Башкиир суруга

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Башкиир суруга (башк. Башҡорт әлифбаһы) — башкиир тылын суруга-бичигэ. Бүгүн 1940 сылтан кириллица туттуллар. Уопсайа 42 буукубалаах.

Bügünngü alphabýt[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Алпабыыт бүтүн нуучча алпабыытыттан уонна өссө эбии 9 графемалартан оҥоһуллубут. Эбии графемалар: Әә, Өө, Үү, Ҡҡ, Ғғ, Ңң, Һһ, Ҙҙ, Ҫҫ.

A a Б б В в Г г Ғ ғ Д д Ҙ ҙ Е е
Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Ҡ ҡ Л л
М м Н н Ң ң О о Ө ө П п Р р С с
Ҫ ҫ Т т У у Ү ү Ф ф Х х Һ һ Ц ц
Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ә ә
Ю ю Я я

Ё, Ц, Ч & Щ буукубалар нуучча тылыттан киирбит эрэ тылларга туттуллаллар. Ҡ & Ҙ уникаал буукубалар, ол аата башкиир эрэ суругар бааллар.

Урукку суруктар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Рууналар[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Былыр башкиирдэр руунаннан суруйар этилэр.

Арааб суруга[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

1915—1923 с. башкиир суруга

X үйэттэн башкиирдэр Ислам итэҕэлин ылаат арааб суругунан суруйан барбыттар. Бастакы башкиир суруга 22 буукубалаах этэ. 1923 сыллаах саҥа сурук-бичик 33 буукубалаах этэ.

Латын сурук[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Латын алпабыыта башкиир тылыгар 1928 (яҥалиф диэн ааттанар) сылтан туттуллубута[1]. 1939 сыллаахха улахан наадата суох Çç буукубаны уонна ьj диграфы алпабыыттан суох гыммыттар[2].

A a B ʙ C c D d Đ đ E e Ə ə F f
G g Ƣ ƣ H h I i J j K k L ʟ M m
N n Ꞑ ꞑ O o Ɵ ɵ P p Q q R r S s
Ş ş T t Ѣ ѣ U u V v X x Y y Z z
Ƶ ƶ Ь ь '

Đ буукуба кыратык атын көрүҥнээх буолуохтаах.

1938 сыллаахха ВКП(б) башкиир обкомун бюротугар кириллицаҕа көһүү туһунан бопуруос көтөҕүллүбүт. 1939 сыл, сэтинньи 23 күнүгэр саҥа алпабыыт ылыллыбыт, оттон 1940 сылтан туттуллан барбыт. 1950 сылга Ёё буукубаны эбэн биэрбиттэр, ол кэнниттэн алпабыыт билиҥҥи көрүҥүн ылбыт.

Сигэлэр[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Бикипиэдьийэ

Бикипиэдьийэҕэ
башкиир тылынан
салаа баар: ba:Баш бит

{{быһаарыыларreflist}

Литература[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  1. Başqort teleneꞑ imlәhe. Өfө, 1930
  2. Başqort teleneꞑ orfografiahь. Өfө, 1939