Дьокуускай

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Yakutsk (ааҥл.)
Якутск (нууч.)
Дьокуускай (Саха тыла)
Якутск. Вид на КФЕН СВФУ и озеро Тёплое.JPG
М. К. Аммосов аатынан Хоту-Илиҥҥи федеральнай университет, КФЕН.
«Тёплое» күөл
Lena watershed.png
Location of Yakutsk in the Lena watershed
Coordinates
Координаталара: 642) 62°02′ с. ш. 129°44′ в. д. / 62.033333° с. ш. 129.733333° в. д. (G) (O)642) 62°02′ с. ш. 129°44′ в. д. / 62.033333° с. ш. 129.733333° в. д. (G) (O)
Coat of Arms Flag
Coat of Arms of Yakutsk (Yakutia) 2012.jpg Yakutsk flag.png
Куорат Күнэ: Балаҕан ыйын иккис өрөбүлэ
Административ статуhа
Федерал субъект
In jurisdiction of
Киин куорат of
Саха Республиката
Саха Республиката
Саха Республиката
Local self-government
Charter Charter of Yakutsk
Municipal status Куорат уокуруга
Баһылык Николаев Айсен Сергеевич
Representative Body Уокурук Сүбэтэ
Иэн
Иэнэ 121,93 km² (47,1 sq mi)
Олохтоохторо
2002 Census
- Rank
- Чиҥэ
210 642 inhabitants
89th
1727,6/km² (4474,5/sq mi)
Историята
Тутуллубута Балаҕан ыйын 25, 1632
Атын информация
Почта кода 677xxx
Телефон кода +7 4112
Официаллык уэбсайт
http://www.yakutsk-city.ru/

Дьокуускай (нууч. Яку́тск) диэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин киинэ, Өлүөнэ кытылыгар Туймаада хочотугар турар куорат. Былыргы сахалыы аата Туймаада. 1632 сыллаахха олохтоммутунан ааҕыллар.

Олохтоохторун ахсаана 284115 киһи, ол иһигэр куорат бэйэтэ 264069 киһи (2009 сыл).

Историята[уларыт]

1632 сыллаахха Бекетов баһылыктаах нуучча хаhаахтара Өлүөнэ кытылыгар, билиҥҥи Уус-Алдан сиригэр бастаан остуруок туппуттар. Онтон нуучча хаһаахтарын тойоно Иван Галкин Өлүөнэ остуруогун халаан уута ылара бэрдин иһин, Өйүк баай хонуутугар (эбэтэр лог диэни луг диэн сыыһа суруйбут буоллахтарына - аппатыгар) өрүс уҥуор куорат билиҥҥи турар сиригэр көһөрбүтэ.

Өлүөнэ кыраайын (Ленский край) киинин быһыытынан бастаан Өлүөнэ остуруога дэнэр этэ. 1638 сыллаахха Саха Сирин Енисей уеһыттан арааран Саха уеһа оҥороллоругар киин остуруок буолбута.

1680 сыллаахха саҕаламмыт реформа кэмигэр 1681 сыллаахха остуруокка Приклонскай бойобуода кэлэр, кини сүрүн соруга - остуруогу куоракка кубулутуу. Куораты тутуу от ыйын 24 күнүгэр 1682 сыллаахха саҕаламмыт. 3600 саһаан кыбадыраат иэннээх сири 3,5 миэтэрэ кэриҥэ үрдүктээх күрүө туттарар. Бу эркиҥҥэ 8 баасына туттарар. Куорат городничайынан Семен Иванович Епишев диэн киһи ананар.

Тохсунньу 10 күнүгэр 1696 сыллаахха Сибиирдээҕи бирикээс Саха уеһын уонна куоратын чертежтарын оҥорорго ыйаах таһаарар. Онтон нөҥүө сылыгар тохсунньу 31 күнүгэр үрүҥ көмүс бэчээти оҥотторон ыытар. Бу кэмтэн ыла остуруок бүтэһиктээхтик куорат аатын сүгэр[1].

Климата[уларыт]

Салгын температуратын орто кээмэйэ (2012 сыл)[2].

Салгын температуратын орто кээмэйэ
Тохсунньу Олунньу Кулун тутар Муус устар Ыам ыйа Бэс ыйа От ыйа Атырдьах Балаҕан Алтынньы Сэтинньи Ахсынньы Сыл
-34.6 °C -33.4 °C -22.3 °C -4.4 °C 9.5 °C 19.3 °C 21.0 °C 14.5 °C 8.2 °C -7.4 °C -28.6 °C -35.5 °C -7.8 °C

Демография[уларыт]

Сурутуу ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга олохтоох ахсаана

Дьокуускай куорат - элбэх омуктан олорор куората, манна сахалар, нууччалар, кытайдар уонна да атыттар олороллор.

Омуктар ахсааннара (нелегаллары аахпакка туран)[уларыт]

Испииhэккэ 10-тан тахса тыhыынча ахсааннаах омуктар.

  • Нууччалар - 143 тыh.
  • Сахалар - 142 тыh.
  • Украинецтар - 32 тыh.
  • Кытайдар - 25 тыh.
  • Узбектар - 21 тыh.
  • Татаардар - 12 тыh.
  • Башкирдар (башкорт) - 11,9 тыh.
  • Кэриэйдэр - 10,3 тыh.
  • Эрмээннэр - 10,2 тыh.
  • Белорустар - 10,2 тыh.
  • Таджиктар - 10 тыh.

Дьокуускай Ытык олохтоохторо[уларыт]

Дьокуускайга төрөөбүт биллэр дьоннор[уларыт]

Доҕордуу куораттар[уларыт]

Үөрэҕирии[уларыт]

Фотогалерея[уларыт]

Быһаарыылар[уларыт]

  1. Дьокуускай хаһан куорат дэммитэй? А.Павлов-Дабыл, Кэскил хаһыат, 2.10.2012
  2. Погода и Климат:Климат Якутска

Сигэлэр[уларыт]

Официальный сайт Окружной администрации города Якутска



Wikimedia Commons
Дьокуускай Биики ыскылаакка