Азербайдьан

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Азербайдьан Республиката
Azərbaycan Respublikası
Flag of Azerbaijan Coat of arms of Azerbaijan
Өрөгөй ырыатаAzərbaycan Respublikasının Dövlət Himni
(March of Azerbaijan)

Location of Azerbaijan
Киин куората
(and largest city)
Баку
40°22′N, 49°53′E
Ил тыла Азербайдьан тыла
Олохтоохтор ааттара Азербайдьаннар
Дьаhалтата Президент республиката
 -  Президент Ильхам Алиев
 -  Премьер-министр Артур Расизаде
Independence from the Soviet Union
 -  Declared 30 August 1991 
 -  Completed 18 October 1991 
Иэнэ
 -  Бүтүн 86 600 km² (113th)
33 436 sq mi 
 -  Уу (%) 1.6%
Олохтоохторо
 -  2011 estimate 9,164,600[1] (89th)
 -  2002 census 8,265,000 
 -  Олохтоох чиҥэ 106/km² (100th)
274/sq mi
БИО (АКП) 2011 estimate
 -  Total $94.318 billion[2] (77th)
 -  Per capita $10,340[2] (96th)
БИО (номинал) 2011 estimate
 -  Total $72.189 billion[2] (77th)
 -  Per capita $7,914[2] (88th)
Дьини (2006) 36.5 (58th)
КСИ (2007) 0.746 (medium) (98th)
Валюта Азербайдьаан маната (AZN)
Кэм зоната (UTC+4)
 -  Сайыҥҥы кэм  (UTC+5)
Ил домен .az
Телефон кода +994

Азербайдьан (азер. Azərbaycan), официаллык Азербайдьан Республиката (Azərbaycan Respublikası) диэн Соҕуруу Хапхаас ордук улахан уонна элбэх дьонноох дойдута. Икки континеҥҥа сытар: Илин Эуропаҕа уонна Арҕаа Азияҕа. Азербайдьантан илин Каспий байҕал баар, соҕуруу Иран, соҕуруулуу-арҕаа Эрмээн Сирэ, арҕаа уонна хотугулуу-арҕаа Грузия уонна хоту Россия. Азербайдьан Нахчыван диэн эксклавыттан Иран соҕуруу уонна соҕуруулуу-арҕаа баар, Түркийэ арҕаа уонна Эрмээн Сирэ хоту уонна илин. Дойду Каспий байҕалга хас да арыылардаах.

Азербайдьан секуляр уонна унитар республика.

Историята[уларыт]

Урукку бириэмэгэ Азербайдьан "Кавказ Албанията" диэн аатанар этэ, уонна Византийа уонна Персия бириэмэтигэр автономия быһыытынан сылдьбыта.

Арааптар 7ис үйэҕэ былдьаабыттарын кэниттэн Мусульманнар сабыдыалыгар 19с үйэҕэ дылы сылдьыбыта.

1920 сыллаахтан 1991 сылга дылы ССРС республиката буолбута.

Нуччалар Азербайдьаҥҥа 19с үйэ саҕаланыытыттан олорбуттара, ол гынан баран ССРС суох буолбутун кэнниттэн Азербайдьаҥҥа ахсааннара аччыыр тоҕо диэтэххэ нуччалар уонна атын норуоттар Азербайдьантан барбыттар.

Быһаарыылар[уларыт]

  1. The International Population Day, The demographic situation in Azerbaijan. Azstat (2011). Тургутулунна 11 От ыйын 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Azerbaijan:Report for Selected Countries and Subjects. International Monetary Fund. Тургутулунна 12 Муус устар 2011.