Сэллик

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Сэллик
Tuberculosis-x-ray-1.jpg
Сэллигинэн ыалдьыбыт киһи түөһүн рентгена. Маҥан стрелкалар тыҥатыгар инфекция баар сирин ыйар. Хара стрелкалар үөcкээбит ыалдьыбыт сири көрдөрор
МКБ-10 A15.A19.
МКБ-9 010018
OMIM 607948 607948
DiseasesDB 8515 8515
MedlinePlus 000077 000077
eMedicine med/2324  med/2324 
MeSH D014376 D014376

Сэллик (Tuberculosis, туберкулёз) - киһи уонна кыыллар (ынах, сибиинньэ, куурусса о д.а.) сыстыылаах ыарыылара. Сэллик микобактерията (урукку аата Кох палочката) бу ыарыы төрүөтэ буолар.

Саха Сиригэр нууччалар кэлиэхтэриттэн тэнийбит ыарыы. Былыр эмтэммэт этэ. Бастакы вакцинаны 1919 сыллаахха Францияҕа айбыттара, 1921 сылтан туттуллан барбыта. Бастакы микобактерияны өлөрөр препарат - стрептомицин - 1943 сыллаахха ылыллыбыта.

Саха Сирин дьахталларыттан бастакыннан наука докторун степенин ылбыт Татьяна Крылова фтизиатр этэ. Саха Сиригэр бу ыарыы перестройка кэнниттэн күүскэ тарҕанан эрэр. Ол төрүөтүнэн специалистар бу ыарыы социальнай ыарыы буоларынан, ол эбэтэр олорор усулуобуйаттан тутулуктааҕынан быһаараллар.

Булунуута уонна эмтэниитэ[уларыт]

Туберкулез микробтарын улаатыннараллыбыта.

Сэллиги булуу радиологияҕа сытар. Быраастар киһи түөһүн рентгенынан быһаараллар. Ону тэҥэ киһи силииттэн хаантан быһаарыахтарын сөп, онно бары клеточнай культураларан улаатыннараллар.

Сорох ыарыһахтар симтомнара көстүбэт, оччоҕуна быраастар оннук ыарыһагы "латентнай" диэн ааттыылар. Оннук ыарыһахтары быһаарарга Манту пробата туттуллар.

Сэллик сорох формаларыгар вакциана баар. БСЖ диэн ааттанар.

Урут сэллиги эмтиир чэпчэки этэ, антибиотиктары туттан. Билигин бактерия антибиотиктар улахан аҥаардарыгар ылымтыата суох буолбут, ол иһин эмтээһин ыарырҕатыллыбыт. Антибиотиктар элбэх араастара ыарыһахха уһун бириэмэ устата биэриллэр. Сорох сэллик формалара бары антибиотиктарга ылымтыата суох буолбут, оччоҕуна эмтээһин табыллыбат.