Иһинээҕитигэр көс

Балаҕан ыйын 22

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Балаҕан ыйын 22 диэн Григориан халандаарыгар сыл 265-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 266-c күнэ). Сыл бүтүө 100 күн баар.

  • 904 — Чжу Цюаньчжун диэн военачальник Тан династия импэрээтэрин Чжаоцзуну өлөрбүт уонна былааһы ылбыт[1].
  • 1236Жемайтар уонна земагаллар (Литва биис уустара) Саул кыргыһыытыгар ньиэмэс меченосец уордьанын рыцардарын кыайбыттар.
  • 1499Базельга эйэ сөбүлэҥэ түһэрсиллэн Шваб сэриитэ тохтообут.
  • 1687 — Дьокуускайга бойобуоданан анаммыт стольник Пётр Петрович Зиновьев кэлбит.
  • 1711 — Билиҥҥи Хотугу Каролина штаатын сирдэригэр тускарора диэн ирокез тыллаах биис-уустар колонистары кытта сэриини саҕалаабыттар. Бу биис уустар "үрүҥ тириилээхтэри" кытары 50-ча сыл эйэ-дэмнээхтик олорбуттара, эргинэллэрэ, ол суотугар кыаҕырбыттара. Ол эрээри саҥа олохсуйааччылар улам кинилэр сирдэрин былдьаан барбыттарыгар сэриини биллэрбиттэрэ. Сэрии үс сылтан ордук барбыта, сүүһүнэн колонистар өлбүттэрэ, 950-тэн тахса тускарора өлбүтэ уонна кулут быһыытынан атыыламмыта. Хотторон баран тускароралар үксүлэрэ Нью-Йорк аттыгар аймахтарыгар көспүттэрэ.
  • 1764 — Арассыыйа импиэрийэтигэр биэрэстэлээх баҕаналары туруорар буолбуттар.
  • 1789 — Рымник кыргыһыыта: 25 000 киһилээх Александр Суворов салайар Австрия уонна Арассыыйа холбоһуктаах аармыйалара 100 000 киһилээх Осмаан импиэрийэтин аармыйатын үлтүрүппүт.
  • 1792Францияҕа Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут, бу күнтэн республиканскай халандаар ааҕыллан барбыт.
  • 1862АХШ-га Гражданскай сэрии кэмигэр бэрэсидьиэн Авраам Линкольн дойду иһигэр баар кулуттары барыларын босхолуур прокламация таһаарбыт.
  • 1869Австрияҕа аан дойдуга бастакы почта открыткаларын таһаарбыттар.
  • 1935 — ССРС совнаркомун уурааҕынан Кыһыл аармыйаҕа байыаннай сыбаанньалар киллэриллибиттэр.
  • 1957Гаити бэрэсидьиэнинэн Франсуа Дювалье талыллыбыт. Кини хааннаах диктатураны олохтоон 1971 сыллаахха өлүөр дылы дойдуну баһылаабыта.
  • 1980Саддам Хусейн баһылыктаах Ирак Ираҥҥа саба түспүт. Аҕыс сыллаах сэрии саҕаламмыт.
  • 1989Казахстан судаарыстыбаннай тылынан казах тыла биллэриллибит. Оттон нуучча тыла "норуоттар ардыларыгар бодоруһуу тыла" статустаммыт.
  • 1991 — "Өлбүт байҕал суруктарын" дьоҥҥо толору көрдөрбүттэр. Бу суруктары Өлбүт байҕал хоту өттүгэр баар Кумран хаспахтарыттан 1946-56 сыллардаахха булбуттара, сабаҕалааһын быһыытынан суруктар (пергамеҥҥа, папируска, алтаҥҥа оҥоһуллубут) б. э. и. III үйэттэн саҕалаан I үйэҕэ диэри 4 тылынан суруллубуттар (иврит, арамей, былыргы гириэк уонна набатей), итэҕэлгэ сыһыаннаахтар.
  • 1694Лорд ЧестерфилдУлуу Британия судаарыстыба дьайыксыта, дипломат уонна суруйааччы, «Уолбар суруктар» диэн педагогическай айымньы ааптара.
  • 1791Майкл Фарадей — Англия химигэ уонна физигэ.
  • 1900Сергей Ожегов (1964 өлб.), сэбиэскэй лингвист, лексикограф, нуучча тылын быһаарыылаах тылдьытын суруйбут киһи.
  • 1927Борис АльперовичРСФСР уонна Саха АССР үтүөлээх бырааһа, хирург, профессор.
  • 1966Петр Аммосов, бэлиитик, КПРФ чилиэнэ, Ил Түмэн дьокутаата (2013-2021), Госдума VIII ыҥырыытын дьокутаата (2021 сыллаахтан), Госдума көлөҕө уонна көлө ситимэ сайдыытын кэмитиэтин чилиэнэ.
  • 1980 — Руслан Очиров, ТФ ыытааччыта, блогер, айанньыт, рэпер, Дьокуускайтан төрүттээх.
  1. Xiong, Victor Cunrui (2017) (in en). Historical Dictionary of Medieval China. Historical Dictionaries of Ancient Civilizations and Historical Eras Series (2nd ed.). Rowman & Littlefield. pp. 848–849. ISBN 9781442276154.