа кимэн киирбиттэрэ, Арассыыйа авиацията Грознайы буомбалаабыта. Чечня иккис сэриитэ саҕаламмыта.
  • 2015Арассыыйа сэриитин Сирияҕа киллэриитэ саҕаламмыт.

Төрөөбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 1917 — Пак Чон Хи — 1962-1979 сылларга Соҕуруу Кэриэйэ бэрэсидьиэнэ. Кини диктатордыы салайыытынан Соҕуруу Кэриэйэ балысхан сайдыыны ситиспитэ, быстар дьадаҥы олохтон төлө көппүтэ. Пак Чон Хи кэмигэр олоххо киирбит бырайыактар: суоллары тутуу, POSCO диэн баараҕай тимир уһаарар собуот, биэс сыллаах былааннар, «Саҥа дэриэбинэ» бырайыак.
  • 1941 — Анастасия Мыреева — филология билимин дуоктара, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ.

Өлбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. День независимости Абхазии — 30 сентября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010