Сүрүн сирэй

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Бикипиэдьийэ — бу элбэх омук тылынан суруллар аһаҕас энциклопедия,
Манна ким баҕалаах талбыт ыстатыйатын уларытар эбэтэр саҥа ыстатыйаны суруйар кыахтаах. Билигин Бикипиэдьийэҕэ 4368 сахалыы, уонна атын 266 омук тылларынан өссө 12 мөлүйүөнтэн тахса ыстатыйа баар.

This is Wikipedia in Sakha language | Это раздел Википедии на якутском (саха) языке | Как помочь разделу если Вы плохо владеете или не владеете языком саха.
nothumb
Энциклопедия сахалыы ыстатыйалара

Категорияларынан бөлөхтөөһүн — Алпабыытынан сааһылааһын

  
nothumb
Бикипиэдьийэ туһунан

Бастаан маны аах — Ыйытыылар (Стол вопросов) — Кэпсэтэр сир — Суруйуу сиэрэ

Саргы-дьаалы Сахам тыла,
Айхал-алгыс Сахам тыла,
Уруй олук Сахам тыла,
Кун бэлэҕэ Сахам тыла,
Эйигин мин ыҥырыаҕым,
«Ийээ!» диэммин хаһыытыаҕым.
Тоҕойдору туораан ис,
Арҕастары ааһан ис,
Саргы дьайаан Сахам тыла,
Сарыал санаа — Сахам тыла!
Саха народнай суруйааччыта
Бүөтүр Тобуруокап
  
Бырайык кылгас историята маннык — бастаан 2006 сыл бүтэһигэр: бу тугуй, тоҕо атын омуктарга баарый, биһиэхэ суоҕуй, — диэн ыйытыылар кэнниттэн: арай?, тоҕо сатаныа суоҕай? — диэн саарабыл кэнниттэн: ээ, чэ холонон көрүөххэ, — диэнтэн тахсыбыт суол.

Кыттар дьон араас идэлээх, араас дойдуга олорор, саастарынан эмиэ тэҥэ суох дьон.

Биһиги санаабытыгар дьон элбэхтик кытыннаҕына, бэрт эбит диэн биһирээтэҕинэ, сүрдээх, кэскиллээх буолар туруктаах бырайыак. Английскайдыы, нууччалыы разделлар балысханнык сайдан эрэллэр, онон Википедия сотору кэминэн аатырбыт Британниканы куоһарар кыахтаах. Күн-түүн ис хоһооно да тупса, ыстатыйатын ахсаана да элбии турар.

От ыйын 20 күнэ

  • 1898Дьокуускайга маҥнайгы босхо өҥөнү оҥорор Кыһыл кириэс уопсастыба балыыһата арыллыбыт. Бу балыыһаҕа быраас Вонгродскай үлэлээбит.
  • 1916 — Дьокуускай таһыгар Хатыыстаах үрэҕэр бастакы уу ылар станция арыллыбыт.
  • 1925 — Киин комитет дьаһалынан Алдан уокуруга тэриллибит.
  • 1944 — Дьокуускайга суруйааччылар уонна суруналыыстар литературнай мунньахтара аһыллыбыт. 200-тэн тахса киһи кыттыбыт.
  • 1963Мирнэйгэ 51 карааттаах алмаас булбуттар. Бастакы космонавт дьахтар Валентина Терешкова аатын биэрбиттэр.
  • 1966 — Саха АССР государственнай премиятын Мунхалов ылыбыт.
  • 1966 — Саха сиригэр Өлүөнэ өрүһүнэн бастакы туристическай айан саҕаламмыт.
  • 1973Таатта уонна Чурапчы театрдара Улан-Удэҕэ буолбут норуут театрдарын көрүүтүгэр кыттыбыттар.
  • 1987Канаада хотугу-арҕааҥы провинцияларыттан делегацията Саха сирин ирбэт тоҥҥо тутуллубут объектарын көрө кэлэ сылдьыбыттар.

Бүгүҥҥү ойуу

Аллигатор (Alligator mississippiensis)

Соторутааҥы ыстатыйалар

Ааҕыҥ, көннөрүҥ

Бу күннэрдээҕи уларыйыылар - ким тугу суруйбутун көрүөххэ сөп.

