Степанов Платон Афанасьевич – Ламутскай

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
(Мантан: Ламутскай көстө)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Степанов Платон Афанасьевич – Ламутскай

Степанов Платон Афанасьевич — Ламутскай (13.11.1920—25.12.1986) — эбээн поэта уонна суруйааччыта.

Олоҕун олуктара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • 1920 сыллаахха сэтинньи 13 күнүгэр Саккырыыр улууһугар төрөөбүт (билигин Кэбээйи улууһа Ламыҥха нэһилиэгэ[1]).
  • 1937 сыллаахха Дьокуускайдааҕы педагогическай училищены бүтэрбит.
  • Өрөспүүбүлүкэ хоту оройуоннарын оскуолаларыгар учууталлаабыт.
  • 1946 с. — ССКП чилиэнэ.
  • 1962 с. — ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
  • 1986 сыллаахха ахсынньы 25 күнүгэр олохтон туораабыт.

Айар үлэтэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Айымньылара 1939 сылтан бэчээттэнэллэр, эбээн начальнай оскуолатын үөрэҕин кинигэлэригэр киллэриллибиттэр.
Айар үлэтин сүрүн темата — хоту дойду кэрэ айылҕата, дьоно-сэргэтэ. Хоһоонноро музыка доҕуһуолланан эбээн тылынан ылланаллар. Эбээн поэта Василий Кейметинов — Баргачан куорсуннаах «убайын» уонна учууталын Платон аки диэн ытык аат биэрбит, кини туһунан ахтыыта[2]:

«Платон Афанасьевич Степанов чахчы норуотун төлкөтүнэн төлкөлөнөн олорон ааспыт киһи буолар. Тыллыын-өстүүн, өйдүүн-санаалыын, оннооҕор күлүүтэ-оонньуута дьиҥнээх эбээн бу сылдьар дэтэр этэ. Былатыаны кытта кэпсэппит киһи аччык сылдьан эмискэ сибиэһэй, сүмэһиннээх эти хабыалыы түспүт курдук санааччы уонна астынааччы — диэн кырдьаҕастар саҥарсалларын өйдүүбүн».

Сахалыы тылынан хас да хоһоон хомуурунньугун бэчээттэппитэ: «Хомурах устун» (1970), «Һээдьэ дьиэрэйэр» (1975), «Күнү батыстым» (1984) о. д. а.
Оҕолорго анаан «Эбээн остуоруйаларын», кэпсээннэр хомуурунньуктарын бэчээттэппит.
Платон Ламутскай эбээн литературатын төрүттээччилэрэ — Н. Тарабукин уонна биллиилээх поэт Василий Лебедев — саҕалаабыт үтүө үгэстэрин салҕаабыт.
Эбээн литературата сайдыытыгар сүҥкэн өҥөлөөх, кини сахпыт дьыалатын эбээн суруйааччылара Андрей Кривошапкин, Василий Кейметинов — Баргачан, Д. Едукин, В. Белолюбская — Аркук, о. д. а. салгыыллар.

Айымньылара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • «Сир иччитэ», роман

Наҕараадалара уонна ытык ааттара[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ

Аатын үйэтитии[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • Кини аатын Сэбээн-Күөл национальнай эбээн орто оскуолата сүгэр[3] (1987)

Библиография[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Эбээн тылынан[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Эвен күнан икэгэн: (Оҕолорго аналлаах хоһооннор). — Л.: Ленингр. Отделение. Учпедгиз, 1960. — 44 с.
  • Эвен икэн: (Хоһооннор). — Дь.: Кинигэ кыһата, 1962. — 80 с.
  • Хонҥаччан: Дентур.— Дь.: Кинигэ кыһата, 1964. — 48 с.
  • Онир үкчэнэкэн: (Оҕолорго аналлаах кэпсээннэр). — Дь.: Кинигэ кыһата, 1965. — 71 с.
  • Этикэн хүрэлин. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1970. — 184 с.
  • Гянул Осикатал. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1976. — 88 с.
  • Эвен икэн:Дентур. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1980. — 288 с.
  • Эвен кунан и кэгэн. — Магадан, 1989. — 19 с.
Саха тылынан[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Хомурах устун: Хоһооннор. Кыра саастаах оҕолорго. / Тылб. Дьячковскай К.Н. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1970. — 20 с.
  • Һээдьэ дьиэрэйэр: Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1975. — 63 с.
  • Эбээн остуоруйалара. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1978. — 48 с.
  • Күнү батыстым: Хоһооннор. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1984. — 70 с.
  • Сир иччитэ: Роман. — Дь.: Кинигэ кыһата, 1987. — 296 с.
  • Сырдыкка айан: Ахтыылар, ыстатыйалар, хоһооннор, пьеса. — Дь.: Бичик, 1993. — 160 с.
  • П. А. Ламутский (Степанов) // Огрызко В. Писатели и литераторы малочисленных народов Севера и Дальнего Востока: Биобиблиограф. Справочник. — М., 1998. — ч.1. — с. 385—386

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]