Ыстаал

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Ыстаал (нууч. сталь, ниэм. Stahl диэн тылыттан) — тимир углероду эбэтэр атын эттиктэри кытта холбуу уһаарыллыбыта. Ыстаал углеродун кээмэйэ 2,14%-тан намыһах буолар, өскө онтон элбэх углеродтаах буоллаҕына чугуун диэн ааттанар. Углероду эптэххэ тимир бөҕөргүүр уонна кытаатар, ол гынан баран уунар-тэнийэр дьоҕура кыччыыр.

Ыстаалга тимирэ 45%-тан ордук буолуохтаах, оччоҕо эрэ дьиҥнээх ыстаал быһыытынан билиниллэр. Легируйдааһын көмөтүнэн атын эттиктэри кытары уһаарыллыбыт ыстаал хас да бөлөххө арахсар (үрдүк уонна намыһыах легируйдааһыннаах).

Ыстаалы уһаарыы[уларыт]

Чугуунтан ыстаалы уһаарыы диэн углеродун уонна фосфорун, сиэрэтин кыччатыы буолар. Углероду суох гыныы ньыматынан көрөн хас да уһаарыы ньыматын араараллар: конвертордааһын, мартеннааһын уонна электротермическэй ньыма. Мартеннааһын кэнники кэмҥэ (2008 сыллаахха конкуренция күүһүрүөҕүттэн) улам аҕыйаан иһэр. Аан дойдуга конвертордааһын баһыйар.

Арассыыйа ыстаалы уһаарааччылара[уларыт]

Арассыыйа ыстаалы уһаарар хампаанньаларын аан дойдуга рейтинэ (Metal Bulletin дааннайынан)
2007 2006 Хампаанньа 2007 с.
таһаарыыта
2006 с.
таһаарыыта
15 12 Северсталь 16,75 17,60
16 14 Евраз 16,30 16,10
21 23 ММК 13,30 12,45
33 31 НЛМК 9,06 9,13
48 47 Металлоинвест 6,43 6,28
51 47 Мечел 6,09 5,95
120 120 ТМК 2,19 2,15