Иһинээҕитигэр көс

1955

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Сыллар
1951 1952 1953 195419551956 1957 1958 1959
Уоннуу сыллар
1920-с 1930-с 1940-с1950-с1960-с 1970-с 1980-с
Үйэлэр
XIX үйэXX үйэXXI үйэ

1955 сыл.

Туох буолбута[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Тохсунньу[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Олунньу[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Кулун тутар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Кулун тутар 29 — Москубаҕа учуонай Юрий Кнорозов майя омук суругун-бичигин туһунан хандьыдаат диссэртээссийэтин көмүскээбит. Кнорозов аныгы дьонтон бастакынан майя суругун аахпыт киһи буолар. Арыйыы уһулуччу буолан быһаччы дуоктар истиэпэнин иҥэрбиттэр.

Муус устар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Муус устар 12Джонас Солк оҥорбут полиомиелит утары быһыыта АХШ-ка тургутууну ааһан куттала суоҕунан билиниллибит. Ол саҕана дойдуга сылын ахсын бу кутталлаах ыарыынан 50 тыһ. тахса киһи ыалдьара. Уон сыл анараа өттүгэр бу күн полиомиелиттан сылтаан босхоҥ буолбут АХШ бэрэсидьиэнэ Франклин Рузвельт өлбүт эбит.
  • Муус устар 18Индонезия Бандунг куоратыгар бастакы Азия-Африка дойдуларын кэмпиринсийэтигэр 29 дойду кыттыбыт.

Ыам ыйа[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Бэс ыйа[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Бэс ыйын 13 — Саха сирин арҕаа өттүгэр геологтар этэрээттэрэ (Юрий Хабардин, Екатерина Елагина, Владимир Авдеенко, оробуочайдар Серафим Жуков, Григорий Герасимов, каюр Иннокентий Иевлев) алмаас таас үөскээбит сирэ булуллубут — «Мир» диэн ааттаммыт кимберлит трубката. Бу күнтэн аҕа дойду алмааһы хостуур промышленноһа сайдан барар.
  • Бэс ыйын 13 — Миирнэй куорат олохтоммут (сэтинньи 30, 1956 с. оробуочай бөһүөлэк статуһун ылбыт; муус устар 3, 1959 с. өрөспүүбүлүкэ иһинээҕи куорат буолбут; 1965 с. Миирнэй оройуонун киинэ буолбут).
  • Сэтинньи 1 — 19,5 сыллаах АХШ Вьетнамҥа сэриитэ саҕаламмыт. Бу иннинэ аҕай Вьетнам Франция былааһын утары өрө туран босхоломмута уонна хомуньуустуу сайдыы суолун диэки охтубута.
  • Ахсынньы 1АХШ -ка Монтгомери диэн куоракка хара тириилээх иистэнньэҥ Роза Паркс автобуска миэстэтин үрүҥ тириилээх киһиэхэ туран биэрбэтэх. Ол иһин кини тутуллубут уонна 10 доллар штрафка ууруллубут. Мантан сылтаан улахан бырачыастар саҕаламмыттара, хара тириилээхтэр автобустарга бойкот биллэрбиттэрэ.
  • Ахсынньы 8Европа Сүбэтэ Европа былааҕын ылыммыт.

Төрөөбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Муус устар 5 — мангака Акира Торияма, Японияҕа Айти префектураҕа.
  • Муус устар 5 — Пермь куоракка Вячеслав Горе́лов – нуучча түмэт урбаанньыта, “Фермердэр оскуолалара” эрэгийиэннээҕи уопсастыбаннай тэрилтэ төрүттээччитэ.
  • Муус устар 13Ирина Хакамада — экономист, бэлиитик, суруналыыс, публицист. Аҕата — дьоппуон хомуньууһа, сэрии кэмигэр билиэннэй быһыытынан сэбиэскэй хаайыыга олорбут, сэрии кэнниттэн Хабаровскайга олорбут, нуучча тылын үөрэппит дьахтары ойох ылбыт.
  • Алтынньы 28Билл ГейтсАХШ урбаанньыта уонна түмэт диэйэтэлэ, Microsoft корпорация төрүттээччитэ, өр сылларга аан дойду саамай баай киһитэ буола сылдьыбыта.

Өлбүттэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]