Чусовской Александр Николаевич

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску
Александр Николаевич Чусовской
Төрөөбүт күнэ

6 балаҕан ыйын 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (103 саастаах)

Төрөөбүт сирэ

Александровскай с., Октябрьскай нэһилиэк, Ньурба улууһа, Саха уобалаһа

Сулууспалаабыт дойдута

ССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРС

Сулууспалаабыт сыллара

1942—1945?

Кыргыһыылар/сэриилэр

Аҕа дойду Улуу сэриитэ

Наҕараадалара
Аҕа дойду сэриитин II ст. уордьана— 1985
«Хорсунун иһин» мэтээл — 1945
«Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл
Юбилейная медаль «За доблестный труд (За воинскую доблесть). В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»
«Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин 1941-1945 сс.» мэтээл
«Кёнигсберы ылыы иһин» мэтээл
«Аҕа дойду сэриитигэр 1941-1945 сс. килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл
«Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл
Чусовской Александр Николаевич (үһүс эрээккэ ортотугар турар)

Чусовской Александр Николаевич — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Саха АССР үөрэҕириитин миниистирин солбуйааччыта (1954—1962), Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала (1953).

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Ньурба улууһун Александровскай сэлиэнньэтигэр 1915 сыллаахха балаҕан ыйын 6 күнугэр сулууспалаах сахалар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт.
  • 1934 с. Бүлүүтээҕи педагогическай техникуму, 1942 с. Дьокуускайдааҕы педагогическай институту бүтэрбит.
  • 1934—1954 сс. — Ньурба оройуонун оскуолаларыгар үлэлээбит: учуутал, завуч, директор.
  • 1942 сыллаахха ыам ыйыгар Өлүөхүмэ оройуонун военкоматынан Кыһыл Аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. 175-с стрелковай полк кэккэтигэр сэриилэспит. 1943 сыл олунньу 17 — кулун тутар 15 күннэригэр Гжатск куорат анныгар буолбут кыргыһыыларга кыттыбыт. Контузия ылан, бойобуой кэккэттэн туораабыт. 1944 сыл тохсунньу 1 күнүттэн суруксутунан, ыскылаакка үлэлээбит. «Хорсунун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт.[1]
  • 1954—1962 сс. — Саха АССР үөрэҕириитин миниистирин солбуйааччыта.
  • 1962—1970 сс. — Дьокуускай 2 №-дээх орто оскуолатын директора.
  • Саха Сирин ССКП обкомун лектора.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала (1953)
  • Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ (1965)
  • РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна
  • Аҕа дойду сэриитин II ст. уордьана (1985)[2]
  • «Хорсунун иһин» мэтээл (1945)[1]
  • «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл
  • «Килбиэннээх үлэ иһин. Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сааһын бэлиэтээн» мэтээл
  • «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин 1941-1945 сс.» мэтээл
  • «Кёнигсберы ылыы иһин» мэтээл
  • «Аҕа дойду сэриитигэр 1941-1945 сс. килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл
  • «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл
  • Аата Ньурба улууһун Ытык кинигэтигэр киллэриллибит (1977)
  • Ньурба улууһун ытык киһитэ (2002)

Аатын үйэтитии[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

А. Н. Чусовской аата Ньурбатааҕы техническэй лицейга иҥэриллибит (2014)[3]

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Кини туһунан[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Дорогой наш человек: (к 85-летию Александра Николаевича Чусовского). — Якутск: Сахаполиграфиздат, 2001. — 124 с.