Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Официаллык табыл 2020 сылаахха
Аан дойду фонетическай алпабыыта (ааҥл. International Phonetic Alphabet, кыччатыллан IPA) диэн Латыын алпабыытынан суруллубут фонетикаҕа алпабыыт транскрипциялыыр системата. Саҥарыыны сөпкө суруйарга Аан дойдутааҕы Фонетика Ассоциацията 1888 сыллаахтан учууталлар, лексикографттар, атын тылы үөрэтэр дьон, лингвисттар, ырыаһыттар, актердар, саҥа тылы айар дьон уонна переводчиктар тутталлар.
| Аан дойду фонетическай алпабыыта (чарт) |
|---|
| | IPA тиэмэлэрэ | | | | Анал тиэмэлэр | | | | Бүтэй дорҕооннор | {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:1.25em;"
|+ Single articulated
! colspan="2" | Articulation
! colspan="2" | Bilabial
! colspan="2" | Labiodental
! colspan="2" | Labioalveolar
! colspan="2" | Linguolabial
! colspan="2" | Dental
! colspan="2" | Alveolar
! colspan="2" | Postalveolar
! colspan="2" | Retroflex
! colspan="2" | Palato-alveolar
! colspan="2" | Alveolo-palatal
! colspan="2" | Palatal
! colspan="2" | Post-palatal
! colspan="2" | Velar
! colspan="2" | Post-velar
! colspan="2" | Uvular
! colspan="2" | Pharyngeal
! colspan="2" | Epiglottal
! colspan="2" | Glottal
! colspan="2" | Bidental
|-
! colspan="2" | Nasal Tap or Flap
| || m̆
| || ⱱ̃
| ||
| ||
| ||
| || ɾ̃
| || ɾ̠̃
| || ɽ̃
| ||
| ||
| ||
| ||
| style="background:#eee;" | ŋ̥̆
| style="background:#eee;" | ŋ̆
| || ŋ̆˗
| ||
| ||
| ||
| colspan="4" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Nasal Trill
| || ʙ̃
| ||
| ||
| ||
| ||
| r̥̃ || r̃
| || r̠̃
| ||
| ||
| ||
| ||
| ||
| colspan="2" style="background:#eee;" |
| ||
| || ʀ̃
| ||
| ||
| colspan="4" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Nasal
| m̥ || m
| ɱ̊ || ɱ
| || m͇
| || m̼
| n̪̊ || n̪
| n̥ || n
| n̠̊ || n̠
| ɳ̊ || ɳ
| ||
| || ȵ
| ɲ̊ || ɲ
| || ɲ˗
| ŋ̊ || ŋ
| || ŋ˗
| ɴ̥ || ɴ
| colspan="8" style="background:#eee;" |
|-
! rowspan="2" | Plosive
! Plain
| p || b
| p̪ || b̪
| p͇ || b͇
| p̼ || b̼
| t̪ || d̪
| t || d
| t̠ || d̠
| ʈ || ɖ
| ||
| ȶ || ȡ
| c || ɟ
| c̠ || ɟ˗
| k || ɡ
| k̠ || ɡ˗
| q || ɢ
| ꞯ || 𝼂
| ʡ ||
| ʔ
| colspan="3" style="background:#eee;" |
|-
! Ejective
| pʼ || bpʼ
| p̪ʼ || b̪p̪ʼ
| ||
| p̼ʼ || b̼p̼ʼ
| t̪ʼ || d̪t̪ʼ
| tʼ || dtʼ
| t̠ʼ || d̠t̠ʼ
| ʈʼ || ɖʈʼ
| ||
| ȶʼ || ȡȶʼ
| cʼ || ɟcʼ
| c̠ʼ || ɟ˗c̠ʼ
| kʼ || ɡkʼ
| k̠ʼ || ɡ˗k̠ʼ
| qʼ || ɢqʼ
| ꞯʼ || 𝼂ꞯʼ
| ʡʼ ||
| colspan="5" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Implosive
| || ɓ
| || ɓ̪
| ||
| || ɓ̼
| || ɗ̪
| || ɗ
| || ɗ̠
| || ᶑ
| ||
| || ʄ˖
| || ʄ
| || ʄ˗
| || ɠ
| || ɠ˗
| || ʛ
| colspan="8" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Sibilant Affricate
| colspan="8" style="background:#eee;" |
| ||
| ts || dz
| t̠s̠ || d̠z̠
| ʈʂ || ɖʐ
| t̻˗ʃ || d̻˗ʒ
| Error using {{IPA symbol}}: "ȶɕ" not found in list || Error using {{IPA symbol}}: "ȡʑ" not found in list
| colspan="18" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Non-Sibilant Affricate
| pɸ || bβ
| p̪f || b̪v
| ||
| ||
| t̪θ || d̪ð
| || dɹ̝
| ||
| || ɖɻ˔
| ||
| ||
| cç || ɟʝ
| ||
| kx || ɡɣ
| ||
| qχ || ɢʁ
| Error using {{IPA symbol}}: "ꞯħ" not found in list || Error using {{IPA symbol}}: "𝼂ʕ" not found in list
| ʡʜ || ʡʢ
| ʔh
