Болот Боотур

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску
Болот Боотур
БолотБоотур.jpg
Төрөөбүт аата:

Соловьев Василий Сергеевич

Төрөөбүт күнэ:

15 муус устар 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})

Төрөөбүт сирэ:

IV Хатылы нэһилиэгэ, Боотур Уус улууһа,
Саха уобалаһа

Өлбүт күнэ:

24 ыам ыйын 1993({{padleft:1993|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (78 сааһыгар)

Дойдута:

Россия империятаFlag of Russia.svg Россия империятаССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРСРоссияFlag of Russia.svg Россия

Айар сыллара:

1957 сылтан

Айымньыларын тыла:

саха

Наҕараадалара:
Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьана — 1985
Орден Славы
Саха норуодунай суруйааччыта

Соловьев Василий Сергеевич — Болот Боотур (15.04.1915—24.05.1993) — саха норуодунай суруйааччыта, ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ (1966).

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1915 с. муус устар 15 күнүгэр Боотур Уус улууһун (билигин Чурапчы) IV Хатылы нэһилиэгэр төрөөбүт. Кыра эрдэҕиттэн норуот уус-уран айымньытыгар убанан үөскээбит. 15 саастааҕар оройуоннааҕы сир салаатыгар бастакы артыаллары тэрийэргэ көмөлөспүт. Всеобуч учууталларын кылгас кэмнээх бэлэмниир курустарын бүтэрэн 1933 с. Мындаҕаайы бастакы сүһүөхтээх оскуолатыгар учууталынан анаммыт.

Үлэлии сылдьан репрессияҕа түбэспит, учуутал үлэтигэр 1939 с. биирдэ төннүбүт. Мугудай оскуолатыгар үлэлии сылдьан Дьокуускайдааҕы педагогическай институт тыл уонна литература факультетыгар кэтэхтэн үөрэммит. Сэрии саҕаланан үөрэҕэ уурайбыт.

1942 с. сэриилэһэр аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. Калининград, Ленинград уобаластарын, Литваны, Белоруссияны, Польшаны босхолооһуҥҥа кыттыбыт, сэриини Германияҕа түмүктээбит. Ыараханнык бааһыра сылдьыбыт.

Сэрии кэнниттэн үөрэтэр үлэҕэ төннүбүт. Фольклор уонна этнография матырыйааларын хомуйууннан дьарыктаммыт, оскуола түмэлин тэрийбит. 1955 с. кэтэхтэн үөрэнэн Дьокуускайдааҕы педагогика институтун бүтэрбит.[1]

1993 с. ыам ыйын 24 күнүгэр өлбүт.

Айар үлэтэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1957 с. кимиэхэ да биллибэт ааптар «Ол күн» диэн поэматынан Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин 40 сылыгар анаммыт өрөспүүбүлүкэ таһымнаах куоҥкуруска кыттан иккис бириэмийэни ылбыт. Поэма 1958 с. туспа кинигэнэн тахсыбыта. «Сааскы дьыбардар» романа 1967 сыллаахха буолбут куонкуруска эмиэ иккис миэстэни ылан суруйааччы прозаик быһыытынан сиппитин-хоппутун көрдөрбүт. Айымньы 1971 с. бэчээттэммит. Роман саха литературатыгар көс эбээннэр олохторун-дьаһахтарын көрдөрбүт бастакы айымньыннан буолбут.

Айымньылара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 1. Ол кун. Поэма. - Якутскай, 1959;
  • 2. Сааскы дьыбардар. Роман. - Якутскай, 1971;
  • 3. Весенние заморозки. Роман /Авториз.пер. В.Дудинцева, Н.Гордеевой. - М., 1974; 1982;
  • 4. Уhуктуу. Роман.- Кн. 1-3. - Якутскай, 1975 - 1987;
  • 5. Пробуждение. Роман /Авториз.пер. В.Кочеткова - М., 1978 - 1984;
  • 6. Ол кунтэн - бу куннэ. Хоhооннор, поэмалар. - Якутскай, 1985;
  • 7. Хомурахтаах хоту сирим оголоругар. - Якутскай, 1992.

О5олорго айымньылара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Албан аат III ст. уордьана
  • Аҕа дойду Улуу сэриитин I ст. уордьана
  • Саха норуодунай суруйааччыта
  • Саха АССР П. А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэтин лауреата

Өссө маны көр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. Саха саарыннара. Хомуйан оҥордулар Л. Г. Николаев, А. Г. Николаев, Ф. Э. Данилов. — Дь.: Кудук, 1998. — ISBN 5-7863-0122-2

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]