Хорватия

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску
Хорватия Республиката
Republika Hrvatska
Flag of Croatia Coat of arms of Croatia
Өрөгөй ырыатаLijepa naša domovino
Биhиги кэрэ дойдубут



Location of Croatia
Location of  Хорватия  (orange)

on the European continent  (white)  —  [Legend]

Киин куората
(and largest city)
Загреб
45°48′N, 16°0′E
Ил тыла Хорват тыла1
Олохтоохтор ааттара Хорваттар
Дьаhалтата Парламент республиката
 -  Президент Степан Месич
 -  Премьер миниистир Иво Санадер
 -  Парламент президенэ Лука Бебич
Establishment
 -  Founded First half of 7th century 
 -  Medieval duchy March 4, 852 
 -  Recognized by the Pope May 21, 879 
 -  Elevated to kingdom 925 
 -  Union with Hungary 1102 
 -  Joined Habsburg Empire January 1, 1527 
 -  Independence from Austria-Hungary
October 29, 1918 
 -  Joined Yugoslavia (co-founder)
December 1, 1918 
 -  Declared independence June 25, 1991 
Иэнэ
 -  Бүтүн 56,542 km² (126th)
21,831 sq mi 
 -  Уу (%) 0.2
Олохтоохторо
 -  2008 estimate 4,453,500[1] (114th)
 -  2001 census 4,437,460 
 -  Олохтоох чиҥэ 81/km² (115th)
208/sq mi
БИО (АКП) 2008 estimate
 -  Total $73,087 billion[2] 
 -  Per capita $16,754[2] (51st)
БИО (номинал) 2008 estimate
 -  Total $63.948 billion[2] 
 -  Per capita $14,414[2] 
Дьини (2005) 29 (low
КСИ (2006) 0.850 (high) (47th)
Валюта Хорватия куната (HRK)
Кэм зоната CET (UTC+1)
 -  Сайыҥҥы кэм CEST (UTC+2)
Ил домен .hr
Телефон кода +385
1 Also Italian in Istria and languages of other national minorities (Serbian, Hungarian, Czech, Slovak, etc.) in residential municipalities of the national minorities.

Хорватия (хорват. Hrvatska), официаллык Хорватия Республиката (Republika Hrvatska) диэн Киин Эуропа дойдута. Адриатик байҕал хотугулуу-илин кытылыгар баар. Кирбиилэhэр Словениялыын уонна Мадьаар Сириниин хоту, Сербиялыын хотугулуу-илин, Босниялыын уонна Херцеговиналыын илин, уонна Монтенегролыын cоҕуруулуу-илин.

Олохтоохторо[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Омугунан

2014 сыл тохсунньу 1 күнүнээҕи туругунан Хорватия олохтоохторун ахсаана 4 246 809 киһи[3].

Омугунан[4], 2011 сылллаҕы биэрэпис түмүгүнэн:

  • хорваттар (90,42 %),
  • сербтэр (4,36 %),
  • босниецтэр (0,17 %),
  • венгрдар (0,33 %),
  • итальянецтар (0,42 %)
  • словенецтэр (0,25 %),
  • сыгааннар (0,4 %),
  • албанецтэр (0,41 %),
  • чехтэр (0,22 %)
  • македонецтар (0,1 %)
  • черногорецтар (0,11 %)
  • атыттар (1,98 %).

Итэҕэл[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Итэҕэлинэн[5], 2011 сыллааҕы биэрэпиһинэн:

  • католиктар (86,28 %),
  • православнайдар (4,44 %)
  • протестааннар (0,34 %)
  • мусульмааннар (1,47 %)
  • атеистар уонна агностиктар (4,57 %)
  • атын итэҕэллээхтэр уонна хоруйдаабатахтар (2,9 %)

Тыллара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Хорватия судаарыстыбаннай тыла - хорваат тыла. Истрия сорох куораттарыгар итальянскай тыл официальнай статустаах. Сорох муниципалитеттарга уонна нэһилиэнньэлээх пууннарга серб, чех, русин тыллара официальнай статустаахтар[6]. Истрия тумул арыыга икки сүтэн эрэр романнар бөлөхтөрүгэр киирэр тыл баар — истророман тыла уонна истрорумын тыла.

