Никифоров Исай Прокопьевич

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску
Исай Никифоров
Никифоров Исай Прокопьевич.jpg
Төрөөбүт күнэ:

1 ыам ыйын 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})

Төрөөбүт сирэ:

Бэһис Малдьаҕар нэһилиэгэ, Хаҥалас улууһа, Саха уобалаһа

Өлбүт күнэ:

3 балаҕан ыйын 1976({{padleft:1976|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:3|2|0}}) (61 сааһыгар)

Дойдута:

Россия империятаFlag of Russia.svg Россия империятаССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРС

Дьарыга:

суруйааччы, суруналыыс

Айымньыларын тыла:

саха

Бастакы кинигэтэ:

Ыстапаан, 1939.

Наҕараадалара:
Орден Красной Звезды  — 1945

Никифоров Исай Прокопьевич (01.05.1915, Бэһис Малдьаҕар нэһилиэгэ, Хаҥалас улууһа, Саха уобалаһа — 03.09.1976) — саха суруйааччыта, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 1915 сыллаахха ыам ыйын 1 күнүгэр Хаҥалас улууһун Бэһис Малдьаҕар нэһилиэгэр төрөөбүт. Сэрии иннигэр Кыым хаһыакка отдел сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.
  • 1934—1939 сс. — сэбиэскэй уонна профсоюз органнарыгар үлэлээбит.
  • 1939 с. — ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
  • 1940 с. — ССКП чилиэнэ.
  • 1943 сылга дылы, Аармыйаҕа ыҥырыллыан иннинэ, «Кыым» редакциятыгар салаа сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит.
  • Аармыйаҕа 1943 сыллаахха Дьокуускай военкоматынан ыҥырыллыбыт. 1944 сыл ыам ыйыттан 1-кы Украинскай фроҥҥа сэриилэспит. Старшай лейтенант, 112-с СД. Кыһыл Сулус уордьанынан наҕараадаламмыт (13.04.1945).[1]
  • Аармыйа кэнниттэн суруналыыстаабыт.
  • 1949 с. — Новосибирскайдааҕы партийнай оскуоланы бүтэрбит.
  • 1949—1953 — «Эдэр коммунист» редактора, «Хотугу сулус» редакциятыгар эппиэттээх секретарь.

Айар үлэтэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1939 сыллаахха биир бөдөҥ айымньыта — «Ыстапаан» диэн сэһэнэ — күн сирин көрбүт. Бу сэһэнэ үксүн ааптар олоҕор олоҕуран суруллубут.
Исай Никифоров айар үлэтигэр байыаннай тема сүҥкэн оруннаах. Сэһэннэрин сүрүн геройдара — сэбиэскэй хамандыырдар образтара. «Олох иһин охсуһуу» сэһэнигэр сыылкаҕа кэлбит бассабыыктар дьадаҥы сахалар өйдөрүгэр-санааларыгар сабыдыаллара кэпсэммит.
Н. Заболоцкайы кытта «Тарабукиннар дьиэ кэргэннэрэрэ» диэн пьеса суруйбут.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ
  • Кыһыл Сулус уордьана
  • мэтээллэр

Аатын үйэтитии[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

И. П. Никифоров аата Бэһис Мальдьаҕар орто оскуолатыгар иҥэриллибит.

Библиография[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Ыстапаан: Сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1993. — 82 с.
  • Саллааттар: Сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1951. — 100 с.
  • Кырачаан булчуттар. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1954. — 44 с.
  • Олох иһин охсуһуу: Сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1959. — 212 с.
  • Түбүктээх саас: Очерк. — Дь.: Кинигэ изд-та, 1961. — 16 с.
  • Ким ордугай?: Кэпсээннэр. Кыра саастаах оскуола оҕолоругар. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1962. — 16 с.
  • Икки сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1965. — 256 с.
  • Быһый уол: Сэһэн. Улахан саастаах оскуола оҕолоругар. —Дь.: Кинигэ кыһата, 1967. — 96 с.
  • Суор кыланар сиригэр: Сэһэннэр. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1970. — 208 с.
  • Илин былдьаһыы. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1972. — 152 с.
  • Сүрэх кэпсиир: Сэһэн. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1974. — 344 с.
  • Саллаат өрүү саллаат: Сэһэн, кэпсээн. — Дь.: «Бичик», 1993. — 128 с.
  • Без ружья: Рассказы. — Якутск: Кн. изд-во, 1958. — 40 с.

Кини туһунан[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Васильев Г. А. Буойун-суруйааччы// «Хотугу сулус». — 1986. —№ 8. — 89—90.

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг Народа»

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]