Дабайаанкы

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Дмитрий Михайлович Никифоров — Дабайааҥкы (1883-1965) - «Саха саҥата» сурунаал бастакы эрэдээктэрэ, сахалартан бастакы анал үөрэхтээх муосчут.

Кини 1883 сыллаахха алтынньы 30 күнүгэр Бороҕон улууһун I Лөгөй нэһилиэгэр Михаил Семенович уонна Мария Софроновна Никифоровтар дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Аҕата уолун үчүгэй киһи тахсыыһы диэн сылыктыы көрөн 1896 сыллаахха Бээрийэҕэ сыаркап приходун оскуолатыгар үөрэттэрэ биэрэр. Мүрү сыаркабын приходун оскуолатыгар эмиэ үөрэммит. 21 сааһыгар 1902 сыллаахха таайын Охлопков Николай Кузьмиһы батыһан куоракка барсар. Миссионерскай оскуолаҕа оһох оттооччунан үлэлии сырыттаҕына нууччалыы ааҕарын билэннэр үөрэн диэннэр 1907 сыллаахха үөрэххэ киирбит.

1909 сыллаахха саха сирин губернатора Иван Иванович Крафт соҕуруу үс киһини муоска үөрэттэрэргэ миэстэ ылбытын истэн приемҥа сылдьан үөрэнэ барарга көҥүл ылбыт. Ол курдук үһүө буолан (Никифоров, А.И. Говоров, К.И.Неустроев) Москва анныгар (Сергиев — Посад) үөрэнэ бараллар. 1909—1911 сылларга муос — мас ууһа И. С. Хрустачев (Хурсталев?) мастарыскыайыгар дьарыктаналлар. Ити сылларга 70 оҥоһугу муостан кыһан оҥорор, дойдутугар кэлэн Ем. Ярославскай аатынан уобаластааҕы музейга туттарбыт.

1912 сыллаахха Сахалар I сийиэстэригэр Бороҕон улууһуттан сөбүлэһэр куоластаах делегатынан талыллар. Ити сыл 5 киһилээх уустар артыалларын тэрийэр. 1912-1914 сс. мамонт муоһуттан араас оҥоһуктары оҥорор бэйэтэ бас билэр мастарыскыайданар. Россияҕа муоһунан дьарык сайдыбатах дойдута эбит диэн Японияҕа үөрэтэ ыыталларыгар көрдөһөн сайабылыанньа суруйар. 1917 сыллаа5ы революция буолан, Токиоҕа сыл да буолбакка төннөн кэлэригэр күһэллэр. Дойдутугар кэлэн салгыы ситиһиилээхтик үлэлээн араас таһымнаах быыстапкаларга кыттар. 1921 с. «Кустпром» быыстапкатыгар бириэмийэлэнэр. Ол кэнниттэн 1932, 1937, 1941, 1944 сс. тэриллибит быыстапкаларга ситиһиилээхтик кыттар.

1938 с. хаайылла сылдьыбыта. 1940 с. Дьокуускайга Ем.Ярославскай аатынан кыраайы үөрэтэр музейга үлэлиир. Д.М.Никифоров-Дабайааҥкы ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ этэ.