2015 сыл

2015 сыл.

Туох буолбута

Тохсунньу 7 — Парижка Charlie Hebdo сурунаал эрэдээксийэтигэр теракт буолбут, 12 киһи өлбүт, 11 бааһырбыт.

Олунньу 27 — уруккута Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэстээтэлэ Борис Немцову Москубаҕа уулуссаҕа ытан өлөрбүттэр.

Муус устар 26 — Казахстааҥҥа Нурсултан Назарбаев алтыс төгүлүн быыбарга кыайбыт (97,7% куолаһы ылбыт).

Балаҕан ыйын 3 — "Мечел" хампаанньа тимири уһаарар дьоппуон JFE Steel корпорациятын кытта Нүөрүҥгүрү уонна Элгэ чоҕун атыылыырга бөдөҥ сөбүлэҥ түһэрсибит: 1 мөл. туонна кокстанар чох концентратын үс сыл иһигэр тиэйэн таһаарарга болдьоспут.
Балаҕан ыйын 14 — Икки хара дьөлөҕөс силбэһиилэригэр үөскээбит гравитация долгуна Сиргэ кэлбитин регистрациялаабыттар. Альберт Эйнштейн билгэлээбит гравитация долгуннара бастакытын манна көстүбүттэрэ.
Балаҕан ыйын 30 — Арассыыйа сэриитин Сирияҕа киллэриитэ саҕаламмыт.

Алтынньы 29 — Кытай 35 сыл тухары ыытыллыбыт "соҕотох оҕо бэлиитикэтин" түмүктүүрүн туһунан биллэрбит.

Сэтинньи 1 — Арассыыйаҕа «Матч ТВ» ханаал үлэтин саҕалаабыт.
Сэтинньи 13 — Сэтинньитээҕи террористическай атака Парижка 2015
Сэтинньи 24 — Арассыыйа Су-24 бомбардировщигын Сиирийэ уонна Туурсуйа кыраныыссаларын үрдүгэр Туурсуйа F-16C истребителэ суулларбыт. Бу мөккүөрдээх түгэн икки дойдулар ыккардыларыгар сыһыаны улаханнык мөлтөппүтэ.

Ахсынньы 6 — Венесуэлаҕа түмэн быыбарыгар оппозиция кыайбыт, XXI үйэҕэ маннык бастакы түбэлтэ.
Ахсынньы 12 — Климат сылыйыытын хааччахтыыр сыаллаах Киото протоколун оннугар Парижтааҕы сөбүлэҥ түһэрсиллибит. Сөбүлэҥ сүрүн өрүтэ - 2100 сылга диэри аан дойду климатын сылыйыытын 2°С иһигэр тутуу, ол туһугар CO₂ эмиссиятын аччатыы. Парижтааҕы сөбүлэҥҥэ дойду барыта кэриэтэ кыттыспыта.
Ахсынньы 22
- СӨ бырабыыталыстыбата Сахалыы таба суруйуу саҥа быраабылатын бигэргэппит.
- SpaceX чааһынай космос хампаанньата Falcon 9 ракета бастакы ступенын аан бастаан сиргэ төттөрү туруору түһэрбит.

Кулун тутар 14 — Валенти́н Распу́тин (15.03.1937 төр.) — Ангара кытылыгар төрөөбүт, улааппыт нуучча суруйааччыта, публицист, түмэт диэйэтэлэ. «Дэриэбинэ прозатын» бэрэстэбиитэлэ, айымньыларыгар Сибиир көннөрү олохтоохторун олохторун, кыһалҕаларын арыйбыта.

Олунньу 27 — Борис Немцов (1959 төр.), Арассыыйа бэлиитигэ уонна судаарыстыба диэйэтэлэ.

Ыам ыйын 2 — Майя Плисецкая (1925 с.т.), Улахан тыйаатыр прима-балерината, ССРС народнай артыыһа.

Балаҕан ыйын 26 — Нина Протопопова — суруналыыс уонна түмэт дьайыксыт. 50 сыл устата «Бэлэм буол» хаһыат тутаах эрэдээктэрэ. РСФСР уонна Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Бүлүү улууһун, Дьокуускай уонна Нам улууһун Хамаҕаттатын Ытык Киһилэрэ.

Алтынньы 22 — Четин Алтан — турок суруйааччыта, суруналыыс уонна бэлиитик. Аныгы турок тылынан суруйбут суруйааччылартан биир бастыҥнара.