Абакан

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Абака́н (хак. Ағбан) — Арассыыйа куората. Хакаас өрөспүүбүлүкэтин киин куората.

Аадминистративнай территориальнай биирдэм быһыытынан өрөспүүбүлүкэ суолталаах куорат буолар[1], эмиэ оннук ааттаах, Абакан куорат диэн, муниципальнай тэриллиини үөскэтэр. Атын самалык бөһүөлэктэрэ куораттара суох. Куорат уокуругар киирэр соҕотох куорат буолар[2].

Абакан Хакаас өрөспүүбүлүкэтин бэлитиичэскэй, бырамыысыланнай, үп харчы, научнай уонна култуурунай киинэ. Манна Хакаас өрөспүүбүлүкэтин нэһилиэнньэтин 35 бырыһыана олорор. ОЛ элбэх үп харчы, тэрилтэтэ, үөрэх кыһата, уонна култуура дьиэтэ баар.

Этимологията[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Абакан куорат 1780 сыллардаахха аан бастаан Уус Абакан диэн бөһүөлэк быһыытынан үөскээбит. Уус Абакан Абакан өрүс төрүгэр турар буолан итинник ааттаммыт. Гидроним. Абакан диэн гидроним икки компонентан турар:-аба уонна -кан. -аба компонент, сүрүнннээн, түүр тылларыгар аба — «аҕа» диэн тылбаастанар. Ол гынан баран, ардыгар «эһэ» (кыыл) харыс аатын быһыытынан туттуллар; Сорох учуонайдар этэллэринэн, -кан сыһыары Соҕуруу уонна Киин Азия омуктарыгар «өрүс» диэн суолталаах дииллэр[3].

Абакан билиҥҥитэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Абакан аныгылыы тииптээх куорат. Куорат уокуругун уопсай иэнэ — 112,4 км² (ол эбэтэр өрөспүүбүлүкэ сирин уотун 0,2 % ылар).

2020 сыл тохсунньу 1 күнүнээҕи туругунан, Абакан куоракка 186 827 киһи олорор (өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин үс гыммыт биирэ -- 35 % -на). Куорат нэһилиэнньэтин плотнаһа — 1 662 киһи ./км².

Абакан куорат бэйэтэ туспа былаахтаа уонна гиэрбэлээх.

Абакан Самохвал хайаттан көстүүтэ

Lua алҕаһа: expandTemplate: template "Нэһилиэнньэ/STA-056" does not exist.Абакан куорат нэһилиэнньэтэ Норисльскайтан көһөн кэлии түмүгэр эбиллэ турар.

Мобильнай сибээс

Абакаҥҥа суотабай сибээс 5 оператаро баар (4G):

Абаканнааҕы драмтеатр

Бэлиэтээһиннэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Литэрэтиирэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]