Грузия

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Грузия საქართველო
Ыҥырыыта: ძალა ერთობაშია (English: "Strength is in Unity")
Өрөгөй ырыата: თავისუფლება (English: "Freedom")
Киин куората (and largest city)		Тбилиси 41°43′N, 44°47′E
Ил тыла		Грузин тыла2
Олохтоохтор ааттара		Грузиннар
Дьаhалтата		Президент Демократ Республиката
-	Президент	Михаил Саакашвили
-	Премьер миниистир	Григол Мгалоблишвили
Историята
-	Грузия Хоруоллуга	1008
-	Грузия Демократ Республиката	Ыам ыйын 26, 1918
-	Грузин Сүбэ Социалист Республиката	Олунньу 25, 1921
-	Independence from the Soviet Union Declared Finalized	April 9, 1991 December 25, 1991
Иэнэ
-	Бүтүн	69 700 km² (121st) 26 916 sq mi
Олохтоохторо
-	2008 estimate	4,630,8412,3 (115th)
-	Олохтоох чиҥэ	66/km² (132) 172/sq mi
БИО (АКП)		2007 estimate
-	Total	$20.516 billion[1] (117th)
-	Per capita	$4,694[1] (IMF) (112th)
БИО (номинал)		2007 estimate
-	Total	$10.227 billion[1]
-	Per capita	$2,339[1] (IMF)
КСИ (2007)		▲ 0.755 (medium) (95th)
Валюта		Lari (ლ) (GEL)
Кэм зоната		UTC (UTC+4)
Ил домен		.ge
Телефон кода		+995
1	According to article 3.1 of the constitution of Georgia.
2	From CIA World Factbook.[2]
3	Figure includes Abkhazia and South Ossetia. Otherwise, the population in 2008 is estimated at 4,382,100.[3]

Грузия (груз. საქართველო, Sakartvelo) диэн Хапхаас дойдута, Эуропа уонна Азия икки ардыларыгар баар. Кирбиилэhэр Россиялыын хоту, Азербайдьанныын илин, Эрмээн Сириниин соҕуруу уонна Түркийэлиин соҕуруулуу-арҕаа. Иэнэ 69,700 км², олохтоохторун ахсаана 4.4 млн. киhи (84% грузиннар).

Грузия ил тэрилинэн талыллар демократия уонна секуляр, унитар, президент республиката. Холбоhуктаах нациялар, Эуропа Сүбэтин, Аан дойду Атыы Тэрилтэтин, Хара байҕал Экономика Үлэлэhиитин Тэрилтэтин уонна ГУАМ кыттыылаахтара.

[уларыт] Историята

Грузия историята былыргы Колхида уонна Иберия Хоруоллугуттан саҕаланар. Христианизмы ил итэҕэлинэн аан бастаан ылыммыт дойдулар ахсааннарыгар киирсэр (4 ү. иннинэ). 19 ү. саҥатыгар Грузия Россия Империятыгар киирбитэ. 1917 с. буолбут Россия өрөбөлүүссүйэтин кэннэ, аҕыйах кэм тутулуга суох буолан баран, 1922 с. Сүбэ Униятыгар киирбитэ.

1991 с. хаттаан тутулуга суох буолбута. Атын посткоммунизм кэмин ааhар дойдулар курдук, Грузия 1990-с сс. экономика кризиhыттан уонна олохтоох сэрииттэн эмсэҕэлээбитэ. 2003 с. Оруоhа өрөбөлүүссүйэтэ буолбутугар, урукку президент Эдуард Шеварднадзе салалтаттан кыйдаммыта.

2008 с. атырдьах ыйыгар, Россия сэбилэниилээх күүстэриниин, Абхазия уонна Соҕуруу Осетия сепаратист бөлөхтөрүнүүн сэбилэниилээх иирсээн буолбута. Бу иирсээн түмүгүнэн, Россия Грузия регионнарын, Соҕуруу Осетияны уонна Абхазияны, тутулуга суох иллэр быhыыларынан билиммитэ. Ол гынан баран, аан дойду атын иллэрэ (Никарагуаттан ураты) ону утарбыттара уонна ол регионнар Грузия илэ бас билэр сирдэрэ буолалларын бигэргэппиттэрэ. Атырдьах ыйын 28, 2008, Грузия парламена Абхазия уонна Соҕуруу Осетия "Россия оккупациялаабыт сирдэрэ" буолалларын туhунан уурааҕы ылыммыта.

v • d • e Эуропа дойдулара Абхазия6 · Азербайдьан1 · Албания · Андорра · Аустрия · Беларусь · Бельгия · Болгария · Босния уонна Херцеговина · Дания3 · Германия · Греция  · Грузия1 · Ирландия · Исландия · Испания1 · Италия1 · Казахстан1 · Кипр2 · Косова5 · Латвия · Литва · Лихтенштайн · Лүксембург · Мадьаар Сирэ · Македония4 · Мальта · Молдова · Монако · Монтенегро · Недерланд3 · Норвегия3 · Польша · Португалия3 · Россия1 · Румыния · Сан Марино · Сербия · Словакия · Словения · Соҕуруу Осетия6 · Түркийэ1 · Украина · Чехия · Финляндия · Франция1 · Холбоhуктаах Хоруоллук3 · Хорватия · Швейцария · Швеция · Эрмээн Сирэ2 · Эстония · Ватикан 1 Дойду сорох өттө Эуропа таhыгар баар.  2 Арҕаа Азияҕа баар, ол гынан баран Эуропалыын социо-политик ситимнэрдээх.  3 Эуропа таhыгар бас билэр сирдэрдээх. 4 Аат туhунан Грециялыын мөккүөр баар. 5 Declared independence from Serbia on February 17, 2008 and is recognised by 53 United Nations member states. 6 Признаны тремя странами-членами ООН.

v • d • e Азия дойдулара Азербайдьан1 • Арассыыйа1 • Афганистан • Баhрейн • Баҥладеш • Бруней • Бутан • Вьетнам • Грузия1 • Дьоппуон • Илин Тимор4 • Индия • Индонезия4 • Иран • Ирак • Исраил • Иордания • Йиэмэн3 • Казахстан1 • Камбодьа • Катар • Кипр • Кувейт • Кыргызстан • Кытай • Кытай Республиката (Тайуан)2 • Лаос • Либан • Малайзия • Мальдивтар • Монголия • Мьянмар • Непал • Оман • Пакистан • Пилипиннэр • Сауд Арабията • Саха Сирэ • Сингапур • Соҕуруу Кэриэйэ • Сри Ланка • Сирия • Тадьикистан • Тайлаан • Түркийэ1 • Түркменистан • Узбекистан • Холбоhуктаах Араб Эмираттара • Хоту Кэриэйэ • Эгипет3 • Эрмээн Сирэ Тутулуктаах уонна атын сирдэр тустарынан тутулуктаах сир диэни көр. 1 Сорох өттө Эуропаҕа баар.  2 Холбоhуктаах нациялар Кытай Республикатын (Тайуаны) официаллык билиммэттэр; see Political status of Taiwan. 3 Сорох өттө Африкаҕа баар.  4 Сорох өттө Океанияҕа баар.

Цитата сыыһата: Баар <ref> тиэккэ сөп түбэһэр <references/> тиэк көстүбэтэ