Миссури (штаат)
Миссури (ааҥл. Missouri) диэн АХШ штата[1].
Киин куорат — Дьефферсон-Сити. Ордук улахан куораттар — Сент-Луис уонна Канзас-Сити.
Устуоруйа
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]АХШ Миссури сирдэрин 1803 сылга Быраансыйаттан атылаан ылбыта[2]. Штат бэдэрээссийэ састаабыгар 1821 сылга атырдьах ыйын 10 күнүгэр киирбитэ.
Бэдэрээссийэ састаабыгар киирэрин устуоруйата гражданскай сэриины саҥаланыытын кытта холбоһонор. Миссури компромиһа ордук суолтаны онньообута, ол компромисска Миссури кулуттары тутар штат курдук киирэр, онтон Мэн көҥүл штат курдук киирэр[3].
Гражданскай сэрии кэмигэр де-факто икки штат дьаһалтата баара: Конфедерацияны билинэр уонна Сойууһу билинэр. Сойууһу өйөөбүт дьон быдан элбэх этэ (100 тыһ. Сойуус, 40 тыһ. Конфедерация). Сэрии кэмигэр Теннесси уонна Виргиния таһыттан ордук элбэх харсыһыы буолбута.
Гражданскай сэрии кэнниттэн, Миссури улахан Арҕаалыыр транзитнай киин буолбута. Тимир суол сайдыбытын кэннэ улахан суолтаны Сент-Луис уонна Канзас-Сити курдук улахан куораттар ылбыттара.
Киэгирээпийэ
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Миссури атын 8 штаты кытта кыраныыссалыыр. Хоту өттүгэ — Айова. Илин — Иллинойс, Кентаки уонна Теннесси. Соҕуруу — Арканзас. Арҕаа — Оклаһома, Канзас уонна Небраска[1].
Штат ордук улахан өрүстэрэ — Миссури уонна Миссисиипи.
Миссури орто тэмпэрэтиирэ кээмэйэ:
| Салгын тэмпэрэтиирэтин орто кээмэйэ | ||||||||||||
| Тохсунньу | Олунньу | Кулун тутар | Муус устар | Ыам ыйа | Бэс ыйа | От ыйа | Атырдьах | Балаҕан | Алтынньы | Сэтинньи | Ахсынньы | Сыл |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| -0.8 °C | 1.6 °C | 7.0 °C | 12.8 °C | 18.0 °C | 23.1 °C | 25.6 °C | 25.0 °C | 20.2 °C | 13.7 °C | 7.3 °C | 0.7 °C | 12.8 °C |
Олохтоохторо
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]2012 сыл, от ыйын 1 күнүн туругунан, олохтоохтор ахсаннара — 6 021 988 киһи[4]. Олохтоохтор аҥаардара (3 294 936 эбэтэр 55%) икки ордук улахан куоракка (Сент-Луис уонна Канзас-Сити) уонна кинилэр агломерацияларыгар олороллор. Олохтоохтор хойуулара — 86,9 (АХШ киэнэ 86,8).
Бэлиэ күннэрэ
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Олунньу 4 (
Калифорния эмиэ бэлиэтиир) (АХШ) — Роза Паркс күнэ. Икки штаакка төрөөбүт күнүгэр (бүгүн), үс штаакка хаайыллыбыт күнүгэр (ахсынньы 1) бэлиэтэнэр. Роза Паркс 1955 сыллаахха АХШ-ка тирии өҥүнэн көрөн дьону араарар сокуону оптуобуска соруйан кэспитэ
Быһаарыылар
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1 2 Maps of Missouri
- ↑ History of the Louisiana purchase
- ↑ МИССУРИ́ЙСКИЙ КОМПРОМИ́СС 1820–1821 Архыыптаммыт 2025, Муус устар 5 күнүгэр.
- ↑ Population Estimates
| ||||||||||||||