Сэмэн Руфов

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сэмэн Руфов

Руфов Семен Титович — Сэмэн Руфов — суруйааччы, саха норуодунай поэта, тылбаасчыт, ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Кыра сааһыттан кинигэ ааҕыытыгар ылларбыт, ордук нуучча классиктарын — Пушкины, Лермонтовы — сахалыы тылбаастарын сөбүлээн аахпыт. Атаһа, профессор Николай Тобуроков кэпсииринэн, оннооҕор оттуу сылдьан, хотуурунунан отун охсоругар Пушкин хоһоонун ааҕар эбит: «Мой дядя самых честных правил, Когда не в шутку занемог…». Оскуолаҕа Михаил Лермонтов «Выхожу один я на дорогу» хоһоонун, атын да нуучча поэттарын хоһооннорун курдук, өйдөөн хаалбыт. Ол сыллартан сааһын тухары Лермонтов төрөөбүт сиригэр — Тарханы сэлиэнньэҕэ — бара сылдьыан, поэт уҥуоҕун аттыгар олордуллубут дуб маһы көрүөн ыраламмыт эбит. Бу баҕа санаата Сэмэн Руфов 84 сааһыгар туолбут[1]. Дуб маһы, буурҕа суулларан, поэт уҥуоҕун таһыгар эрбэммит умнаһа эрэ өйдөбүл буолан ууруллубутун көрөн кэлбит.[2]

  • 1954 сыллаахха Дьокуускайдааҕы культпросвет оскуола библиотекаҕа салаатын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбит.
  • Хас да сыл тыа сирин библиотекатыгар сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.
  • 1957—1958 сс. — «Эдэр коммунист» хаһыат литсотруднига.
  • 1962 сылтан ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
  • 1963 с. А. М. Горькай аатынан Литература институтун үөрэнэн бүтэрбит.
  • 1991 сылтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
  • Кулун тутар 19 кунугэр 2016 сыллаахха олохтон туораабыта.
Үлэлээбит сирдэрэ:[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • «Хотугу сулус» сурунаал редакциятыгар корреспондент, салаа сэбиэдиссэйэ;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Түмсүүлэрин салалтатын бэрэссээдэтэлин солбуйааччыта;
  • «Литератор Якутии» Ассоциация бэрэссэдээтэлэ.

Айар үлэтэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Айымньылара 1955 сылтан саҕалаан бэчээттэммиттэр.
Бастакы хоһооннорун кинигэтэ «Кэл, олор, кэпсэтиэх» күн сирин 1959 сыллаахха көрбүт.
Оҕолорго анаан уонча кинигэни суруйбут.

Тылбаасчыт[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Биллиилээх тылбаасчыт — төрөөбүт тылыгар атын омук биллиилээх поэттарын айымньыларын тылбаастаабыта. Тылбаастарын кинигэтэ «Сулустаах халлаан» 1998 сыллаахха бэчээттэммит.

  • Уильям Шекспир, 154 сонет
  • Шота Руставели, «Витязь в тигровой шкуре» поэма
  • Абай Кунанбаев айымньылара
  • Константин Иванов, «Нарспи» поэма

Тахсыбыт кинигэлэрэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Кэл, олор, кэпсэтиэх: Хоһооннор. — Дьокуускай:Кинигэ кыһата, 1959. — 56 с.
  • Садись, поговорим: Стихи. — М.: Современник, 1977.
  • Лирические строфы: Стихи. — Якутск, 1980.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Саха норуодунай поэта
  • Российскай Федерация культуратын үтүөлээх үлэһитэ
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ
  • «За доблестный труд в годы ВОВ 1941—1945 гг.» мэтээл
  • Эрилик Эристиин аатынан литературнай бириэмийэ лауреата
  • Иван Арбита аатынан литературнай бириэмийэ лауреата[1]
  • Казахстан "Алаш" литературнай бириэмийэтин лауреата
  • Афанасий Илларионов аатынан суруналыыстар бириэмийэлэрин лауреата[1]
  • Иван Яковлев аатынан Чувашия национальнай бириэмийэтин лауреата[1]
  • «В память о 200-летии Отечественной войны 1812 г.» (2012)[2]

Сэмэн Руфов олоҕуттан кэрэхсэбиллээх чахчылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Сэмэн Руфов, 85 сааһыгар сылдьан, өйүттэн Александр Пушкин «Медный всадник» поэматын, 60-н тахса Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Баратынскай, Огарев, Фет о. д. а. поэттар хоһооннорун ааҕар эбит. 84 сааһыгар сылдьан, сайын эбии 4 хоһоону өйүгэр хатаабытын кэпсээбит.[1]
  • Табаахха сыһыана. Табааҕы 10 сааһыттан тардыбыт. Ол төрүөтэ — бэлэһин былчархайдара ыалдьыбытыгар төрөппүттэрэ «золотухалаабыт» диэн, онто махорканы эбэтэр сэбирдэх табааҕы тартаҕына эмтэнэр диэбиттэр. Ол курдук тардан, ылларан хаалбыт. 50 сааһыгар биирдэ бырахпыт.[1]

Өссө маны көр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]