1633 сыл
| Сыллар |
|---|
| 1629 1630 1631 1632 — 1633 — 1634 1635 1636 1637 |
| Уоннуу сыллар |
| 1600-с 1610-с 1620-с — 1630-с — 1640-с 1650-с 1660-с |
| Үйэлэр |
| XVI үйэ — XVII үйэ — XVIII үйэ |
1633 сыл.
Туох буолбута
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Палицын Андрей — Мангазея остуруогун бойобуодата, нууччалартан аан бастаан Өлүөнэ өрүс туһунан Москубаҕа биллэрбит. «Златокипящая государева вотчина» буолуох сир диэбит, Өлүөнэ өрүс ойуутун оҥорторбут, уонна ол ойуу роспиһигар саха, тоҥус уонна бүрээт элбэх уустарын аатын тиһиктээбит.
- "Послужной список Енисейского острога сотника Петра Бекетова" диэн саха 16 буолаһа ахтыллар докумуонугар 1633 сыллаахтан Тоҕус буолаһа (нууч. Тагунская волость) киирбит[1] (кэлин суруллубут докумуон быһыылаах).
- Атаман Галкин Дьокуускайтан 15 енисей казаагын Бүлүүгэ уонна Түҥҥэ (ол саҕанааҕы суруйуунан нууч. Туна) ыыппыт. Баһылыктара Посник Иванов уонна Оничко Микитин. Хаһаактар Түҥ Бүлүүгэ түһэр сириттэн чугас Бүлүү өрүс үрдүк кытылыгар "острожец крепкой" туппуттар. Торнуль диэн тоҥус кинээһин саба түһүүтүн тулуйбуттар (нууч. выдержали осаду) уонна кинини бас бэриннэрбиттэр. Түҥҥэ устуохха сөбүн кэпсээбиттэр, онно элбэх тоҥус дьоно олорор диэбиттэр, 3 сорок (120) кииһи аҕалан хааһынаҕа туттарбыттар[1].
- Олунньу 13 — Галилео Галилей Риимҥэ инквизиция суутугар тиийбит.
- Бэс ыйын 16 — Инквизиция суута Галилео Галилей туһунан быһаарыныы ылыммыт күнэ. Биэс хонон баран бу быһаарыыны бэйэтигэр тиэрдибиттэр.
- Бэс ыйын 22 — Римҥэ инквизиция суутугар буруйдаммыт Галилео Галилей Сир Күн тула эргийэр диэн бэйэтин тылларыттан батыммыт.
Төрөөбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Өлбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Быһаарыылар
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1 2 Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др. За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.) / К.В. Гаврильева. — 2-е изд., перераб. и доп.. — Якутск: Айар, 2025. — С. 10. — 400 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-7696-6990-3