Иһинээҕитигэр көс

Хайах (үрүҥ ас)

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Хайахынах үүтүттэн оҥоһуллар үрүҥ ас, "саха үрүҥ арыыта".

Былыр маннык оҥороллор: Бастаан туос иһиккэ (ыаҕайаҕа) харалла сытар убаҕас сүөгэйи сылаас сиргэ туруоран сылыталлар (сүүрбэ кыраадыстан үөһэ буолуор диэри). Онтон хараллан турбут туос иһитигэр симии оһох иннигэр олорон эрэн уот суоһугар ытыгынан охсоллор. 15-20 мүнүүтэ курдук охсубуттарын кэннэ хайах бэлэм буолар (салгыы оҕустахха араҕас арыы буолуон сөп)[1].

Сороҕор хайаҕы төттөрү арыыттан оҥороллор. Сиикэй ынах арыытыгар аа-дьуо үүтү, арыы уутун эбэтэр тары кутан булкуйан, ытыйан оҥоһуллар[2].

Хайаҕы тоҥорон баран хаһааналлар. Уунан оҥоһуллубут хайах муус кристаллардаах буолар. Үүккэ суурайан оҥоһуллубут хайах ордук минньигэс буолар уонна тоҥоруллубута көбүөр (көмүөр) диэн ааттанар. Көбүөрү тойон (айахха батар гына кубиктарга үллэрэн) сииллэр.

  • Саламааттаан баран хайаҕын харыстаабыт диэбиккэ дылы.
  1. В.Л. Серошевский Якуты. Опыт этнографического исследования.. — 2-е изд.. — Москва: РОССПЭН, 1993. — Т. 1. — С. 303-304. — 736 с. 40 000 экз. ISBN 5-86004-001-6
  2. Саха тылын быһаарыылаах кылгас тылдьыта. (П. С. Афанасьев редакцията). — Дьокуускай: «Бичик», 1994. — ISBN 5-7696-28-2