Ыам ыйын 19

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
(Мантан: Ыам ыйын 19 күнэ көстө)
Перейти к навигации Перейти к поиску

Ыам ыйын 19 диэн Грегориан халандаарыгар сыл 139-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 140-c күнэ). Сыл бүтүө 226 күн баар.

Бэлиэ күннэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Сэбиэскэй пионердар күннэрэ. Бу күн ССРС бүттүүнүн үрдүнэн оскуолаларга "Зарница" оонньуу, араас күрэхтэһиилэр буолаллара, улахан кутаа уот оттуллара, сорох оҕолору пионерга ылаллара.

Түбэлтэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 1643Отут сыллаах сэрии кэмигэр Франция уонна Испания армияларын быһаарыылаах күөн көрсүһүүлэрэ - Рокруа кыргыһыыта буолбут. Манна Франция кыайбытын түмүгэр Испания үйэлээх гегемонията бүппүт.
  • 1649 сыллаахха Англия өрөспүүбүлүкэ буолбут.
  • 1745 сыл ыам ыйын 19 күнүттэн 1747 сыл ыам ыйын 26 күнүгэр дылы Саха сирин бойобуодатынан ананан Федот Аммосов сулууспалаабыт. Дьокуускайга олорон өлбүтэ биллэр. Бу кэмҥэ бойобуодаоар иккилии сыл буола-буола уларытыллан иһэллэрэ. Арааһа, аныгылыы эттэххэ, хоруупсуйаҕа охтубатыннар диэн буолуо.
  • 1880 — Польша тутулуга суох буолуутун хамсааһыгар кыттыбыт 22 саастаах Вацлав Серошевскай көскө ыытыллан 1880 сыл ыам ыйын 19 күнүгэр Верхоянскайга тиийбитэ. Түөрт сыл Үөһээ Дьааҥы уонна Халыма улуустарыгар олорбута. Кэлбит сылыгар Слепцова Анна диэн саха дьахтарын ойох ылбыта, кыыс оҕоломмуттара. Серошевскай хас да этнографияҕа үлэлэри суруйбута, ол иһигэр "Сахалар" диэн бөдөҥ үлэлээх, кэлин Польша суруйааччыларын тэрилтэтин салайбыта (1933-39 сылларга).
  • 1909 — атыыһыт А. И. Громованы кытары Дьокуускайтан Өлүөнэ төрдүгэр Булуҥҥа диэри таһаҕаһы таһарга сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт. Бу кэмҥэ Өлүөнэҕэ уонна Витимҥэ 40-ча борохуот баара, хас да чааһынай пароходстволар үлэлииллэрэ.
  • 1922 — Арассыыйа хомсомуолун кэмпириэнсийэтигэр пионер этэрээттэрин тэрийии туһунан быһаарыы ылыныллыбыт. Сэбиэскэй Сойууска пионер тэрилтэтэ олохтоммут күнүнэн ааҕыллар.
  • 1993 сыллаахха СӨ Үрдүкү Сэбиэтин XVIII сиэссийэтэ тыллар тустарынан сокуону олоххо киллэрэргэ анаммыт судаарыстыба бырагырааматын ырытан оҥорорго көрүк (концепция) ылыммыта.
  • 2005 Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин бэрэстээтэлинэн Ньургун Тимофеев талыллыбыт.
  • 2008 — Сахалыы Бикипиэдьийэни Викимедиа пуондата бигэргэппит. Бу иннинэ 2006 сыл ахсынньытыттан биики-инкубаатар диэн туспа сиргэ тургутар бырайыак быһыытынан үлэлээбитэ.

Төрөөбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Өлбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 2004 — Петр Ильяхов (09.06.1938—19.05.2004) — ойууннааһыны чинчийбит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата. 1938 сыллаахха бэс ыйын 9 күнүгэр Абый Мугурдааҕар төрөөбүт. 1997 сыллаахха «Ойууннааһын Саха сирин хоту өттүгэр (1920—1935 сс.)» диэн диссэртээссийэни көмүскээбит.