Чувашия

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Чувашия Өрөспүүбүлүкэтэ

Чувашия Өрөспүүбүлүкэтин былааҕа Чувашия Өрөспүүбүлүкэтин дьаралыга
Чувашия Өрөспүүбүлүкэтин былааҕа Чувашия Өрөспүүбүлүкэтин дьаралыга
Map of Russia - Chuvash Republic (2008-03).svg
Киин куората Чебоксаар
Иэнэ 18 343 км²
Дьонун ахсаана 1 251 619 киhи[1] (2010)
Федеральнай уокуруга Волгатааҕы
Экономическай оройуона Волга-Вятка
Ил тыла Нуучча тыла, чуваш
Президент Михаил Игнатьев
Председатель Государственного Совета Олег Попов
Кэм зоната Халыып:MSK+1
Чувашия каартата

Чувашия Өрөспүүбүлүкэтэ - диэн Арассыыйа Федерациятын субъега, Волгатааҕы федеральнай уокурукка киирэр. Судаарыстыбаннай тыллара - нуучча уонна чуваш тыллара. Киин куората - Чебоксаар.

Географията[уларыт]

Чуваш Өрөспүүбүлүкэтэ Илин-Европа намталын илин өттүгэр, үксэ Волга уҥа кытылыгар, Сура уонна Свияга салааларын ыккардыгар сытар. Территорията — 18,3 тыһ. кв. км.

Арҕаа Нижнэй Новгород уобалаһын, хоту Марий Эл Өрөспүүбүлүкэтин, илин Татарстаанныын уонна Мордовиялыын, соҕуруу Ульяновскай уобаластыын быысаһар.

Килиимэтэ[уларыт]

Чувашия сымнаһыар континент килиимэттээх, ойуурдаах куйаар уонна ойуур айылҕа зоналарыгар киирэр. Орто элбэх сыллааҕы салгынын температуурата тохсунньуга -13°С буолар; от ыйыгар +19°С. Сөҥүү сыллааҕы орто таһыма — 530—570 мм.

Нэһилиэнньэтэ[уларыт]

Госкомстат ааҕыытынан кыраайга1 243 431 киһи олорор (2013). Дьон чиҥэтэ 67.79 киһи/км2. Онтон куорат олохтоохторун бырыһыана — 59.81% (2013).

Национальнай састааба[уларыт]

2002 сыллаах биэрэпис түмүгүнэн республика территориятыгар 106 национальность баар эбит, онтон чуваштар үс гыммыт иккитин, онтон нууччалар чиэппэртэн элбэх элбэх эбит:

Национальность 1926 год,
тыһ киһи. (*)
1939,
тыһ киһи.. (*)
1959,
ттыһ киһи. (*)
1970 сыл, тыһ киһи.,
тыс. чел. (*)
1979 сыл,
тыһ киһи.(*)
1989,
тыһ. киһи (*)
2002 сыл,
тыһ киһи. (*)
2010
тыһ киһи.[2]
чуваштар 667,7 (74,7 %) 777,2 (72,2 %) 770,4 (73,0 %) 856,2 (70,0 %) 887,7 (68,4 %) 906,9 (67,8 %) 889,3 (67,7 %) 814,8 (67,7 %)
нууччалар 178,9 (20,0 %) 241,4 (22,4 %) 263,7 (24,0 %) 299,2 (24,5 %) 338,2 (26,0 %) 357,1 (26,7 %) 348,5 (26,5 %) 323,3 (26,9 %)
татаардар 22,6 (2,5 %) 29,0 (2,7 %) 31,4 (2,9 %) 36,2 (3,0 %) 37,6 (2,9 %) 35,7 (2,7 %) 36,4 (2,8 %) 34,2 (2,8 %)
мордвалар 24,0 (2,7 %) 22,5 (2,1 %) 23,9 (2,2 %) 21,0 (1,7 %) 20,3 (1,6 %) 18,7 (1,4 %) 16,0 (1,2 %) 13,0 (1,1 %)


2002 сыллаах биэрэпис түмүгүнэн атын национальностары эптэххэ маннык буолар эбит [3]:

Национальность Ахсаана Барыһыана
Чувааштар 889 268 67,69 %
Нууччалар 348 543 26,53 %
Татаардар 36 401 2,77 %
Мордвалар 16 383 1,25 %
Украинецтар 6 422 0,49 %
Марийдар 3 600 0,27 %
Белорустар 1 881 0,14 %
Эрмээннэр 1 261 0,14 %
Азербайдьаннар 857 0,07 %
Цыганнар 751 0,06 %
Ниэмэстэр 520 0,05 %


Сигэлэр[уларыт]

  1. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  2. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  3. Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России





Бикипиэдьийэ

Бикипиэдьийэҕэ
чувааш тылынан
салаа баар: cv:Тĕп страница

Халыып:Wiktionarycat