Дьокуускай

Yakutsk (English) Якутск (Russian) Дьокуускай (Саха тыла)
Доҕордоhуу болуоссата, Петровскай суола уонна Геология института
Location of Yakutsk in the Lena watershed
Coordinates 642) 62°2′N 129°44′E
Coat of Arms	Flag
Куорат Күнэ: Балаҕан ыйын иккис баскыhыанньата
Административ статуhа
Федерал субъект In jurisdiction of Capital of	Саха Республиката Саха Республиката Саха Республиката
Local self-government (as of March 2008)
Charter	Charter of Yakutsk
Municipal status	Куорат уокуруга
Head	Юрий Заболев
Representative Body	Уокурук Сүбэтэ
Иэн
Иэнэ	121,93 km² (47,1 sq mi)
Олохтоохторо
2002 Census - Rank - Чиҥэ	210 642 inhabitants 89th 1727,6/km² (4474,5/sq mi)
Историята
Тутуллубута	Балаҕан ыйын 25, 1632
Атын информация
Почта кода	677xxx
Телефон кода	+7 4112
Официаллык уэбсайт
http://www.yakutsk-city.ru/

Дьокуускай (нуучч.: Яку́тск) диэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин киинэ, Өлүөнэ кытылыгар Туймаада хочотугар турар куорат. Былыргы сахалыы аата Туймаада. 1632 сыллаахха олохтоммутунан ааҕыллар.

Олохтоохторун ахсаана 284115 киһи, ол иһигэр куорат бэйэтэ 264069 киһи (2009 сыл).

Русско-Азиатскай баан дьиэтин саҥаттан тутуллубута. Кэннигэр остуруок биир башнята уонна Комдрагмет дьиэтэ көстөллөр

Устуоруйата

1632 сыллаахха Бекетов баһылыктаах нуучча хаhаахтара Өлүөнэ кытылыгар, билиҥҥи Уус-Алдан сиригэр бастаан остуруок туппуттар. Онтон нуучча хаһаахтарын тойоно Иван Галкин Өлүөнэ остуруогун халаан уута ылара бэрдин иһин, Өйүк баай хонуутугар (эбэтэр лог диэни луг диэн сыыһа суруйбут буоллахтарына - аппатыгар) өрүс уҥуор куорат билиҥҥи турар сиригэр көһөрбүтэ.

Өлүөнэ кыраайын (Ленский край) киинин быһыытынан бастаан Өлүөнэ остуруога дэнэр этэ. 1638 сыллаахха Саха сирин Енисей уеһыттан арааран Саха уеһа оҥороллоругар киин остуруок буолбута.

1680 сыллаахха саҕаламмыт реформа кэмигэр 1681 сыллаахха остуруокка Приклонскай бойобуода кэлэр, кини сүрүн соруга - остуруогу куоракка кубулутуу. Куораты тутуу от ыйын 24 күнүгэр 1682 сыллаахха саҕаламмыт. 3600 саһаан кыбадыраат иэннээх сири 3,5 миэтэрэ кэриҥэ үрдүктээх күрүө туттарар. Бу эркиҥҥэ 8 баасына туттарар. Куорат городничайынан Семен Иванович Епишев диэн киһи ананар.

Тохсунньу 10 күнүгэр 1696 сыллаахха Сибиирдээҕи бирикээс Саха уеһын уонна куоратын чертежтарын оҥорорго ыйаах таһаарар. Онтон нөҥүө сылыгар тохсунньу 31 күнүгэр үрүҥ көмүс бэчээти оҥотторон ыытар. Бу кэмтэн ыла остуруок бүтэһиктээхтик куорат аатын сүгэр.

Демография

Сурутуу ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга олохтоох ахсаана

2002 сыллааҕы сурутуу түмүгүнэн омуктар өлүүлэрэ

Дьокуускай куорат - элбэх омуктан олорор куората, манна сахалар, нууччалар, кытайдар уонна да атыттар олороллор.

Омуктар ахсааннара (нелегаллары аахпакка туран)

Испииhэккэ 10-тан тахса тыhыынча ахсааннаах омуктар.

• Нууччалар - 143 тыh.
• Сахалар - 142 тыh.
• Украинецтар - 32 тыh.
• Кытайдар - 25 тыh.
• Узбектар - 21 тыh.
• Татаардар - 12 тыh.
• Башкирдар (башкорт) - 11,9 тыh.
• Кэриэйдэр - 10,3 тыh.
• Эрмээннэр - 10,2 тыh.
• Белорустар - 10,2 тыh.
• Таджиктар - 10 тыh.

Доҕордуу куораттар

• Чаҥуон, Соҕуруу Кэриэйэ.
• Фэрбенкс, Аляска (АХШ).
• Харбин, Кытай.
• Мураяма, Дьоппуон.
• Йэллоунайф, Канада.