Бөх баана

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Бөх баана (индон. Bank sampah)[1] — Индонезияҕа үөскээбит кытаанах бөҕү хомуйуу уонна наардааһын бизнес-модела[2][3][4][5].

Бизнес-модель[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Бөх бааннара көрүҥнэринэн арахсыбыт бөхтөрү ылаллар уонна бөҕү аҕалбыт дьоҥҥо суот арыйаллар. Бу суокка бөҕү аҕалбыт киһи аатын, бөх ыйааһынын уонна көрүҥүн суруйаллар[3][2][4].

Кэлимник аҕалбыт бөхтөрү кубулутааччыларга эбэтэр талбыт сэҥээрэр дьоҥҥо (холобур, коллекционердарга, аныгы уруһуйдьуттарга уо.д.а.) атыылыыллар.[6][3]. Бөх сыаната күн аайы уларыйа турар[6].

Бөх атыыламмытын кэннэ харчы бөҕү аҕалбыт киһи суотугар барар (харчы элбэҕэ-аҕыйаҕа бөх көрүҥүттэн, ыйааһыныттан уонна сыанатыттан тутулуктаах)[6][3][4]. Дохуот 85 %нын бөҕү аҕалааччы ылар, 15 % бааҥҥа тиксэр.

«Харчы» уурааччы (бөҕү аҕалбыт киһи) өлөрбүт харчытын 3 ый ааспытын кэннэ ылар кыахтаах[2][3].

Бу бааҥҥа соҕотох да, бөлөҕүнэн да кыттыахха сөп, холобур, дьиэ хаһаайыстыбатынан, оскуоланан уо.д.а[6].

Сорох бааннар аҥардас бөҕү ылыынан уонна атыынан эрэ дьарыктаммакка бэйэлэрэ бөҕү ол бу оҥоһуктарга кубулутууга үлэлииллэр[3].

Үлэ көрдөрүүлэрэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Bank Sampah Gemah Ripah диэн бастакы бөх баана 2012 сыллаахха ыйга 500-700 кг бөҕү ылар эбит[2].

Bank Sampah Cahaya Partha Jaya диэн бөх баана этэринэн, 2012 сыллаахха ый аайы 15 миллиона рупия (1 590 доллар) сыаналаах 5 тонна ол бу бөҕү ыла сылдьыбыт[6].

Баликпапанатааҕы бөх баана 2013 сыллаахха ыйга 2-3 тонна бөҕү хомуйар эбит[4]. Бу баан көмөтүнэн биир дьиэ кэргэн ыйга 50 000 рупияны (быһа холоон 5 доллар) кэмчилиир эбит.

2012 сыллаахха бөх бааннара дойдуларыгар 30-40 % пластиковай бөҕү «хонтуруоллуур» эбиттэр[3].

Остуоруйата[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Бөх баанын бырайыагын 2008 сыллаахха, Ява арыыга Джокьярта куоракка (Индонезия) Bank Sampah Gemah Ripah/Bank Sampah Bantul  диэн ааттаах бастакы бөх баанын арыйбыт, Бамбанг Суэрда (индон. Bambang Suwerda) диэн киһи оҥорбут[6][2]. Бу бааны кини төрөөбүт дойдутун айылҕатын туһугар долгуйан тэрийбит[3].

Кэлин бөх баанын идеята түргэнник тарҕанан, Индонезияҕа хас да бэйэ бэйэлэриттэн тутулуга суох бааннар үөскээбиттэр[4][6][3].

2010-с сыллар саҕаланыыларыгар Бамбанг Суэрдаттан Таилаҥҥа бөх бааннарын тэрийэригэр көрдөспүттэр[6].

2012 сыл бэс ыйын бүтүүтүгэр Индонезияҕа уопсайа 31 миллиард эргийэ турар рупия харчылаах 782 бөх баана баар этэ[2].

2012 сыллааха Бамбанг Суэрда бөх баанын идеятын иһин Ашока пуондатынан бэлиэтэммитэ[3].

Индонезия салалтата Бамбанг Суэрда идеятын үрдүктүк сыаналаан бөх бааннары тэрийэргэ уонна өйүүргэ соруммута[3][2][7].

Куорат салалталара эбии бөх контейнердарын туруорар уонна сыл аайы хас биирдии бөх бааннарыгар харчынан көмөлөһөр буолбуттара[6].

Быһаарыылар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. Также «банк отходов». В английском языке чаще waste bank, также trash bank и garbage bank.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Sri Lestari. Bank Sampah, ubah sampah jadi uang (id). BBC (11 От ыйын 2012). Тургутулунна 14 Ыам ыйын 2015.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 BAMBANG SUWERDA (en). Ашока (фонд) (2012). Тургутулунна 14 Ыам ыйын 2015.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Randy Salim. Waste Not, Want Not : “Waste Banks” in Indonesia (en) (2013-19-12). Тургутулунна 14 Ыам ыйын 2015.
  5. Mengenal Apa Itu Bank Sampah (id). Unilever. Тургутулунна 14 Ыам ыйын 2015.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 Ni Komang Erviani. Community solves its own trash problem (en). The Jakarta Post (Халыып:TranslateDate/en). Тургутулунна 14 Ыам ыйын 2015.
  7. http://www.menlh.go.id/from-trash-to-cash-dari-sampah-jadi-rupiah/ (id). Kementerian Lingkungan Hidup (14 Муус устар 2012). Тургутулунна 14 Ыам ыйын 2015.

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]