Экономика[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Тутаах салааларынан буолаллар: судноны тутуу, массыынаны тутуу, химическэй, аһы- үөлү, тиэкиһи, маһы таҥастыыр, электротехническай уонна электроннай, фармацевтическай промышленность. Экономика тутаах салаата туризм буолар.

Кейтц индексэ (дойдуга саамай кыра уонна орто хамнас алын кээмэйэ) 2018 сылга тэҥнээтэххэ (ортотунан 8420 кун уонна саамай кырата 3442,25 кун) 40,8% тэҥнэһэр. 2020 сыл тохсунньу 1 күнүттэн үлэ төлөбүрүн алын кээмэйэ 4062,51 кн, 543,35 евро (бруто), 3250,01 тонна, 434,68 эуро (суох). 2021 сыл тохсунньу 1 күнүттэн үлэ төлөбүрүн алын кээмэйэ 4250 тонна, 562,04 евро (бруто), 3400 тонна, 449,44 евро (суох). 2022 сыл тохсунньу 1 күнүттэн үлэ төлөбүрүн алын кээмэйэ 4687,50 ку, 623,42 эуро (бруто), 3750 ку, 499,22 евро (суох), Кейтс индексэ 48,78% буолар.

2019 сыл от ыйыгар Европозоҥҥа Хорватия киириитэ саҕаламмыта.

Хамсаабат баай- дуол ырыынага сүнньүнэн иккис объектарга көстөр. Дойдуга саҥа тутуу тэтимэ аҕыйах эрээри, кэнники сылларга тутуу тэтимэ улаатара бэлиэтэнэр. Ордук кытыы регионнарга саҥа дьиэлэр уонна туристическай объектар күүскэ ыытыллаллар. Бэтэрээннэр манна олус түргэнник атыыланаллар.[7]

Сыана Хорватияҕа барыыта Европа бастайааннай дойдуларыттан намыһах. Квадратнай миэтэрэ сыаната элбэх усулуобуйаттан тутулуктаах.

Туризм[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Хорватия уонна элбэх арыылар - аан дойдутааҕы туризм хайысхата. Туризм ХХІ үйэҕэ сайдан барбыта; ХХ үйэҕэ Хорватия кытылыгар Социалистическай аан дойдуга биир сайдыылаах туристическай хайысханан буолбута. 1990- с сылларга туризм Хорватияҕа Хорватияҕа байыаннай дьайыылар уонна эргэрбит туристическай инфраструктура, хаачыстыба арҕаа стандартарыгар эппиэттэспэт улахан түһүү буолбута. 2000- с сыллар саҥаларыттан туристическай салаа үүнүүтүн көрдөрөр. Туристическай индустрияҕа 2010- с сс. ОДьКХ 18 %- на тиийдэ, экономистарга дьиксиниини үөскэтэр.

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. World Economic Outlook Database. International Monetary Fund (October 2007). Тургутулунна 9 Кулун тутар 2008.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Croatia. International Monetary Fund. Тургутулунна 9 Алтынньы 2008.
  3. Цитата сыыһата: Сыыһа <ref> тиэк (тег); ES диэн хос быһаарыыларга аналлаах тиэкис суох
  4. STANOVNIŠTVO PREMA NARODNOSTI – DETALJNA KLASIFIKACIJA – POPIS 2011 (hr). Статистическое бюро Хорватии (ДЗС). Тургутулунна 18 Ахсынньы 2012. Төрүт сириттэн архыыптанна 19 Ахсынньы 2012.
  5. STANOVNIŠTVO PREMA NARODNOSTI I VJERI, POPIS 2011.(ааҥл.). Статистическое бюро Хорватии (ДЗС). Тургутулунна 19 Ахсынньы 2012. Төрүт сириттэн архыыптанна 19 Ахсынньы 2012.
  6. Катунин Д.А. Современное языковое законодательство Хорватии: становление и тенденции. Статья первая // Вестник Томского государственного университета. Филология. - 2010. - № 2. - С. 27 - 35
  7. Квартираны Хорватияҕа атыылыырга эбэтэр атыылыырга наадалаах докумуоннар испииһэктэрэ