Нам улууһа

Нам — Саха сирин улууһа.

Нам улууһа Намский улус
Гиэрбэтэ	Былааҕа
Дойду	Арассыыйа Арассыыйа
	Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
Улуус киинэ	Нам
Иһигэр киирэллэр	20 олохтоох тэриллии
Улуус баһылыга	Атласов Александр Павлович
Сурукка киирбитэ	1800?
Иэнэ	11,9 тыһ. км²
Кэм зоната	MSK+6 (UTC+9, сайын UTC+10)
Официальнай ситим-сир

География

• Сирин иэнэ: 11,9 тыһ. кв. км.
• Сытар координаталара: ?
• Дьокуускайтан ырааҕа: сиринэн 84 км, уунан 96 км.
• Сыл орто температурата: 10,7 кыраадыс тымныы.
  • Тохсунньу ый орто температурата: 43,7 кыраадыс тымныы
  • От ыйын орто температурата: 18,3 сылаас
• Сылга самыыр түһүүтүн орто кээмэйэ: 187 мм.

Демография

Биэрэпис ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана

Администрацияларынан араарыы

Нам улууһун каартата

#	Нэһилиэктэр	Кииннэрэ	Кыра бөһүөлэктэр	Улуус кииниттэн, км	Почта индекса	Нэһилиэнньэ ахсаана (2007 сыл)
1	Ленскэй	Нам, улуус киинэ		0		9138
2	Хамаҕатта	Кириэс-Кытыл		5		1587
3	Хатыҥ-Арыы	Аппааны	Кыһыл Дэриэбинэ	4		1556
4	Бастакы Хомустаах	Кыһыл Сыыр		22		1392
5	Хатырык	Столбы		35		1088
6	Үөдэй	Ымыйахтаах		32		1134
7	Модут	Тумул		20		959
8		Граф Биэрэгэ		7		931
9	Партизан	Партизан		17		903
10	Иккис Хомустаах	Хатас	Воин, Тараҕай Бэс, Үүнэр Олох	15		672
11	Бөтүҥ	Бүтэй Үрдэ		11		549
12	Көбөкөн	Харыйалаах		50		535
13	Түбэ	Булуус		77		425
14	Никольскай	Никольскай		10		373
15	Салбаҥ	Хоҥор Биэ		72		321
16	Арбын	Сыгыннаах		75		288
17	Таастаах	Өргөлөөх		65		270
18	Искра	Күрэҥ Ат		25		203
19	Фрунзе	Фрунзе		42		147
20	Маймаҕа	Маймаҕа		42		157
	Барыта					22 728

Салалта

Баhылык — Альберт Иннокентьевич Ильин

Экономика

• Экологическай-экономическай оройуона: Киин улуус, алаас-тайҕа
• Дьарыктанар эйгэтэ: тыа хаһаайыстыбата, сүөһүнү иитии

Улуус Өлүөнэ өрүс ортотун диэккиннэн икки өттүнэн тайаан сытар. Улууска икки Эркээйи Сир баар: «Белоозерскай» уонна «Харбаайы». «Белоозерскай» төрүттэммит сыла 1974, иэнэ 636 кв. км. «Харбаайы» төрүттэммит сыла 1996, иэнэ 326 кв. км. Улууска «Кэҥкэмэ» диэн оҕо экологическай парката баар.

Транспорт

Улуус киинэ Саха Сирин киинин Дьокуускайы кытта оҥоһуулаах асфальт суолунан холбонон турар. Өрүс үрдүгэр олорор нэһилиэктэр сайын таһаҕастарын уу суолунан таһаллар, биирдиилээн хаһаайыстыбалар мотуоркалаах буолаллар.

История

• Төрүттэммит сыла: 1930 сыл олунньу 10 күнэ

Улуус аата

Эдуард Карлович Пекарскай Байаҕантай киһитэ П. Е. Готовцев 1893 с. суруйбутугар олоҕуран, Нам — Омоҕой сиэнэ, Аан Эрэһэ ойуун уола этэ диэбит. Сэһэн Боло 1935 с. итиннэ дьүөрэлэтэн суруйбут: "Омоҕой Баайы кытта кэлсибит Аан Эрэһэ ойуун диэн баарыттан Нам диэн төрүөн, кинилэр билиҥҥи Нам сиригэр олохсуйаллар"

Историк Василий Николаевич Иванов 1642 сыллааҕы биэрэпис матырыйаалларын үөрэтэ сылдьан, Нам буолаһыгар Нам уолаттара Ибей Намов уонна Мымах Намов диэннэр баалларын булбут. Мымах диэн кинээс олоро сылдьыбыт. Кини аҕата Нам диэн ааттаах киһи эбит.

Филолог Ньургун Михайлович Иванов быһаарыытынан, Нам диэн аат монгол тылыттан төрүттээх, «намыһах, намтал; чуумпу, холку, намыын» диэн суолталаах. Багдарыын Сүлбэ онтон сиэттэрэн, «Нам оҕонньору дьоно холкутун, намыынын бэлиэтээн, хайҕаан, итинник ааттаабыт буолуохтарын сөп» диэбитэ.

Биллиилээх дьон

Намтан төрүттээх биллэр дьон:

• Максим Кирович Аммосов — саха норуотун чулуу уола.
• Винокуров Илья Егорович — уһулуччулаах государственнай уонна политическай деятель.

Нам улууһуттан тахсыбыт талааннаах дьон:

• Таллан Бүрэ
• П. П. Ядрихинскай — Бэдьээлэ норуот ырыаһыта, олоңхоһута
• Олоңхоһут Е. Г. Охлопков
• И. Д. Винокуров — Чаҕылҕан
• Н. М. Рыкунов

Худуоһунньуктар: Е. М. Шапошников, Е. С. Сивцев, В. С. Парников, В. В. Петров, А. Е. Евстафьев, Е. Н. Винокурова, А. И. Лукин.

Самодеятельнай композитор Винокуров Захар Порфирьевич.

Искусство, култуура

Түмэллэр, өйдөбүнньүктэр

• Нам уус-уран түмэлэ (678380, Нам с., уул. Советская, 5)

Үөрэҕирии

== Араас == спорт Сардана Осипова диэн спортсменка баар ди граф бижрэгиттэн төрүттээх улахан биллиилээх спортсмен аан дойду кубогын хаһаайката европа чемпионката Россияттан бастакы Арнольд классик чемпионскай курун хаһайката АХШ уонна Бразилияҕа россия чемпионката уонна элбэх төгүллээх республиканскай всероссийскай чемпион ити мас рестлинҥа аны армрестлин европа 5 төгүллээх чемпиона аан дойду рекордсменката аан дойду 3 миэстэлээҕэ маска севернай америка чемпиона калифорния чемпиона маска рф маастара армрестлинҥа норуоттар икки ардылаах маастар вольнай борьбааҕа дьахталларга россия 5 мижстэлээҕэ всероссийскай сибирьскэй күрэхтэр элбэх төгүллээх кыттыылааҕа

Ыйынньыктар

• http://www.sitc.ru/monitoring/nam/index.shtml Архыыптаммыт 2003, Алтынньы 28 күнүгэр.