COVID-19 пандемията

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

COVID-19 пандемията - короновируснай инфекция COVID-19 пандемията[1] SARS-CoV-2 диэн коронавируһунан 2019 сылга ахсынньыга Кытайга Ухань куоратыгар (Хубэй провинцията) тарҕаммыта. Ахсынньы 31 күнүгэр Кытай былаастара биллибэт пневмония туһунан ВОЗка иһитиннэрбиттэрэ. Кулун тутар 11 күнүгэр ВОЗ пандемия дьүһүнүн ылбыт диэн этиллибитэ.

COVID-19 дойдуларынан тарҕаныыта.

Дааннайдарынан кулун тутуар 18 күнүгэр 218 721 киһи, 173 дойдуга ыалдьыбыт, 8943 киһи өлбүт[2].

Коронавирус оҥорор инфекциатын толору аата COVID-19.

Үөскүүр төрүөттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Үгүс ыарыыга бастакы ыарыыга ылларбыт, ону тэҥэ чыычаахтар, моҕойдор, көтөр кутуйах уонна тыа хаһаайыстыбатын сүөһүлэрэ эмиэ сыһыаннаахтар. Вирус ол кыыл организмыгар мутация кэнниттэн киһи сутуллара сэрэйиллэр этэ.

Бастаан утаа муора бородуукталара кэлбиттэрэ дииллэр (ол эрээри бу версия наһаа саарбахтаммат этэ, тоҕо диэтэххэ ыарыы салгынынан айаннаан иһэрин көрдөрөр). Кэлин экспертэр SARS Covid-19, бадаҕа, көтөр кутуйахтарыттан көстүбүт гибрид коронавирус уонна атын биллибэт төрүттээх гибрид буолар эбит диэн түмүккэ кэллилэр. Аныгыскы түһүмэххэ чинчийээччилэр эриэн үөнтэн дьону туттарбыттара буолуо диэн чинчийээччилэр бэлиэтээтилэр.

Эпидемиология[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Өлүү сыанабыла[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Сөптөөх сыанабылга нэһилиэнньэ ортотугар бүтүн аан дойдуга тарҕаныытын буларга эбии чинчийиилэр наадалар. COVID-19 реальнай былаана тарҕаныыта, өлүү дьиҥнээх таһыма биллибэккэ хаалар. Өлүү регистрацияламмыт көрдөрүүлэрэ араас дойдуларга олус кырата суох: Германияҕа өлүү 0,35 % атын Европа дойдуларын кытта тэҥнээтэххэ уонна доруобуйа харыстабылын тиһигэр тэҥнээтэххэ, өлүү түбэлтэлэрин сыаналааһын биир ураты критерийдэрэ суоҕун туоһулуур.

ВОЗ даннайдарынан кулун тутар 30 күнүнээҕи туругунан, 2020 сылга диэри өлүү диагностированнай үлэлэр ахсааннарыгар сылдьыбыттар. 4,7 % (29 957/634 835). Үлэ көрдөрүүтүгэр үлэ коэффициена (CFR), ыарыыттан өлүү бырыһыанын көрдөрөр диагностированнай уонна диагностированнай ахсааныттан өлүү коэффициена (IFR), ол аата инфекциялаах уонна диагностированнай аҥардаах (диагностированнай). Бу көрдөрүүлэр эпидемия бүппүтүн кэннэ ааҕыллаллар. Кэккэ учуонайдар бу сыыппаралары нэһилиэнньэҕэ чопчу бөлөхтөргө суоттуурга холоннулар. Улахан суолталаах ыарыы элбээтэҕинэ усулуобуйаҕа омуннаммыт өйдөбүлү үөскэтэллэр. Иккис өттүнэн, бу көрдөрүү ыарыыттан өлүү түбэлтэлэрэ регистрацияламматаҕына, дьиҥнээх кутталы кыччатыан сөп. Көрдөрүү араас фактортан, тестированиелартан көрөн уларыйар- тэлэрийэр. Кытайга CFR 17,3%тан намтаабыт (ол дьоҥҥо- сэргэҕэ 2020 сыл тохсунньу 1-10 күннэрэ саҕаламмыттарыгар) 0,7 % дылы сыанабыла (ол киһиэхэ сибикилэр олунньу 1 күнэ 2020 сыл кэнниттэн көстүбүттэр).

Кытайга олунньу 5 күнүнээҕи туругунан, өлүү 80 %- на 60- тан үөһэ саастаах дьон сирэйдэригэр баар, 75 %- на сүрэх- тымыр, диабет ыарыылардаахтарга. Сибикилэр тахсыахтарыттан өлүүгэ диэри 6- тан 41- гэр диэри күн буолуон сөп, үксүн 14 хонукк этэ.

Дойдуларынан тарҕаныы[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Дойдулар Ыалдьыбыттар Өлбүттэр Үтүөрбүттэр
КытайFlag of the People's Republic of China.svg Кытай 81,093 3,270 72,703
ИталияFlag of Italy.svg Италия 59,138 5,476 7,024
АХШFlag of the United States.svg АХШ 35,070 458 178
ИспанияFlag of Spain.svg Испания 29,909 1,813 2,575
ГерманияFlag of Germany.svg Германия 26,198 111 266
ИранFlag of Iran.svg Иран 23,049 1,812 12,861
ФранцияFlag of France.svg Франция 16,018 674 2,200
Соҕуруу КэриэйэFlag of South Korea.svg Соҕуруу Кэриэйэ 8,961 111 3,166
ШвейцарияFlag of Switzerland.svg Швейцария 7,806 100 15
Улуу БританияFlag of the United Kingdom.svg Улуу Британия 5,742 281 135
НедерландFlag of the Netherlands.svg Недерланд 4,204 179 -
АвстрияFlag of Austria.svg Австрия 3,679 16 350
БельгияFlag of Belgium (civil).svg Бельгия 3,401 75 9
НорвегияFlag of Norway.svg Норвегия 2,413 7 -
ШвецияFlag of Sweden.svg Швеция 1,934 24 16
АвстралияFlag of Australia.svg Австралия 1,709 7 88
ПортугалияFlag of Portugal.svg Португалия 1,600 14 5
БразилияFlag of Brazil.svg Бразилия 1,546 25 2
ДанияFlag of Denmark.svg Дания 1,570 13 -
МалайзияFlag of Malaysia.svg Малайзия 1,518 14 159
КанадаFlag of Canada.svg Канада 1,472 21 18
ИзраильFlag of Israel.svg Израиль 1,297 1 54
ТурцияFlag of Turkey.svg Турция 1,236 30 0
ЧехияFlag of the Czech Republic.svg Чехия 1,120 1 6
ДьоппуонFlag of Japan.svg Дьоппуон 1,101 41 235
ИрландияFlag of Ireland.svg Ирландия 906 4 5
ПакистанFlag of Pakistan.svg Пакистан 799 5 6
ЛюксембургFlag of Luxembourg.svg Люксембург 798 8 6
ЭкуадорFlag of Ecuador.svg Экуадор 789 14 3
Тайлаан 721 1 52
Diamond Princess 712 9 574
ПольшаFlag of Poland.svg Польша 649 7 1
ЧилиFlag of Chile.svg Чили 632 1 8
ФинляндияFlag of Finland.svg Финляндия 626 1 10
ГрецияFlag of Greece.svg Греция 624 15 19
ИндонезияFlag of Indonesia.svg Индонезия 579 49 30
ИсландияFlag of Iceland.svg Исландия 568 1 36
Сауд АрабиятаFlag of Saudi Arabia.svg Сауд Арабията 511 0 18
КатарFlag of Qatar.svg Катар 494 0 33
ПилипиинFlag of the Philippines.svg Пилипиин 462 33 18
СингапурFlag of Singapore.svg Сингапур 455 2 144
АрассыыйаFlag of Russia.svg Арассыыйа 438 0 17
РумынияFlag of Romania.svg Румыния 433 4 64
ИндияFlag of India.svg Индия 415 7 24
СловенияFlag of Slovenia.svg Словения 414 3 -
ПеруFlag of Peru (state).svg Перу 363 5 1
ЭстонияFlag of Estonia.svg Эстония 352 0 4
БахрейнFlag of Bahrain.svg Бахрейн 337 2 160
ЭгиипэтFlag of Egypt.svg Эгиипэт 327 14 56
ГонконгFlag of Hong Kong.svg Гонконг 317 4 100
МексикаFlag of Mexico.svg Мексика 316 2 4
