Халыыбы ырытыы:Билэҕит дуо/Рубрика архыыба

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Алтан Сарын[биики-тиэкиһи уларытыы]

Алтан Сарын, Баишев Гавриил Васильевич, (Алтан, Хахайдаах Хабырыылла) - саха суруйааччыта, саха тылыгар уларытыылары киллэрэргэ элбэхтик үлэлээбит XX үйэ саҕаланыытыгар биллибит общественнай диэйэтэл. Сахалартан аан бастакынан терминология боппуруоһугар туруулаһан туран үлэлээбит. Бу боппуроска кини саха тылыгар термин тыл нуучча тылыттан буолбакка, бэйэбит сахабыт тылыттан киириэхтээх диэн этэ. Кини термини үөскэтэр сүрүн бириинсиптэрэ: 1. Былыргы, умнуллах хаалбыт тыллары сөргүтүү; 2. Саҥа тыллары үөскэтии; 3. Ол кыаллыбат буоллаҕна уруулуу түүр тылларыттан киллэриэххэ. 1896 сыллаахха Мэҥэ улууһугар Дьабыл нэһилиэгэр дьадангы кэргэҥҥэ төрөөбүт. 1925-28 сс. Ленинграакка Илиҥҥи тыллар институуттарыгар үөрэммит. 1929 сэтинньигэ өрөбөлүүссүйэни утары 1927-28 сылларга бастаанньалаабыт дьону кытта билсэр уонна кинилэргэ көмөлөһөр этэ диэн хаайыллыбыт. Хаайыллыан иннинэ, дойдутугар тахса сылдьан, олоҕун тухары муспут, суруйбут үлэтин, биир оҕус тардар сыар5атын ханна эрэ кистээбит эрээри, ол күн бүгүҥҥэ диэри көстө илик. 1930 сыллаахха муус устарга тройка суутунан 3 сылга болдьохтоон күлүүс хаайыытыгар, ол кэнниттэн Саха сириттэн төһө кыалларынан ыраах, үлэнэн көннөрүллэр лааҕырга утаарыллыбыта. Хаһан, ханна өлбүтэ чуолкай биллибэт. Кэлин Финляндияҕа олорбут үһү диэн сурах-садык тарҕана сылдьыбыта биллэр. Ол гынан баран ону улахан саарбахтааһын эмиэ баар.— Маны илии баттаабакка эрэ 80.83.239.83 (ыр. · кыл.)  суруйбут

Ыстатыйа баар ээ - Алтан Сарын. Ону тупсарыаххын. --HalanTul (ырытыы) 21:20, 28 Кулун тутар 2012 (UTC)