Кэбээйи улууһа

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Улуус
Кэбээйи улууһа
Кобяйский улус
Гиэрбэтэ
Coat of Arms of Kobyaisky rayon (Yakutia).png
Дойду  Россия Россия
 Саха Сирэ Саха Сирэ
Улуус киинэ  Сангаар
Иһигэр киирэллэр  13 олохтоох тэриллии
Улуус баһылыга  Спиридонов Игнатий Николаевич
Олохтоммут күнэ-дьыла  1937, муус устар 20
Иэнэ  107,8 тыһ. км²
Олохтоох дьонун ахсаана  13 541 киһи (2007)
Кэбээйи улууһа Саха Сирин каартатыгар
Кэм зоната  MSK+6 (UTC+9, сайын UTC+10)
Официальнай ситим-сир

Кэбээйи улууһа — Саха Өрөспүүбүлүкэтин улууһа. Киинэ — Сангаар бөһүөлэгэ. Төрүттэммит күнэ-дьыла — 1937 сыл муус устар 20 күнэ. Сирин иэнэ — 107,8 тыһ. кв.км.

Дьокуускайга диэри ырааҕа: сиринэн — 334 км; уунан — 322 км; салгынынан — 240 км. 2002 с. биэрэпис көрдөрөрүнэн, олохтоохторун ахсаана: 14178 киһи. Ол иһигэр үөс сиригэр 4,8; тыаларыгар — 9,4 тыһ. киһи олорор. Национальнай састааба: сахалар — 9209 киһи (64,95%); нууччалар — 3425 киһи (24,16%), эбээннэр — 809 киһи (5,71%); украиннар - 235 киһи(1,66%); эбэҥкилэр — 64 киһи (0,45%); атыттар — 436 киһи (3,07%).

Нэһилиэнньэтэ 1989 с. — 29,4 тыһ. киһи эбитэ, 2007 с. - 13541 киһи.

Улуус Республика киин өттүгэр тайаан сытар. Ньуура — дэхси да, хайалаах да сирдээх. Ол курдук хоту уонна хотугулуу илин өттүгэр Дьааҥы сис хайалара бааллар. Тохсунньу ыйга орто температура хайалаах өттүгэр -36 кыраадыстан хотоол сиригэр -40 кыраадыска диэри тымныы, от ыйыгар +10...+18 кыраадыс сылаас. Сыл устата илин өттүгэр 200-250 мм, оттон хайалаах өттүгэр 500-600 мм тиийэ сөҥүү түһэр. Улахан өрүстэрэ — Өлүөнэ уонна Бүлүү. Элбэх улахан күөллээх, олОртон саамай улаханнара — эмис соботунан аатырар Ньидьили. Улууска кыһыл, үрүҥ көмүс, сибиньиэс, сыыҥка, газ, таас уонна бороҥ чох саппаастара, тутуу матырыйааллара бааллар.

Кэбээйи сиригэр-уотугар 13 муниципальнай тэриллии баар.

Улууска чоҕу уонна гаһы туһаҕа таһаарыы барар. Тыа сирин үлэһиттэрэ таба, ынах, сылгы, килиэккэлээх кыыл иитиитинэн дьарыктаналлар. Тыа сирин хаһаайыстыбатыгар туһаныллар сир кээмэйэ 59,2 га.


Демография[уларыт]

Биэрэпис ыытыллыбыт сыллырга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана
2002 сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн омуктар өлүүлэрэ


Администрацияларынан араарыы[уларыт]

Кэбээйи улууһун каартата
# Бөһүөлэк

уонна нэһилиэктэр

Кииннэрэ Кыра сэлиэнньэлэр Улуус

кииниттэн, км

Почта

индекса

Нэһилиэнньэ

ахсаана

(2007 сыл)

1 Сангаар бөһүөлэк улуус киинэ Авиапорт, Смородничнай 0 5405
2 Кэбээйи Кэбээйи Ойуун Уҥуохтаах, Саҕа 120 2576
3 Мукучу Сайылык 315 1155
4 Куокуй Арҕас Кальвица 60 801
5 Ламыҥха Сэбээн Күөл 460 766
6 Иккис Лүүчүн Мастаах Быраҥаатталаах, Иккис Мастаах 285 714
7 Киров Сиэгэн Күөл Батамай 250 607
8 Нидьили Чагда 180 526
9 Сииттэ Сииттэ 80 506
10 Тыайа Тыайа 155 504
11 Арыктаах Арыктаах Лүксүгүн, Хатырык Хомо 215 501
12 Бастакы Лүүчүн Баҕадьа Арыылаах 315 271
13 Уус Бүлүү Промышленнай 90 109
Барыта 13541