Арыы (үрүҥ ас)

Арыы — сүөгэйи ытыйан, иирдэн оҥоһуллар үрүҥ ас.

Арыы бурдукка, оһоххо сүрүн астааһын быһыытынан, сорох рецептэргэ оһоҕу бэлэмнээһин уонна ас астааһын рецептэригэр шортенг быһыытынан үгүстүк сакаастыыллар.

Ынах үүтүн, арыыны үксүн үүтүнэн иитээччилэр үүтүнэн иитиллээччилэр, хойлар, козалар, бизоннар уонна Саха дьоно оҥороллор. Сүөгэй арыыга ардыгар туус, үчүгэй сыттаах арыыны, кэнсиэрбэлээһини эбэллэр.

Химическэй састааба уонна физика параметрдара

Ас быһыытынан сүөгэй арыыта үрдүк калорийнай (үгэс буолбут арыы — 748 ккал/100 г), организмҥа чэпчэкитик иҥэриллэр (91 %). Сүрүн физика параметрдара: ууллуу тэмпэрэтиирэтэ — 32–35 °C, сылытыы тэмпэрэтиирэтэ — 15–24 °C, сылыйыы — 32,7 МДж/кг.

Сүөгэй арыытын састаабыгар үрүҥ, углеводтар, сорох водородтар, минеральнай бэссэстибэлэр уонна уу киирэллэр (бу — арыы плазмата). Сүөгэй арыытыгар витамин А (ортотунан 0,6 мг%) уонна витамин Д (сайын 0,002–0,008 мг%, кыһын 0,001–0,002 мг%) баар. Сайылык арыытыгар каротин эмиэ баар (0,17–0,56 мг). Сүөгэй арыытыгар токофероллар (2–5 мг%), трансжирдар (3% кэриҥэ) уонна холестерин бааллар.

Көрүҥнэр

Сүөгэй арыыта культивированнай сүөгэйтэн оҥоһуллубут арыы. Сүөгэй арыыта - сүөгэй арыыта, пастеризованнай сүөгэйдэртэн оҥоһуллубут сүөгэй арыыта. Сүөгэй арыыта-бу сибиэһэй эбэтэр культиваламмыт сүөгэй арыыта.

Тыл туттуллуута

Өс хоһоонноро

Арыы үрдүгэр уу дагдайбат, кырдьык үрдүгэр сымыйа ыттыбат.