Уле Булль
Уле Булль (норв. Ole Borneman Bull; олунньу 5, 1810, Берген — атырдьах ыйын 17, 1880, эмиэ онно) — Норвегия аатырбыт скрипааһа уонна композитора, кини муусукатынан кынаттанан Норвегия Дания 400 сыллаах батталыттан босхоломмута дииллэр.
Аҕата таҥараһыт оҥоруон баҕарбыта эрээри, кырачаан Уле 5 сааһыттан скрипкаҕа ийэтин ырыаларын оонньуур буолбут. Тоҕуһугар Берген Музыкаҕа уопсастыбатын оркестрыгар бастакы скрипка буолбут.
18 сааһыгар Кристианияҕа университекка киирэ барбыт, ол эрээри, сатамматах. Онон Германияҕа быраабы үөрэтэ сылдьыбыт. Онтон 1831 с. Парижка тиийэн скрипач быһыытынан биллибит. 1830—40-с сс. Булль Дьобуруопаны кэрийэ сылдьан гастроллаабыт: холобур, аҥардас 1836—1837 сс. Англияҕа уонна Ирландияҕа 274 кэнсиэри биэрбит. 1840 с. аатырбыт Ференц Листы кытта Булль Бетховен Крейцерова сонататын толорбут. Булль оонньуутун Роберт Шуман наһаа үрдүктүк сыаналаабыта, Никколо Паганини онньуутун кытта тэҥҥэ туруорбута.
Булль Норвегия атын дойдулартан тутулуга суох буоларын туруулаһар этэ: судаарыстыба быһыытынан Швецияттан уонна култуураҕа — Данияттан. 1850 с. Бергеҥҥэ Норвегия тыйаатырын аһыллыын төрдүгэр турбута — бу тыйаатырга аан бастаан норвег тылынан испэктээктэр оонньоммуттара. Ону таһынан кэнсиэртииригэр эмиэ Норвегия норуотун тиэмэлэрин киллэрэн оонньуур этэ.
Булль АХШ-ка сүрдээхтик биллибитэ. 1843 сыллаахха онно бастакы гастроллара буолбута. 1853 с. Уле Булль Пенсильванияҕа 13 га сири атыылаһан норвежецтарга анаан коммуна курдугу тэрийбитэ. Олеана диэн ааттаабыта уонна онно түөрт бөһүөлэги төрүттээбитэ. Ол эрээри онто сатамматаҕа (ол иһигэр сирдэрэ оччо үүнүүнү биэрбэт буолан), онон төттөрү кэнсиэртиир үлэтигэр төннүбүтэ. Суруйааччы Генрик Ибсен бу Булль социалистыы бырайыагын күлүү гынан «Пер Гюнт» диэн пьесаны суруйбута, онно пьеса дьоруойа Гюнтиана диэн судаарыстыбаны тэрийэр[1].