ПанамаFlag of Panama.svg Панама 313 3 1
ХорватияFlag of Croatia.svg Хорватия 306 0 5
Соҕуруу АфрикаFlag of South Africa.svg Соҕуруу Африка 274 0 0
АргентинаFlag of Argentina.svg Аргентина 266 4 27
СербияFlag of Serbia.svg Сербия 253 2 2
ЛиванFlag of Lebanon.svg Ливан 248 4 8
КолумбияFlag of Colombia.svg Колумбия 235 2 3
ИракFlag of Iraq.svg Ирак 233 20 57
Доминика РеспубликатаFlag of the Dominican Republic.svg Доминика Республиката 202 3 0
АлжирFlag of Algeria.svg Алжир 201 17 65
Кытай ӨрөспүүбүлүкэтэFlag of the Republic of China.svg Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ 195 2 29
Эрмээн СирэFlag of Armenia.svg Эрмээн Сирэ 194 0 2
КувейтFlag of Kuwait.svg Кувейт 188 0 30
БолгарияFlag of Bulgaria.svg Болгария 187 3 3
СловакияFlag of Slovakia.svg Словакия 185 0 7
Сан-МариноFlag of San Marino.svg Сан-Марино 175 20 4
ВенгрияFlag of Hungary.svg Венгрия 167 7 16
УругуайFlag of Uruguay.svg Уругуай 158 0 0
Холбоhуктаах Арааб Эмираттара 153 2 38
ЛитваFlag of Lithuania.svg Литва 143 1 1
ЛатвияFlag of Latvia.svg Латвия 139 0 1
Коста РикаFlag of Costa Rica (state).svg Коста Рика 134 2 2
Босния уонна ХерцеговинаFlag of Bosnia and Herzegovina.svg Босния уонна Херцеговина 126 1 2
МароккоFlag of Morocco.svg Марокко 122 4 3
ВьетнамFlag of Vietnam.svg Вьетнам 121 0 17
МакедонияFlag of North Macedonia.svg Македония 114 2 1
КипрFlag of Cyprus.svg Кипр 113 0 3
АндорраFlag of Andorra.svg Андорра 112 1 1
ИорданияFlag of Jordan.svg Иордания 112 0 1
Саҥа ЗеландияFlag of New Zealand.svg Саҥа Зеландия 102 0 0
МолдавияFlag of Moldova.svg Молдавия 94 1 2
МальтаFlag of Malta.svg Мальта 90 0 2
АлбанияFlag of Albania.svg Албания 89 2 2
БрунейFlag of Brunei.svg Бруней 88 0 2
КамбодьаFlag of Cambodia.svg Камбодьа 86 0 2
Сри ЛанкаFlag of Sri Lanka.svg Сри Ланка 86 0 3
ВенесуэлаFlag of Venezuela (state).svg Венесуэла 77 0 15
БеларусьFlag of Belarus.svg Беларусь 76 0 15
Буркина ФасоFlag of Burkina Faso.svg Буркина Фасо 75 4 5
ТунисFlag of Tunisia.svg Тунис 75 3 1
УкраинаFlag of Ukraine.svg Украина 73 3 1
СенегалFlag of Senegal.svg Сенегал 67 0 5
АзербайдьанFlag of Azerbaijan.svg Азербайдьан 65 1 10
КазахстанFlag of Kazakhstan.svg Казахстан 59 0 0
КамерунFlag of Cameroon.svg Камерун 56 0 2
Оман 55 0 17
ГрузияFlag of Georgia.svg Грузия 54 0 8
Тринидад уонна ТобагоFlag of Trinidad and Tobago.svg Тринидад уонна Тобаго 50 0 0
ЛихтенштайнFlag of Liechtenstein.svg Лихтенштайн 44 0 0
УзбекистанFlag of Uzbekistan.svg Узбекистан 43 0 0
АфганистаанFlag of Afghanistan.svg Афганистаан 40 1 1
КубаFlag of Cuba.svg Куба 35 1 0
НигерияFlag of Nigeria.svg Нигерия 35 1 2
Конго ДӨFlag of the Democratic Republic of the Congo.svg Конго ДӨ 30 2 0
БаҥладешFlag of Bangladesh.svg Баҥладеш 27 2 3
ХондурасFlag of Honduras.svg Хондурас 26 0 0
Кот д'ИвуарFlag of Côte d'Ivoire.svg Кот д'Ивуар 25 0 1
БоливияFlag of Bolivia (state).svg Боливия 24 0 0