| colspan="3" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Sibilant Fricative
| colspan="8" style="background:#eee;" |
| ||
| s || z
| s̠ || z̠
| ʂ || ʐ
| ʃ || ʒ
| ɕ || ʑ
| colspan="18" style="background:#eee;" |
|-
! rowspan="2" | Non-Sibilant Fricative
! Plain
| ɸ || β
| f || v
| ||
| f̼ || v̼
| θ || ð
| || ɹ̝
| ||
| || ɻ˔
| ||
| ||
| ç || ʝ
| ɧ ||
| x || ɣ
| ||
| χ || ʁ
| ħ || ʕ
| ʜ || ʢ
| h || ɦ
| h̪͆ || ɦ̪͆
|-
! Labialized
| ɸʷ || βʷ
| fʷ || vʷ
| ||
| f̼ʷ || v̼ʷ
| θʷ || ðʷ
| || ɹ̝ʷ
| ||
| || ɻ˔ʷ
| ||
| ||
| çʷ || ʝʷ
| ɧʷ ||
| ʍ || ɣʷ
| ||
| χʷ || ʁʷ
| ħʷ || ʕʷ
| ʜʷ || ʢʷ
| hʷ || ɦʷ
| h̪͆ʷ || ɦ̪͆ʷ
|-
! rowspan="3" | Non-Sibilant Approximant
! Plain
| ɸ˕ || β̞
| ʋ̥ || ʋ
| ||
| ||
| θ̞ || ð̞
| ɹ̥ || ɹ
| ɹ̠̊ || ɹ̠
| ɻ̊ || ɻ
| ||
| ||
| j̊ || j
| || j
| ɰ̊ || ɰ
| ||
| Error using {{IPA symbol}}: "χ" not found in list || ʁ̞
| ħ̞ || ʕ̞
| ʜ̞ || ʢ̞
| style="background:#eee;" | h̞
| style="background:#eee;" | ɦ̞
| style="background:#eee;" | h̪͆˕
| style="background:#eee;" | ɦ̪͆˕
|-
! Labialized
| ɸ˕ʷ || β̞ʷ
| ʋ̥ʷ || ʋʷ
| ||
| ||
| θ̞ʷ || ð̞ʷ
| ɹ̥ʷ || ɹʷ
| ɹ̠̊ʷ || ɹ̠ʷ
| ɻ̊ʷ || ɻʷ
| ||
| ||
| ɥ̊ || ɥ
| || jʷ
| w̥ || w
| ||
| χʷ || ʁ̞ʷ
| ħ̞ʷ || ʕ̞ʷ
| ʜ̞ʷ || ʢ̞ʷ
| style="background:#eee;" | h̞ʷ
| style="background:#eee;" | ɦ̞ʷ
| style="background:#eee;" | h̪͆˕ʷ
| style="background:#eee;" | ɦ̪͆˕ʷ
|-
! Nasal
| ɸ̃˕ || β̞̃
| ʋ̥̃ || ʋ̃
| ||
| ||
| θ̞̃ || ð̞̃
| ɹ̥̃ || ɹ̃
| ɹ̥̃˗ || ɹ̠̃
| ɻ̥̃ || ɻ̃
| ||
| ||
| j̥̃ || j̃
| || j̃˗
| ɰ̥̃ || ɰ̃
| ||
| χ̃˕ || ʁ̞̃
| ħ̞̃ || ʕ̞̃
| ʜ̞̃ || ʢ̞̃
| style="background:#eee;" | h̞̃
| style="background:#eee;" | ɦ̞̃
| style="background:#eee;" | h̪͆̃˕
| style="background:#eee;" | ɦ̪͆̃˕
|-
! colspan="2" | Tap or Flap
| ||
| || ⱱ
| ||
| ||
| ||
| || ɾ
| || ɾ̠
| || ɽ
| ||
| ||
| ||
| ||
| style="background:#eee;" | k̮
| style="background:#eee;" | ɡ̆
| || ɡ̆˗
| ||
| ||
| ||
| colspan="4" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Trill
| ʙ̥ || ʙ
| ||
| ||
| ||
| ||
| r̥ || r
| r̠̊ || r̠
| ||
| ||
| ||
| ||
| ||
| style="background:#eee;" | ʀ᫊̊
| style="background:#eee;" | Error using {{IPA symbol}}: "ʀ᫊" not found in list
| ʀ̟̊ || ʀ̟
| ʀ̥ || ʀ
| ||
| ||
| colspan="4" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Lateral Sibilant Fricative
| colspan="6" style="background:#eee;" |
| ||
| ||
| ʪ || ʫ
| ||
| ʪ̢ || ʫ̢
| ||
| ||
| colspan="18" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Lateral Non-Sibilant Fricative
| colspan="6" style="background:#eee;" |
| ||
| ||
| ɬ || ɮ
| ||
| ꞎ || 𝼅
| ||
| ||
| 𝼆 || Халыып:Ligature
| ||
| 𝼄 || Халыып:Ligature
| ||
| ||
| colspan="8" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Lateral approximant
| colspan="6" style="background:#eee;" |
| || l̼
| || l̪
| l̥ || l
| l̠̊ || l̠
| ɭ̊ || ɭ
| ||
| || ȴ
| || ʎ
| ||
| || ʟ
| ||
| ||
| colspan="8" style="background:#eee;" |
|-
! colspan="2" | Lateral flap
| colspan="6" style="background:#eee;" |
| ||
| ||
| || ɺ
| || ɺ̠
| || 𝼈
| ||
| ||
| || ʎ̮
| ||
| || ʟ̆
| ||
| ||
| colspan="8" style="background:#eee;" |
|-
|}
Double-articulated
| Articulation |
Velar co labial |
|---|
| Nasal |
|
ŋm |
| Plosive |
kp |
ɡb |
| | | Атын бүтэй дорҕооннор | TBA | | | Аһаҕас дорҕооннор | |
|
