Алтан (химия элэмиэнэ)

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
29 никельАлтанцинк
-

Cu

Ag
Алтан in the periodic table of the elements
Бүтүн билиилэрэ
Аата, бэлиэтэ, нүөмэрэ Алтан, Cu, 29
Элемент категорията transition metal
Бөлөҕө, периода, блога 114, d
Өҥө metallic copper
Cu,29.jpg
Атом маассата 63.546(3)g·mol−1
Электрон конфигурацията [Ar] 3d10 4s1
Электрон хахха 2, 8, 18, 1 (Image)
Физик характеристикалара
Фазата solid
Чиҥэ 8.96 g·cm−3
Убаҕас чиҥэ уулларыгар 8.02 g·cm−3
Ууллуу кэрдииhэ 1357.77 K
(1084.62 °C, 1984.32 °F)
Оргуйуу кэрдииhэ 2835 K
(2562 °C, 4643 °F)
Ууллуу итиитэ 13.26 kJ·mol−1
Уостуу итиитэ 300.4 kJ·mol−1
Итиини иҥэримтиэтэ (25 °C) 24.440 J·mol−1·K−1
Паар баттааhына
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T/K 1509 1661 1850 2089 2404 2834
Атом характеристикалара
Кристал тутула face centered cubic
0.3610 nm
Аhыйыы нүөмэрэ +1, +2, +3, +4
(mildly basic oxide)
Электромэлдьэhиитэ 1.90 (Pauling scale)
Ионизация энергиялара
|
1st: 745.5 kJ·mol−1
2nd: 1957.9 kJ·mol−1
3rd: 3555 kJ·mol−1
Атом радиуhа 128 pm
Атом радиуhа (calc.) 145 pm
Ковалент радиус 138 pm
Van der Waals radius 140 pm
Атын билиилэрэ
Магнетизма diamagnetic
Электрик утарыы (20 °C) 16.78 nΩ·m
Итиини ыытыы (300 K) 401 W·m−1·K−1
Итии кэҥээhинэ (25 °C) 16.5 µm·m−1·K−1
Тыас түргэнэ (thin rod) (r.t.) (annealed)
3810 m·s−1
Юҥ модула 110 - 128 GPa
Кытаанах модула 48 GPa
Сабардам модула 140 GPa
Пуассон коэффициена 0.34
Мос скалата 3.0
Виккерс кытаанаҕа 369 MPa
Бринелл скалата 874 MPa
CAS регистрация нүөмэрэ 7440-50-8
Ордук бигэ изотоптара
Сүрүн ыстатыйа: Алтан изотоптара
изо ИТ Аҥар үрэллиитэ РҮ ҮЭ (MeV) ҮО
63Cu 69.15% 63Cu is stable with 34 neutrons
65Cu 30.85% 65Cu is stable with 36 neutrons
Халыып: КөрүүЫрытыыУларыт

Алтан диэн химия элемена. Бэлиэтэ Cu (лат. Cuprum). Атом нүөмэрэ 29. Судургу бэссэстибэтэ алтан  — пластичнай кыһыл көмүстүҥү өҥнөөх тимир (оксид субата суох буоллаҕына роза өҥнөөх). Былыр былыргыттан киһи-аймах туттар эттигэ.

Хорҕолдьуну кытта булкуйан чаҥ диэн булкааһы ылаллар. Чаҥ киһи-аймах сайдыытыгар улахан суолталаах этэ.

Быһаарыылар[уларыт]