  • Сахалыы Бикитиэкэ аһылынна. Манна сахалыы айымньылары киллэриэххитин сөп. Бу бырайыакка дьаһабыл (админ) буолуон баҕалаахтар миэхэ суруйуҥ.
  • Манна сотовайтан, КПК-тан интэриниэкка киирэр дьоҥҥо анаан саҥа ыстатыйа форматын оҥордум: wapnew
    

Билэҕин дуо…


Эсперанто былааҕа
  • Эсперанто тылы билээччилэр ахсааннара 100 000 — 2 мөл кэриэтэ, биир тыhыынча кэриҥэ киhи эсперантону төрөөбүт тылынан ааҕар.
  • Саха сиригэр гражданскай сэрии кэмигэр аатырбыт Карл Байкалов дьиҥээх араспаанньата Некундэ диэн эбит. Латвияҕа төрөөбүт эбит.
  • Аан бастаан сэлии муоһуттан чороону кыһан оҥорбут муосчут Уйбаан Мамаев муоска үлэтин быраҕан тырахтарыыс, ону ааһан МТС сэбиэдиссэйэ буола сылдьыбыт эбит.
  • «…мин билигин үөрэбин таптыыр Сахам тылынан маҥнайгы суругу мин суруйбуппуттан», — диэбит саха уус-уран литературатын бастакы хараҥаччыта Афанасий Уваровскай 1800 с. Эдьигээҥҥэ төрөөбүтэ.
  • Бастакы поэмаларын аҕыс саастааҕар суруйбут Рабиндранат Тагор икки хоһооно Баҥладеш уонна Индия иллэрин өрөгөй ырыалара буолбуттара.

Үчүгэй (сэргэммит) ыстатыйа

Былааҕа

Исландия — Европа уонна Хотугу Америка икки ардыларыгар сытар арыы дойду. Республика. Киһитин ахсаана — 307 261. Муора арыыта. Соҕуруу өттүттэн Атлантическай океанынан суураллар, арҕаа уонна хоту — Гренландскай муораннан, илин - Норвежскай муораннан. Сирин иэнэ км2. Арыы үгүс өттө хайалар. Дэхси сир а5ыйах. Муора биэрэгэр фьордар бааллар. Исландия гейзердарынан, геотермальнай ууларынан уонна вулканнарынан аатырар.

(өссө…)

Талыллыбыт ыстатыйа

Яков Федорович Санников (1844–1908) — өбүгэлэрин үгэстэрин тутуһан нуучча уонна омук полярниктарыгар сүҥкэн улахан үтүөнү-өҥөнү оҥорбут саха атыыһыта. Кини суон сураҕа Муустаах байҕал кытыытынан эрэ буолбакка, бүтүн Россия үрдүнэн биллибит. Булуҥҥа былыр «халлааҥҥа таҥара, биһиэхэ Яков Санников» дииллэр эбит. 1886 сыллаахха доктор Бунге экспедициятыгар көмөлөспүт. 1894 сыллаахха барон Толль Ф.Нансеҥҥа депо тутарыгар көмөлөспүт. Ол өҥөлөрүн иһин икки кыһыл көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыт (онтон биирин Швеция ыраахтааҕыта Оскар биэрбит).

(өссө…)

Көмүөл күүһэ

Бүгүн бу ыстатыйалары тупсарабыт, тылбаастыыбыт:

Амма улууһа — Талыллыбыт ыстатыйаҕа хандьыдаат

Көннөрүүнү оҥорооһун киинэ курдук көстүүтэ: Көмө:1-кы уруок

Саҥа ыстатыйаны эбиэххэ

 

Уруулуу ситимнэр

Wikimedia Пуондата элбэх омук тылынан тахсар, көҥүл уларытыллар уонна туһаныллар хас да тус-туһунан бырайыактардаах:

Wiktionary
Тылдьыт уонна тезаурус
Wikibooks
Учебниктар уонна руководстволар
Wikinews
Сонуннар
Сахалыы бикитиэкэ
Айымньылар
Wikiquote
Бэргэн этиилэр
Commons
Ойуулар, уонна да атын медиа-билэлэр сытар сирдэрэ
  Meta-Wiki
Викимедиа пуондата силис тарпыт сирэ
Wikiversity
Көҥүл-босхо үөрэхтээһин матырыйааллара
 
Киирэн көрүҥ, сорох бырайыактар нууччалыы барыллардаахтар, холобур Викиновости эбэтэр Викицитатник
 
Тус бэйэ туттар туруоруулара