Бүлүү улууһа

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Улуус
Бүлүү улууһа
Вилюйский улус
Гиэрбэтэ
Coat of Arms of Vilyuisky rayon (Yakutia).png
Былааҕа
Flag of Vilyuisk ulus.jpg
Өрөгөй ырыата  Туругур, төрөөбүт Бүлүүбүт!
Дойду  РоссияFlag of Russia.svg Россия
 Саха СирэFlag of Sakha.svg Саха Сирэ
Улуус киинэ  Бүлүү
Иһигэр киирэллэр  21 олохтоох тэриллии
Улуус баһылыга  Винокуров Сергей Николаевич[1]
Олохтоммут күнэ-дьыла  1930, тохсунньу 9
Сурукка киирбитэ  1800?
Иэнэ  55,2 тыһ. км²
Олохтоох дьонун ахсаана  24 816[2] киһи (2013)
Бүлүү улууһа Саха Сирин каартатыгар
Кэм зоната  MSK+6 (UTC+9, сайын UTC+10)
Төлөппүөн кода  411—32
Почта индекстэрэ  678200—678228
ОКАТО кода  98 218 000
Официальнай ситим-сир

Бүлүү улууһа — Саха Сирин улууһа. Киинэ — Бүлүү куората, 1634 сыллаахха олохтоммута.

География[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Улуус Өрөспүүбүлүкэ арҕаа өттүгэр тайаан сытар. Сирин ньуура дэхси.
Сирин иэнэ: 55,2 тыһ. кв. км.
Сытар координаталара: ?
Дьокуускайтан ырааҕа: сиринэн 592 км, уунан 735 км.
Сыл орто температурата: 10,7° тымныы.
Тохсунньу ый орто температурата: 38—48° тымныы.
От ыйын орто температурата: 16—18° сылаас.
Сылга сөҥүү түһүүтүн орто кээмэйэ: 200—300 мм.
Сүрүн өрүһэ Түҥ салаалаах Бүлүү өрүс. Бүлүү улууһугар элбэх күөллээх. Кинилэр уопсай иэннэрэ 295.157 гаҕа тэҥнэһэр. Саамай улахан күөллэринэн термокарстовай төрүттээх Мастаах уонна Боҕууда күөллэр буолаллар. Мастаах өрөспүүбүлүкэ саамай улахан күөллэриттэн биирдэстэрэ — 15 км усталаах, ортотугар тыалаах 13 арыылаах.






Демография[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

2013 сыл туругунан, улуус олохтоохторун ахсаана — 24 816 киһи, итинтэн тыа сирин олохтоохторо — 11 378 киһи.[2]

Сурутуу ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана

Администрацияларынан араарыы[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Бүлүү Кыһыл Сыыр Арыылаах нэһилиэгэ Чернышевскай нэһилиэгэ Чернышевскай нэһилиэгэ Чочу нэһилиэгэ Халбаакы нэһилиэгэ Бастакы Күүлэт нэһилиэгэ Тылгыны нэһилиэгэ Баппаҕаайы нэһилиэгэ Кыргыдай нэһилиэгэ Тоҕус нэһилиэгэ Үгүлээт нэһилиэгэ Тааһаҕар нэһилиэгэ Бастакы Тоҕус нэһилиэгэ Бөкчөҥөө нэһилиэгэ Бороҕон нэһилиэгэ Дьөккөн нэһилиэгэ Иккис Күүлэт нэһилиэгэ Хаҕын нэһилиэгэ Лөкөчөөн нэһилиэгэ Өкүндү нэһилиэгэ Өлөөн улууһа Эдьигээн улууһа Кэбээйи улууһа Үөһээ Бүлүү улууһа Горнай улууһаБүлүү.PNG
№№ Куорат, бөһүөлэк уонна нэһилиэктэр Кииннэрэ Кыра сэлиэнньэлэр Улуус кииниттэн
ырааҕа, км
Почта индексэ[3] Олохтоох дьон ахсаана,
сурутуу түмүгүнэн (2010)[4]
Олохтоох дьон ахсаана,

2013 сыл туругунан[2]

1 Бүлүү улуус киинэ Сосновка 678200 10 537 10 529
2 Кыһыл Сыыр 73 678214 3106 2909
3 Арыылаах Хампа 73 678225 1051 1006
4 Чернышевскай Чинэкэ 20 678207 945 898
5 Чочу Сыдыбыл Кыадаҥда 22 678206 868 821
6 Халбаакы Халбаакы Староватово 18 678213 743 726
7 Бастакы Күүлэт Уһун 140 678222 801 770
8 Тылгыны Тылгыны 180 678220 644 628
9 Баппаҕаайы Илбэҥэ Арыылаах, Сортуол 215 678228 651 572
10 Кыргыдай Сатаҕай 145 678212 554 518
11 Тоҕус Балаҕаччы Сиэйэт 110 678211 601 573
12 Үгүлээт Күбэйиҥдэ 200 678221 619 600
13 Тааһаҕар Тааһаҕар 57 678209 544 532
14 Бастакы Тоҕус Тыымпы 104 678216 534 509
15 Бөкчөҥөө Бөтүҥ 59 678208 477 429
16 Бороҕон Чай 117 678215 479 460
17 Дьөккөн Эбэ 106 678227 483 478
18 Иккис Күүлэт Күүлэкээн 185 678223 412 397
19 Хаҕын Кирово 145 678224 424 417
20 Лөкөчөөн Лөкөчөөн 179 678205 428 425
21 Өкүндү Өкүндү 28 678226 321 311
Барыта 25 222 24 816

Үөрэҕирии[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Улуус биллиилээх дьоно[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Hero of the Soviet Union medal.png Кондаков Николай Алексеевич — Сэбиэскэй Сойуус Геройа.

Hero of the Soviet Union medal.png Миронов Алексей Афанасьевич — Сэбиэскэй Сойуус Геройа.

Hero of the Soviet Union medal.png Степанов Николай Саввич — Сэбиэскэй Сойуус Геройа.

Znak Narod RSYa.png Гоголев Иван Михайлович (Кындыл) — саха норуодунай поэта.

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]