Криштиану Роналду

**Криштиану Роналду**
Криштиану Роналду
	;
Төрөөбүтэ	1985 олунньу 5; Фуншал, Португалия
Позицията	бастааччы
Уҥуоҕа	187

Криштиа́ну Рона́лду душ Са́нтуш Аве́йру (порт. Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro) диэн Португалия футбол оонньооччута, бастааччы, Сауд Арабиятын Аль-Наср кулуубун уонна Португалия хамаандатын хапытааннара.

Португалия хомуур хамаандатын аатыттан кыттан 2016 сылга Дьобуруопа чемпиона буолбута. 2013 сылга дылы ордук сыаналаах футболист этэ — кини Англия Манчестер Юнайтед кулуубуттан Реал Мадридка кэлэригэр 80 млн доллар харчыны төлөөбуттэрэ. Португалия хомуур хамаандатыгар бастыҥнартан бастыҥнара, уонна ордук элбэх оонньууну ааспыттарга кини буолар. 2000-2010 сылларга аан дойду ордук күүстээх футболиһын ааты сүгэр этэ.

IFFHS чахчыларынан саамай үрдүк ситиһиилээх футболист, итиэннэ Испания «Реал Мадрид» кулууптарын таһымыгар ордук таһаарыылаахтык үлэлиир. Португалия футболун федерацията этэринэн дойду бастыҥ футболистарынан ааҕыллар. Англия, Испания, Италия чемпионаттарын кыайбыт историяҕа маҥнайгы футболист буолар. Бу турнирдарга хас биирдиилэригэр үчүгэй оонньооччунан уонна бомбардарынан биллибитэ.

«Спортинг» Португалия кулуубугар профессиональнай карьератын саҕалаабыта, 2003 сыллаахха Англия Манчестер Юнайтед кулуубугар көспүтэ, 2009 сыллаахха Испания Реал Мадрид кулуубугар көспүтэ, 2018 с. — Италия Ювентус кулуубугар көспүтэ. Үһүс төгүлүн «Реал Мадрид» састаабыгар Чемпионнар лигатын кыайан, бу трофейы биэс төгүллээхтик кыайбыт бастакы оонньооччунан буолла. Дьобуруопа сүүмэрдэммит хамаандатын бастакы 100 тахса голу киллэрбит оонньооччу. 2008, 2013, 2014, 2016, 2017 сыллардааҕы Алтан мээчик кыайыылааҕа.

Португалия национальнай хамаандатын аатыттан 200 тахса матчтаах көрсүһүүнү ыытта, сүүмэрдэммит хамаандатын историятыгар үһүс көрдөрүүнэн буолла, аҕыс улахан турнирдарга оонньоото уонна кинилэргэ барыларыгар уратыланна. 2008 сылтан сүүмэрдэммит хамаандатын хапытаана буолар, 2014 с. бастыҥ бомбардирынан, оттон 2016 сылга сүүмэрдэммит хамаандалар ахсааннарынан рекорд олохтообута. Сүүмэрдэммит хамаандатын састаабыгар Европа 2016 чемпиона, УЕФА Нациялар лигаларын икки төгүллээх кыайыылааҕа (2019, 2025) буолбута.

Криштиану Роналду аан дойду бары кэмнэрдээҕи биир бастыҥ футболист диэн хайҕаныллар. Карьератын тухары араас атаакалыыр позицияларга оонньообута: бастаан хаҥас уонна уҥа вингер этэ, кэлин киин бастааччы (центрфорвард) буолбута. Роналду универсальнай бастааччы быһыытынан түргэн, сымса, дриблингныырын албынныырын сатыыр, күүстээх былчыҥнаах буолан харсыһарын эмиэ сатыыр. Үксүн уҥа атаҕынан тэбэр, төбөтүнэн элбэхтэ голлуур. Хамаандаларыгар бастыҥ пенальтист буолар.

Криштиану Роналду аан дойду бастыҥ биллиилээх уонна баай спортсмена буолар (Forbes сурунаал версиятынан 2016, 2017 сылларга). Түмэт ситимнэригэр аан дойду бастыҥ популярнай киһитэ буолар: Instagram, Facebook, Twitter, YouTube ситимнэригэр холбоон биир миллиардтан тахса суруттарааччылаах.

