Эуропа Унията
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
|
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Motto: United in diversity | ||||||
| Anthem: Ode to Joy(orchestral) |
||||||
 |
||||||
| Political centres | Брүссель Лүксембург Страсбур |
|||||
| Ил тыллара | ||||||
| Demonym | Эуропа олорооччулара | |||||
| Кыттааччы иллэр | ||||||
| Government | Sui generis | |||||
| - | Комиссия | Жозе Мануэл Баррозу (ЭДьП) | ||||
| - | Парламент | Ханс-Герт Пөттериҥ (ЭДьП) | ||||
| - | Сүбэ | Чех Республиката | ||||
| - | Эуропа Сүбэтэ | Мирек Тополанек (ЭД) | ||||
| Историята | ||||||
| - | Париж Үлэҕэ | 18 муус устар 1951 | ||||
| - | Ром Үлэҕэ | 25 кулун тутар 1957 | ||||
| - | Маастрихт Үлэҕэ | 7 олунньу 1992 | ||||
| Иэнэ | ||||||
| - | Бүтүннүүтэ | 4 324 782 km² (n/a) 1 669 807 sq mi |
||||
| - | Water (%) | 3.08 | ||||
| Олохтоохторо | ||||||
| - | 2008 estimate | 499,021,851 (n/a) | ||||
| - | Чиҥэ | 114/km² (n/a) 289/sq mi |
||||
| GDP (PPP) | 2007 (IMF) estimate | |||||
| - | Total | $14.712 trillion (n/a) | ||||
| - | Per capita | $28,213 (n/a) | ||||
| GDP (nominal) | 2007 (IMF) estimate | |||||
| - | Total | $16.830 trillion (n/a) | ||||
| - | Per capita | $33,482 (n/a) | ||||
| Gini (2005) | 31 (EU25) (Low) | |||||
| HDI (2005) | 0.959-0.813 (High) (n/a) | |||||
| Валюта | ||||||
| Time zone | (UTC+0 to +2) | |||||
| - | Summer (DST) | (UTC+1 to +3) | ||||
| Internet TLD | .eu | |||||
.svg){kind=small}
Эуропа Унията (ЭУ) диэн 27 Эуропа иллэрин политика уонна экономика униялара. Олунньу 1992 ылыллыбыт Маастрихт Үлэҕинэн тэриллибитэ (сэтинньи 1993 чахчылаах буолбута). 500 млн олорооччулардаах, ЭУ номинал брутто аан дойду оҥоhугун 30% (16.8 трлн $) таhаарар.
ЭУ бары кыттааччы иллэрин сокуоннарын системаларын биир стандартаан соҕотох баhаар тэрийбитэ, кини Түөрт Көҥүлү мэктиэлиир. Кини бүтүн эргиэн, агрикултуура, балыктааhын уонна регионнааҕы сайдыы политикаларын өйүүр. Уон алта кыттааччы дойду эуро диэн бүтүн валютаны ылыммыттара. ЭУ сүүрбэ биир дойдута NATO кыттааччылара. ЭУ Шенген Сөбүлэhиитигэр кыттыылаах дойдуларын (ол ахсааныгар ЭУ'тыгар киирбэт дойдулар) икки ардыларыгар пааспор контролын эhиитигэр улахан оруолу оонньообута.
ЭУ омуктар икки ардыларынааҕы дьаhалта уонна супранационализм булкаас систематынан үлэлиир. Сүрүн институттара уонна органнара: Эуропа Комиссията, Эуропа Парламена, Эуропа Униятын Сүбэтэ, Эуропа Сүбэтэ, Эуропа Кырдьыктабыл Суута уонна Эуропа Киин Баана. ЭУ олорооччулара Парламены хас биэс сыл аайы талаллар.
Билиҥҥи ЭУ 1951 алта дойду тэрийбит Эуропа чох уонна ыстаал холбоhуттан уонна 1957 Ром Үлэҕиттэн төрүөттээх. Онтон ыла уния саҥа дойдулар киниэхэ кыттыhаннар улааппыт уонна саҥа политика эйгэлэрэ уонна институттар эбиллибиттэр.
[уларыт] Историята
[уларыт] Кыттааччы иллэр
Эуропа Унията 27 тутулуга суох суверен дойдулартан турар:
- Аустрия
- Бельгия
- Болгария
- Дания
- Германия
- Греция
- Ирландия
- Испания
- Италия
- Кипр
- Латвия
- Литва
- Лүксембург
- Мадьаар Сирэ
- Мальта
- Недерланд
- Польша
- Португалия
- Румыния
- Словакия
- Словения
- Чех Республиката
- Швеция
- Холбоhуктаах Хоруоллук
- Финляндия
- Франция
- Эстония
Кыттааччы буолууга официаллык кандидат дойдулар Хорватия, Македония уонна Түркийэ. Албания, Босния уонна Херцеговина, Монтенегро уонна Сербия кандидат буолар кыахтаахтар. Эуропа Комиссията Косованы кандидат буолар кыахтаах дойдулар тиhиктэригэр киллэрбитэ, ол гынан баран кыттааччы иллэртэн сорохторо кинини, Сербияттан туспа, тутулуга суох дойду быhыытынан билинэ иликтэр.
[уларыт] Сигэлэр
- EUROPA – Официаллык уэб-портал
- ЭУ институттара
- Комиссия
- Сүбэ
- Кырдьыктабыл Суута
- Парламент
- Агенсиялар
- EUR-Lex
