Николай Якутскай

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Николай Якутскай

Золотарев Николай Гаврилович — Николай Якутскай (22.11.1908—11.12.1995) — Саха норуодунай суруйааччыта. 1946 сылтан ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Үөһээ Бүлүү улууһун Харбалаах нэһилиэгэр 1908 сыл сэтинньи 22 күнүгэр дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт. . 1924 с. Үөһээ Бүлүүтээҕи начальнай оскуоланы бүтэрэн баран, Бүлүү куоратын 2-с сүһүөх оскуолатыгар үөрэммитэ. 1927 с. Владивостокка барбыта уонна онно [1930]] сыллаахха орто команднай состав оскуолатын бүтэрэн баран, 1938 сыллаахха дылы пограничниктаабыт. 1938 сыл алтынньытыттан пропагандиһынан уонна лектор быһыытынан Молдавияҕа үлэлээбит. Онтон Саха Сирин обкомугар үлэлээбит. 1929 сылтан ССКП чилиэнэ.

1948—1953 сс. Н. Якутскай Саха Сирин суруйааччыларын Сойуустарын бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит. 1956 с. Горькай аатынан Литинститутка Үрдүкү литературнай куурустары бүтэрэр. 1958—1961 сылларга эмиэ бырабылыанньа бэрэссэдээтэлинэн үлэлиир. «Хотугу сулус» уонна «Полярная звезда» сурунааллар кылаабынай эрэдээктэрдэринэн үлэлээбит. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтигэр дьокутаатынан талылла сылдьыбыт.

Суруйуутун 1938 сылтан Молдавияҕа сылдьан саҕалаабыт. Очеркалара уонна кэпсээннэрэ нууччалыы уонна молдавскай тылынан хаһыаттарга тахсыталаабыттара. Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмнэригэр суруйааччы саллааттар күннээҕи олохторун көрдөрөр очеркалары уонна кэпсээннэри бэчээттэппитэ. 1947 с. «Төлкө» роман бастакы кинигэтэ бэчээттэммитэ. Бу кинигэҕэ өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи Саха Сирин олоҕун ойуулаабыта. 1948 с. сэрии кэннинээҕи саха суруйааччыларын бөдөҥ айымньыларыттан биирдэстэрэ — «Көмүстээх үрүйэ» сэһэнэ тахсыбыта. Н. Якутскай бастакыннан саха алмааһын булуу уонна хостооһун туһунан аан бастаан уус-уран айымньыны суруйбута. «Алмааһы көрдөөччүлэр», «Алмаас уонна таптал», «Маҥнайгы хамнас» сэһэннэрэ 50-с сылларга, тиэмэ «итиитинэ» суруллубуттара.

Бүтэһик сылларга суруйбут улахан айымньыларынан буолаллар: «Илин уонна арҕаа» автобиографическай роман, «Адаҕа», «Сүтүк» романнар. Кыра ааҕааччылар уонна оскуола оҕолоро Н. Якутскай «Бастакы ытыы», «Дьүкээбил уоттара», «Сир кыыһа», «Тоҕус муора улаҕатынан», «Хотой доҕоро» уонна да атын кэпсээннэри сөбүлүүллэр.

1995 сыл ахсынньы 11 күнүгэр өлбүтэ.

Библиография[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. Адаҕа. Роман. — Якутскай, 1982
  2. Алмаас уонна таптал. Сэhэннэр. — Якутскай, 1983
  3. Сүтүк. Роман. — Якутскай, 1985
  4. Олох оскуолата. — Якутскай, 1987
  5. Төлкө. Арамаан. — Якутскай, 1966
  6. Искатели алмазов. Повесть. / Пер. П. Парфенов. — М., 1989
  7. Үтүө умнуллубат. Сэhэннэр. — Якутскай, 1990
  8. Сэрэхтээх Сэмэликээн. Кэпсээннэр. — Якутскай, 1991
  9. Куорсуннаах сурук. Сэhэн. — Якутскай, 1993

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Саха норуодунай суруйааччыта
  • «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан
  • «Бочуот Знага» уордьан

Кини туһунан[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1. Васильева Д. Е. Время и судьбы: Творчество Н. Г. Золотарева — Якутского. — Якутск, 1978.

Өссө маны көр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]