Хомус

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску
Silk-film.png Тас видео-билэлэр
Silk-film.png Страна.ру - Наше всё - Хомус (2013)., формат видео — ru:QuickTime
Silk-film.png Рекорд игры на хомусе в Якутске., формат видео — ru:QuickTime

Хомус — саха музыкальнай инструмена.

Икки сыҥаах тимир ыккардынан олордуллубут тылын охсон тыаһатыллар.

1990 сыллаахха Дьокуускайга аан дойду норуоттарын хомуһун түмэлэ аһыллыбыт. Бу түмэл аһыллыытыгар Алексеев Иван Егорович — Хомус Уйбаан сүҥкэн өҥөлөөх.

2011 сыллаахха бэс ыйыгар хомуска 1344 киһи тэҥҥэ оонньооннор Гиннесс рекорда олохтоммут[1].

Хомус көстөр дьүһүнүнэн судургу курдук эрээри, музыката баай, киэҥ, дириҥ. Кинини ытыска бигии, уоска-тиискэ даҕайа тутулуннаҕына, тардааччы тыыныттан тыын ыллаҕына, киһи ис айылгытын арыйар ураты иэйиилээх музыканы үөдүтэр. Атын музыкальнай тэриллэртэн хомус уратыта диэн киһилиин «кыттыһан», тыын киллэринэн, кинилиин тэҥҥэ иэйдэҕинэ эрэ дууһаны долгутардыы туойара-ыллыыра буолар.

Билиҥҥи кэмҥэ  саха тыллаах оҕо уһуйааннарыгар, оскуолаларыгар хомус бу саха дьонун саамай күндү уонна киэҥник тарҕаммыт этигэн музыкальнай инструмена буоларын оҕо-аймахха сырдатар үлэни ыытыы,  өйүн-санаатын сайыннарыыга сүүнэ суолталаах. Кэнчээри ыччат кэрэҕэ-үчүгэйгэ тардыһарыгар хомус «коҕулээччинэн» буоларын, төрөөбүт норуотун культуратын, искусствотын уһун кэмнээх сайдан кэлбит  историятын биллэриигэ, киниэхэ интэриэһи үөскэтиигэ, ытыктыырга- убаастыырга үөрэтиигэ, хомус абылаҥын нөҥүө саха киһитин майгытын-сигилитин уратытыгар: киэҥ коҕүстээх, сайаҕас майгылаах, уйан дууһалаах, холку буоларга иитиигэ хомус сүрүн суолталаах.

Хомуска сыһыан ирдэбилэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Оҕолор тутар кэмнэригэр хомуска сэрэхтээхтик, харыстабыллаахтык, сыһыаннаһалларыгар эрдэттэн үөрэтэр наада. Хомуһу тутуу быраабылаларын үгэс курдук өрүүтүн тутуһуохтаахтар.

Хомуһу тутуу, харыстааһын ирдэбиллэрэ:

- хомус өрүүтүн анал хаалаах буоларыгар кыһаныахтааххын, сымнаҕас таҥас бүрүөһүннээх буолуохтаах;

- хомуһу оонньоон баран, өрүү кураанах гына сото сылдьыллыахтаах. Соппотоххо, дьэбиннэрэн хаалыан соп;

- хомуһу аҥардас тылыттан хаһан да тутуллубат. Тыла сүрдээх намчы, кэбирэх. Өрүүтүн тылыттан тута сырыттахха, тыла тостумтуо буолар, тургэнник туһатыттан тахсар;

- хомуһу оонньуур эрэ кэмҥэ илиигэ ылыллар. Оонньообот эрээри, өр илиигэ тутар көҥүллэммэт. Илиигэ өр илдьэ сырыттахха, хомус сиигирэр, тыла кэбириир.

Хомус көрүҥнэрэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • кулуhун хомус
  • мас хомус
  • уҥуох хомус
  • тимир хомус

Хомуска оонньооһун ньымалара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Silk-film.png Тас видео-билэлэр
Silk-film.png Мастер-класс Олены Подлужной. Якутский хомус., формат видео — ru:QuickTime
Silk-film.png Олена Подлужная продолжение мастер-класса от 3 августа 2013 года., формат видео — ru:QuickTime

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. Николай Кычкин. Как в Якутии шли на рекорд Гиннеса. SakhaNews. 12.07.2011. Тургутулунна 6 От ыйын 2014.

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]