Ушницкай Иван Петрович

Ушницкай Иван Петрович (1961–2026) — биллиилээх суруналыыс, публицист, түмэт дьайыксыт, «Киин куорат», "Эдэр саас", «Орто дойду», «Киин куорат» хаһыаттар тэрийээччилэрэ уонна эрэдээктэрдэрэ, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, РФ суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ. Саха сирин хомсомуолун бириэмийэтин, СӨ суруналыыстыка эйгэтигэр В.В. Никифоров-Күлүмнүүр аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата.

Олоҕун олуктара

1961 сыллаахха Уус Алдан оройуонун Дүпсүн сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ. Оҕо эрдэҕиттэн хараҕынан мөлтөхтүк көрөрө.

СГУ устуоруйа-филология факультетын бүтэрбитэ. Онтон Москубаҕа Аан дойдутааҕы Ыччат инстутитутун (Международный институт молодёжи) суруналыыс куурустарыгар үөрэммитэ. Онон 1980 сыллаахтан суруналыыстыкаҕа үлэлэлээбитэ.

1980 сыл ыам ыйын 5 күнүгэр — Сэбиэскэй бэчээт күнүгэр, бэйэтин төрөөбүт күнүгэр “Эдэр коммунист” хаһыакка кэрэспэдьиэнинэн ылыллыллыбыт.

1993 сылтан “Саха сирэ” хаһыат ыччакка аналлаах “Эдэр саас” сыһыарыытын бастакы эрэдээктэрин быһыытынан үлэлээбитэ. Бу саҕанааҕы үлэтин маннык ойуулууллар:

"Саҥа көрүүлээх, идиэйэлэрдээх бэчээти тэрийээччи, салайааччы, олоҕу инники хамсатарга ыччаты түмээччи, көҕүлээччи, кыахтаах шоумен буоларын чаҕылхайдык көрдөрбүтэ. “Эдэр саас” хаһыат сыһыарыытыгар баппат, ыччат хаһыата буолар ыстаатыстаммыта, билиниллибитэ".

Бу кэмнэргэ Иван Ушницкай бэлиитикэ эрэпириэссийэтигэр түбэспит Саха сирин дьонун туһунан суруйар буолар. Иван Николаевтыын "Центральное дело" диэн кинигэни суруйаннар, бэчээккэ таһаараллар. Бу кинигэ кэмигэр дьон-сэргэ санаата уларыйарыгар улахан суолталаах буолбутун устуоруктар, биографтар бэлиэтииллэр. Онон Иван Ушницкай суруналыыстан уопсастыбаннай диэйэтэл буола үүнэн тахсар. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин XII ыҥырыытын дьокутаатынан талыллар.

“Эдэр коммунист”, “Сахаада” ыччат хаһыаттарыгар 11 сыл үлэлээн баран, “Илин” сурунаалга “Саха санаата” диэн сыһыарыыны салайар. Онтон 1993 сыллаахха “Саха сирэ” хаһыат иһинэн “Эдэр саас” диэн сыһыарыыны бэйэтэ сүүрэн-көтөн тэрийэр.

1996 сыллаахха Уйбаан хаһыаты эдэрдэргэ баҕа өттүнэн туран биэрэн баран, “Саха сирэ” хаһыат аналлаах кэрэспэдьиэнинэн барар. 2001 сыллаахха бэйэтэ толкуйдаан “Орто дойду” хаһыаты тэрийбитэ.

Олоҕун кэнники сылларыгар «Сахапечать» медиа хампаанньаҕа «Саха саргыта» альманааҕы салайбыта.

2025 сыллахха тохсунньу 10 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ.