Иһинээҕитигэр көс

Болот Боотур

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Болот Боотур
Төрөөбүт аата:

Соловьев Василий Сергеевич

Төрөөбүт күнэ:

15 муус устар 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})

Төрөөбүт сирэ:

IV Хатылы нэһилиэгэ, Боотур Уус улууһа,
Саха уобалаһа

Өлбүт күнэ:

24 ыам ыйын 1993({{padleft:1993|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (78 сааһыгар)

Дойдута:

Россия империята Россия империятаССРС ССРСАрассыыйа Арассыыйа

Айар сыллара:

1957 сылтан

Айымньыларын тыла:

саха

Наҕараадалара:
Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьана — 1985
Орден Славы
Орден Славы
Саха норуодунай суруйааччыта

Соловьев Василий Сергеевич — Болот Боотур (15.04.1915—24.05.1993) — саха норуодунай суруйааччыта, ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ (1966).

1915 с. муус устар 15 күнүгэр Боотур Уус улууһун (билигин Чурапчы) IV Хатылы нэһилиэгэр төрөөбүт. Кыра эрдэҕиттэн норуот уус-уран айымньытыгар убанан үөскээбит. 15 саастааҕар оройуоннааҕы сир салаатыгар бастакы артыаллары тэрийэргэ көмөлөспүт. Всеобуч учууталларын кылгас кэмнээх бэлэмниир курустарын бүтэрэн 1933 с. Мындаҕаайы бастакы сүһүөхтээх оскуолатыгар учууталынан анаммыт.

Үлэлии сылдьан репрессияҕа түбэспит, учуутал үлэтигэр 1939 с. биирдэ төннүбүт. Мугудай оскуолатыгар үлэлии сылдьан Дьокуускайдааҕы педагогическай институт тыл уонна литература факультетыгар кэтэхтэн үөрэммит. Сэрии саҕаланан үөрэҕэ уурайбыт.

1942 с. сэриилэһэр аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. Калининград, Ленинград уобаластарын, Литваны, Белоруссияны, Польшаны босхолооһуҥҥа кыттыбыт, сэриини Германияҕа түмүктээбит. Ыараханнык бааһыра сылдьыбыт.

Сэрии кэнниттэн үөрэтэр үлэҕэ төннүбүт. Фольклор уонна этнография матырыйааларын хомуйууннан дьарыктаммыт, оскуола түмэлин тэрийбит. 1955 с. кэтэхтэн үөрэнэн Дьокуускайдааҕы педагогика институтун бүтэрбит.[1]

1993 с. ыам ыйын 24 күнүгэр өлбүт.

1957 с. кимиэхэ да биллибэт ааптар «Ол күн» диэн поэматынан Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин 40 сылыгар анаммыт өрөспүүбүлүкэ таһымнаах куоҥкуруска кыттан иккис бириэмийэни ылбыт. Поэма 1958 с. туспа кинигэнэн тахсыбыта. «Сааскы дьыбардар» романа 1967 сыллаахха буолбут куонкуруска эмиэ иккис миэстэни ылан суруйааччы прозаик быһыытынан сиппитин-хоппутун көрдөрбүт. Айымньы 1971 с. бэчээттэммит. Роман саха литературатыгар көс эбээннэр олохторун-дьаһахтарын көрдөрбүт бастакы айымньыннан буолбут.

  • 1. Ол күн. Поэма. - Якутскай, 1959;
  • 2. Сааскы дьыбардар. Роман. - Якутскай, 1971;
  • 3. Весенние заморозки. Роман /Авториз.пер. В.Дудинцева, Н.Гордеевой. - М., 1974; 1982;
  • 4. Уһуктуу. Роман.- Кн. 1-3. - Якутскай, 1975 - 1987;
  • 5. Пробуждение. Роман /Авториз.пер. В.Кочеткова - М., 1978 - 1984;
  • 6. Ол күнтэн — бу күҥҥэ. Хоhооннор, поэмалар. - Якутскай, 1985;
  • 7. Хомурахтаах хоту сирим оҕолоругар. - Якутскай, 1992.

Оҕолорго айымньылара

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Албан аат III ст. уордьана
  • Аҕа дойду Улуу сэриитин I ст. уордьана
  • Саха норуодунай суруйааччыта
  • Саха АССР П. А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэтин лауреата
  1. Саха саарыннара. Хомуйан оҥордулар Л. Г. Николаев, А. Г. Николаев, Ф. Э. Данилов. — Дь.: Кудук, 1998. — ISBN 5-7863-0122-2