ГанаFlag of Ghana.svg Гана 24 1 0
МауритиусFlag of Mauritius.svg Мауритиус 24 2 0
МонакоFlag of Monaco.svg Монако 23 0 1
ЧерногорияFlag of Montenegro.svg Черногория 22 1 0
ПарагуайFlag of Paraguay.svg Парагуай 22 1 0
ГайанаFlag of Guyana.svg Гайана 19 1 0
ГуатемалаFlag of Guatemala.svg Гуатемала 19 1 0
ЯмайкаFlag of Jamaica.svg Ямайка 19 1 2
Макао 19 0 10
РуандаFlag of Rwanda.svg Руанда 19 0 0
ТогоFlag of Togo.svg Того 16 0 0 Саха ӨрөспүүбүлүкэтэFlag of Sakha.svg Саха Өрөспүүбүлүкэтэ 15 0 0
КенияFlag of Kenya.svg Кения 15 0 0
БарбадосFlag of Barbados.svg Барбадос 14 0 0
КыргыстаанFlag of Kyrgyzstan.svg Кыргыстаан 14 0 0
Мальдивтар 13 0 3
МадагаскарFlag of Madagascar.svg Мадагаскар 12 0 0
ТанзанияFlag of Tanzania.svg Танзания 12 0 0
ЭфиопияFlag of Ethiopia.svg Эфиопия 11 0 0
МонголияFlag of Mongolia.svg Монголия 10 0 0
Сейшельские ОстроваFlag of Seychelles.svg Сейшельские Острова 7 0 0
Экуатор ГуинеятаFlag of Equatorial Guinea.svg Экуатор Гуинеята 6 0 0
ГабонFlag of Gabon.svg Габон 5 1 0
СуринамFlag of Suriname.svg Суринам 5 0 0
Багама Холбоһуга 4 0 0
СуазилэндFlag of Eswatini.svg Суазилэнд 4 0 0
Кабо-ВердеFlag of Cape Verde.svg Кабо-Верде 3 0 0
КАӨFlag of the Central African Republic.svg КАӨ 3 0 0
Конго ӨрөспүүбүлүкэтэFlag of the Republic of the Congo.svg Конго Өрөспүүбүлүкэтэ 3 0 0
Эл СалвадорFlag of El Salvador.svg Эл Салвадор 3 0 0
ЛиберияFlag of Liberia.svg Либерия 3 0 0
НамибияFlag of Namibia.svg Намибия 3 0 0
ФиджиFlag of Fiji.svg Фиджи 3 0 0
Замбия 3 0 0
Зимбабве 3 0 0
АнголаFlag of Angola.svg Ангола 2 0 0
БенинFlag of Benin.svg Бенин 2 0 0
БутанFlag of Bhutan.svg Бутан 2 0 0
ГуинеяFlag of Guinea.svg Гуинея 2 0 1
ХаитиFlag of Haiti.svg Хаити 2 0 0
МауританияFlag of Mauritania.svg Мауритания 2 0 0
НепалFlag of Nepal.svg Непал 2 0 1
НикарагуаFlag of Nicaragua.svg Никарагуа 2 0 0
НигерFlag of Niger.svg Нигер 2 0 0
Сент ЛусияFlag of Saint Lucia.svg Сент Лусия 2 0 0
СуданFlag of Sudan.svg Судан 2 1 0
Гамбия 2 1 0
Антигуа уонна БарбудаFlag of Antigua and Barbuda.svg Антигуа уонна Барбуда 1 0 0
ЧадFlag of Chad.svg Чад 1 0 0
ДоминикаFlag of Dominica.svg Доминика 1 0 0
ДьибутиFlag of Djibouti.svg Дьибути 1 0 0
ЭритреяFlag of Eritrea.svg Эритрея 1 0 0
ГренадаFlag of Grenada.svg Гренада 1 0 0
МозамбикFlag of Mozambique.svg Мозамбик 1 0 0
Папуа Саҥа Гуинея 1 0 0
Сент Винсент уонна Гренадиннар 1 0 0
СомалиFlag of Somalia.svg Сомали 1 0 0
СирияFlag of Syria.svg Сирия 1 0 0
Илин ТиморFlag of East Timor.svg Илин Тимор 1 0 0
УгандаFlag of Uganda.svg Уганда 1 0 0
ВатиканFlag of the Vatican City.svg Ватикан 1 0 0

Саха Сиригэр коронавирус[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

15 киһи ыалдьыбыта биллэр. Швейцарияттан аҕалбыттар сыстан.

  1. https://russian.rt.com/world/news/727461-voz-obyavila-pandemiyu
  2. https://www.worldometers.info/coronavirus/