Карьерата

Ыччат кулууптара

Андоринья: 1993—1995
Насьонал: 1995—1997
Спортинг: 1997—2002

Профессионал кулууптар

Спортинг: 2002—2003
Манчестер Юнайтед: 2003—2009
Реал Мадрид: 2009—2018
Ювентус: 2018—2021
Манчестер Юнайтед: 2021—2022
Аль-Наср: 2023 сылтан

Ил хамаанда

Португалия U15: 2001
Португалия U17: 2001–2002
Португалия U20: 2003
Португалия: 2003 сылтан

Ситиһиилэрэ

Хамаанда ситиһиилэрэ

«Спортинг»

Португалия суперкуубага: 2002

«Манчестер Юнайтед»

Англия чемпиона (3): 2006/07, 2007/08, 2008/09
Англия куубага: 2003/04
Футбол лигатын куубага (2): 2005/06, 2008/09
Чемпионнар лигатын кыайыылааҕа: 2007/08
Англия суперкуубага: 2007
Аан дойду кулууп чемпионатын кыайыылааҕа: 2008

«Реал Мадрид»

Испания чемпиона (2): 2011/12, 2016/17
Испания куубага (2): 2010/11, 2013/14
Чемпионнар лигатын кыайыылааҕа (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18
УЕФА суперкуубага (2): 2014, 2017
Испания суперкуубага (2): 2012, 2017
Аан дойду кулууп чемпионатын кыайыылааҕа (3): 2014, 2016, 2017

«Ювентус»

«Аль-Наср»

Араб кулууп чемпионнарын куубага: 2023

Португалия хамаандата

Дьобуруопа чемпиона: 2016
УЕФА нациялар лигатын кыайыылааҕа (2): 2018/19, 2024/25
Дьобуруопа үрүҥ көмүс чемпиона: 2004
Дьобуруопа бронза чемпиона: 2012
Конфедерациялар куубагын бронза чемпиона: 2017

Тус ситиһиилэрэ

ФИФА Алтан мээчигэ: 2008, 2013
France Football Алтан мээчигэ: 2008, 2016, 2017
Алтан буутса: 2008, 2011, 2014, 2015
ФИФА версиятынан аан дойду бастыҥ футболиһа: 2008, 2016, 2017
УЕФА версиятынан Дьобуруопа бастыҥ футболиһа: 2014, 2016, 2017

Рекордтара

Аан дойду бастыҥ бомбардира (ФИФА уонна IFFHS версияларынан): 969 гол
Сүүмэрдэммит хамаандалар историяларыгар бастыҥ бомбардир: 143 гол
Сүүмэрдэммит хамаанда иһин ордук элбэх матчтаах: 221 матч
Дьобуруопа чемпионаттарын бастыҥ бомбардира: 14 гол
Дьобуруопа чемпионаттарын ордук элбэх матчтаах: 30 матч
Португалия хамаандатын бастыҥ бомбардира: 143 гол
Португалия хамаандатын иһин ордук элбэх матчтаах: 221 матч
УЕФА чемпионнар лигатын бастыҥ бомбардира: 140 гол
УЕФА чемпионнар лигатын бастыҥ ассистена: 42 голлаах биэрии
Аан дойду кулууп чемпионатын бастыҥ бомбардира: 7 гол
УЕФА чемпионнар лигатын сезонааҕы гол рекордсмена: 17 гол
УЕФА чемпионнар лигатын хет-триктааҕынан рекордсмена: 8 хет-трик
«Реал Мадрид» бастыҥ бомбардира: 450 гол
«Реал Мадрид» сезоннааҕы гол рекордсмена: 61 гол
«Ювентус» сезоннааҕы гол рекордсмена: 37 гол
Мадрид дербитын бастыҥ бомбардира: 22 гол
ФИФА үс бириистээх мээчигин барыларын ылбыт биир соҕотох футболист: бронза (2007), үрүҥ көмүс (2009), көмүс (2008)

Литэрэтиирэ

Balagué, Guillem (2015). Cristiano Ronaldo: The Biography (hardcover ed.). London: Orion Publishing Group. ISBN 978-1-4091-5504-1.
Caioli, Luca (2016) [2012]. Ronaldo: The Obsession for Perfection (2017 updated ed.). New York: Icon Books. ISBN 978-1-78578-140-7.