Лыткина Анастасия Петровна

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Лыткина Анастасия Петровна (22.03.1927—1989) — саха биллиилээх ырыаһыта, РСФСР уонна Саха АССР үтүөлээх артыыһа.

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1927 сыллаахха кулун тутар 22 күнүгэр Чурапчы улууһугар Алаҕар нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Тоҕус сааһыттан төрөөбүт улууһугар оскуолатын уус-уран көрүүлэригэр кыттыбыт. Дьиэ кэргэнэ Дьокуускайга көһөн, Пионердар дьиэтин иһинэн үлэлээбит ырыа уонна үҥкүү ансаамбылыгар ыллаабыт (салайааччыта — С.К. Джангваладзе).
Оҕо эрдэҕиттэн Екатерина Захарова ырыаларын сэргээн истибит, киниттэн ыллыырга үөрэммит. Екатерина Захарова ырыаларыттан ордук «Ол түүн» (Эллэй тыллара) ырыаны сөбүлээн ыллаабыта.
1940 сыллаахха республикатааҕы бастакы оҕо уус-уран айымньытын көрүү олимпиадатыгар жюри биһирэбилин ылбыта. Ол кэмҥэ Анастасия Лыткинаны музыкальнай драма театрын үлэһиттэрэ — концертмейстер П. К. Розинская, ырыа коллективын салайааччыта М. Н. Жирков, хормейстер В. П. Попов — бэлиэтии көрөн, 1943 сыллаахха театрга хор артыыһын үлэтигэр ыҥырбыттара. 1944 сыллаахха, алта эдэр ырыаһыт бөлөҕөр киирэн, Свердловскайга М. Мусоргскай аатынан Ураллааҕы государственнай консерваторияҕа үөрэххэ ыыппыттара. Консерваторияны 1949 сыллаахха үөрэнэн бүтэрбит.
1970-с сыллар саҥаларытттан Дьокуускайдааҕы музыкальнай училищеҕа үлэлээбитэ. Биир бастыҥ, биллиилээх үөрэнээччитэ — Российскай Федерация үтүөлээх артыыһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норудунай артыыһа Альбина Борисова.

Айар үлэтэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1955 сыллаахха Варшаваҕа (Польша) буолбут V Аан дойдутааҕы ыччаттар уонна студеннар фестивальларыгар, Саха комсомолун аатыттан бастакы делегат быһыытынан, кыттыбыта. Варшаваҕа З. Винокуров айбыт Эҕэрдэ ырыатын толорбута. Ол кэннэ Москваҕа буолбут VI фестивальга кыттыыны ылбыта.

Толорбут партиялара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Туйаарыма Куо («Ньургун Боотур» М. Н. Жирков, Г. И. Литинский), бу партияны бастаан Станиславскай уонна Немирович-Данченко аатынан Музыкальнай театр сценатыгар Анна Егорованы кытта Саха АССР культуратын уонна искусствотын күннэригэр толорбута
  • Татыйык («Хотугу сибэкки», Г. Григорян)
  • Хобороос («Хотугу сибэкки», Г. Григорян)
  • Ньургуһун («Лоокуут уонна Ньургуһун», Г. Григорян)
  • Саргы («Манчаары туһунан тойук», Г. Комраков, Э. Алексеев)
  • Гюльчехра («Аршин мал алан» У. Гаджибеков)
  • Наташа («В бурю», Т. Хренников)
  • Олег Кошевой ийэтэ («Молодая гвардия», Ю. Мейтус)
  • Софья («Галька», С. Монюшко)
Ыллаабыт ырыалара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Эҕэрдэ ырыата (Захар Винокуров музыката, Семен Данилов тыллара)
  • Лена биэрэгэр
  • Таптал ырыата
  • Илиибэр эн илииҥ баар курдук
  • Саас кэллэ
  • Доҕоруом
  • Чуумпу киэhэ

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • РСФСР үтүөлээх артыыһа (1958)
  • Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1956)

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Национальная библиотека Республики Саха (Якутия):75 лет со дня рождения А. П. Лыткиной, заслуженной артистки РСФСР и ЯАССР
  • Кэрэҕэр сүгүрүйэ, долгуйа… / Хомуйан оҥордо А. С. Соловьева. — Дьокуускай: Сахаполиграфиздат, 1998. — 95 с.
  • Башарин Г. Норуот тапталлаах кыыhа // Сахаада. — 1992. — Кулун тутар 18 к.
  • Босиков В. Анастасия // «Сахаада». — 1997. — Кулун тутар 6 к.
  • Лыткин В. Алаастан көппүт күөрэгэй // «Кыым». — 1992. — Олунньу 21 к.
  • Лыткин В. Балтым Анастасия // «Саха Сирэ». — 1997. — Кулун тутар 22 к.
  • Лыткин В. Истэбин эн куоласкын // «Саха Сирэ». — 1994. — Муус устар 5 к.
  • Маркова Т. Кэрэҕэр сүгүрүйэ, долгуйа… // «Саха Сирэ». — 1999. — Кулун тутар 24 к.
  • Соловьева А. Киhи кэрэтэ кини этэ // «Сахаада». — 1992. — Кулун тутар 12 к.
  • Хотугуурап К. Боростуой майгылаах киhи быhыытынан билэрим // «Арчы-Забота». — 1996. — Сэтинньи 21 к.
  • Борисова А. Жаворонок с аласа // Якутия. — 1999. — 2 марта.
  • Борисова А. Мое преклонение перед ней бесконечно // «Эхо столицы». — 1999. — 2 июня.
  • Розинская П. Всегда слышу ее очаровательный голос // «Эхо столицы». — 1999. — 2 нояб.
  • Ходулова Ю. Анастасия Лыткина в сборнике воспоминаний // «Якутия». — 1999. — 1 июня.
  • Анастасия Петровна Лыткина: (1927—1989) // Саха саарыннара: Ыйынньык. - Дьокуускай, 1998. - С. 221-223.
  • 60 лет со дня рождения А. П. Лыткиной, заслуженной артистки Якутской АССР и РСФСР: (1927 г.) // Якутия-1987: Крат. список лит. к знаменат. и памят. датам республики. — Якутск, 1988. — С. 26.