Аммосов Максим Кирович
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Аммосов, Максим Кирович — советскай государственнай уонна партийнай деятель, Сибииргэ Сэбиэскэй былааһы олохтуур иһин охсуһуу кыттыылааҕа. М. К. Аммосов П. А. Ойуунускайдыын и И. Н. Бараховтыын, 1922 с. муус устарыгар Саха АССР тэрийсибит киһинэн буолар. 1937 с. ЦК ВКП(б) Киин кэмитиэтин ыйыытынан М. К. Аммосов Киргизия киин куоратыгар Фрунзеҕа, Киргизия обкуомун VIII пленума буола турдаҕына тиийэр. Кулун тутар 22 күнүгэр обкуом бастакы сэкиритээринэн талыллар. Бу күннэргэ V Чрезвычайнай бүтүн киргиистэр Сэбиэттэрин сийиэһэ түмүктэнэр. Бу сийиэскэ Максим Кирович салалтатынан Киргизскай ССР Конституцията ылыллар. Онон Киргизия судаарыстыбалаах буолуутугар сүдү улахан суолталаах киһиннэн ааҕыллар. 1937 сыл от ыйыгар Киргизия хомуньуус баартыйатын I сийиэһигэр М. К. Аммосов 1 Киин Кэмитиэт бастакы сэкиритээринэн талыллыбыт.
М. К. Аммосов аатын Саха государственнай университета сүгэр (1990 сылтан).
[уларыт] Олоҕун олуктара
Ахсынньы 22 күнүгэр 1897 с. Нам улууһун Хатырык наһилиэгэр Анастасия Леонтьевна уонна Кир Васильевич Аммосовтар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт. Дьоно быстар дьадаҥы буолан 4 сааһыттан таайыгар (убайыгар, абаҕатыгар?) Д. М. Аммосовка иитиллибит. Дьокуускайдааҕы куорат училищетын, Дьокуускайдааҕы учуутал семинариятын, Москватааҕы Кыһыл профессура Институтун бүтэрбитэ.
Аммосов М. К. үлэлээбит сирдэрэ:
1918 с. от ыйа — атырдьах ыйа г. — Рабочайдар депутааттарын Сэбиэтин чилиэнэ уонна сэкиритээрэ, үөрэх комиссаара;
атырдьах ыйа 1918 с. — кулун тутар 1920 с. — Сибииргэ ссылкаҕа сылдьыбыт. Томскайга, Иркутскскайга, Челябинскайга подпольнай үлэҕэ сылдьыбыт;
кулун тутар 1920 с. — олунньу 1921 с. — Саха сиригэр сэбиэскэй былаас олохтонуутугар Сибревком боломуочунайа, Саха сирин оргбюротун бэрэстээтэлэ;
олунньу 1921 с. — алтынньы 1921 с. — Саха сирин губревкомын бэрэстээтэлэ;
алтынньы 1921 с. — бэс ыйа 1922 с. — РКП (б) Губбюротун Саха сиэксийэтин сэбиэдиссэйэ, автономия туһунан туруорса Москваҕа командировкаҕа ыытыллыбыт;
бэс ыйа 1922 г. — кулун тутар 1923 г. — Саха облбюротун секретара, ОК РКП (б) секретаара;
кулун тутар 1923 г. — алтынньы 1923 г. — САССР атыыга уоонна промышленноска народнай комиссаара;
алтынньы 1923 г. — от ыйа 1925 г. — Москваҕа ВЦИК-ка САССР бэрэстэбиитэлэ;
от ыйа 1925 г. — атырдьах ыйа 1928 г. — САССР народнай комиссардарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ;
атырдьах ыйа 1928 г. — балаҕан ыйа 1930 г. — ЦК ВКП (б) эппиэттээх инструктора;
балаҕаг ыйа 1930 г. — олунньу 1932 г. — Институт Красной профессуры истээччитэ;
олунньу 1932 г. — олунньу 1934 г. — Арҕаа-Казахстаан обкомун бастакы сэкиритээрэ;
олунньу 1934 г. — олунньу 1937 г. — Караганда уонна Хотугу-Казахстаан обкомнарын сэкиритээрэ;
кулун тутар 1937 г. — бэс ыйа 1937 г. — Фрунзе горкомун бастакы сэкиритээрэ;
ыам ыйа 1937 г. — сэтинньи 1937 г. — Киргизия ЦК-тын бастакы сэкиритээрэ.
М. К. Аммосов 1937 с. репрессияламмыта. Сэтинньи 1937 сыл 16 күнүгэр Фрунзе куоракка сымыйа буруйдааһын түмүгэр хаайыллыбыта. 1938сыл от ыйын 28 күнүгэр Москва куоракка ытыллыбыта.
Кулун тутар 28 күнүгэр 1956 с. реабилитацияламмыта.
СР Национальнай архыыбын Филиала Ф.2970, Оп.36, Д.З 19, 324, 327.
[уларыт] Сигэлэр
- Официальный web-сервер органов государственной власти РС(Я)
- Максим Аммосов и НЭП в Якутии
- БСЭ
- Киргизия. Правители
- К 80-летию научно-исследовательской экспедиции Российской Академии Наук по Якутии 1925 года
 |
Бу Киһи туһунан туһунан ситэ илик ыстатыйа . Көннөрөн уонна эбэн биэрэн көмөлөһүөххүтүн сөп. |
 |
Бу ыстатыйа талыллыбыт ыстатыйалар ахсааннарыгар киирэр. |
