Шараборин Христофор Прокопьевич

Шараборин Христофор Прокопьевич (1904—1938), сэбиэт уонна партия диэйэтэлэ, Саха АССР Совнаркомун бэрэссэдээтэлэ.

Олоҕо

1904 сыл алтынньы 29 күнүгэр Үөһээ Дьааҥы улууһун Дулҕалаах нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1916—1921 сыллардаахха Өлүөхүмэтээҕи училищеҕэ үөрэнэр. Ону бүтэрэн баран бастаан тыаҕа учууталллыыр, онтон Өлүөхүмэ уокуругун хомсомуолун бюротугар үлэлиир.

1923—1924 сыллардаахха Дьокуускайдааҕы педтехникумҥа үөрэнэр. Онтон уобалас баартыйатын сорудаҕынан Халыма уокуругар учууталлыы барар. Онно 20 саастаах хомуньууһу Халыма уокуругун баартыйатын кэмитиэтин сэкиритээринэн талаллар (1924—1926 сыллардаахха).

1926—1929 сыллардаахха Ленинградка Зиновьев аатынан Коммунист университерыгар үөрэнэр. Университеты бүтэрэн баран 1929—1930 сыллардаахха ВКП(б) Булуҥ уокуруктааҕы сэкиритээринэн ананар. Манна үлэлии сырыттаҕына 1929 сыл сэтинньитигэр Булуҥ өрө туруута буолар. Ол кэмигэр хомуньуус баартыйа атын салайааччыларын кытта хаайыыга угуллар. 1930 сыл кулун тутарыгар өрө туруу хам баттанар.

1930—1931 сыллардаахха ВКП(б) Саха обкомун отделын сэбиэдиссэйэ.

1931 бэс ыйыттан — 1937 атырдьах ыйыгар диэри Саха АССР Совнаркомун бэрэссэдээтэлэ^[1] (ананарыгар 27 саастаах). Шараборин бу сылларга Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын сайыннарарга үлэлиир. Кини үлэлиир сылларыгар «Якутстрой», Покровскай кирпииччэ собуота, Киин электростанция, саҥа аэропортар уонна өрүс бириистэннэрэ баар буолбуттара, оскуола-интэринээттэр уонна билсэр пууннара, культбаазалар тутуллубуттара, бастакы таба иитэр холкуостар, кыылы иитэр фермалар, балоык собуоттара үөскээбиттэрэ, түүлээҕи бултааһын көрдөрүүтэ үрдээбитэ^[2].

1937 сылга РСФСР ВЦИКар Саха АССР бэрэстэбиитэлэ.

Хаайыллыыта уонна өлүүтэ

Өссө 1937 сыл бастакы аҥаарыгар САССР НКВД-тын тойоно А.П. Коростин Шараборины хаайаары гыммытын Саха сиринээҕи ВКП(б) обкуомун бастакы сэкиритээрэ П.М. Певзняк көҥүлүн биэрбэтэх, Москубаҕа бэрэстэбиитэлинэн ыыппыт эбит, ол эрээри бу миэрэ көмөлөспөтөҕө, 1937 сыл сэтинньи 5 күнүгэр Москубаҕа хаайыллыбыта. 1937 сыл сэтинньи 5 күнүгэр Москваҕа «сэбиэттэри утарар омугумсуйар тэрилтэ чилиэнэ» диэн буруйданан хаайыллар. 1938 сыл тохсунньу 15 күнүгэр сууттанар уонна ытарга приговордаммыт. 1938 сыл тохсунньу 16 күнүгэр ытан өлөрбүттэр.

1956 сыл муус устар 4 күнүгэр ССРС Үрдүкү Суута реабилитациялыыр^[3].

Быһаарыылар

[1] ШАРАБОРИН Христофор Прокопьевич, Председатель СНК ЯАССР (июнь 1931 – август 1937)(нууч.).

[2] Христофор Шараборин. Один из забытых основоположников автономии. (ru-ru).

[3] Шараборин Христофор Прокопьевич(нууч.).

[1]

[2]

[3]