Тадьикистаан гражданскай сэриитэ

Тадьикистаан гражданскай сэриитэ
Күнэ-дьыла	1992 ыам ыйын 5 — 1997 бэс ыйын 27
Буолбут миэстэтэ	Тадьикистаан
Төрүөт	Перестройка, ССРС хайдыыта, куһаҕан экономическэй турук, тадьиктар олох быһыылара уонна итэҕэл улахан оруолу оонньууруттан салтаан
Уларыйыылар	Эмомали Рахмон Тадьикистаан бэрэсидьиэнинэн буолбута, национальнай эйэтии комиссията тэриллибитэ
Утары өттүлэр
Тадьикистаан: Тадьикистаан дьаһалтата, Тадьикистаан сэбилэниилээх күүстэрэ, уонна СНГ дойдулара (Арассыыйа Арассыыйа, Узбекистан Узбекистан, Кыргыстаан Кыргыстаан, Казахстаан Казахстаан), ХНТ дойдулара уонна Беларусь Беларусь көмөтүнэн Холбоһоммут Тадьикистаан оппозицията: Афганистан Талибан уонна Пакистаан Пакистаан, Ираан Ираан, Халыып:SAU көмөтүнэн
Уопсай өлүүлэр
60 тыһ.

Тадьикистаан гражданскай сэриитэ (1992—1997, Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон) — ССРС хайдыытын кэнниттэн уонна тутулуга суох буолуу кэнниттэн, киин былаас уонна Холбоһоммут тадьиик оппозициятын кытта, Тадьикистаан иһигэр буолбут мөккүөр, гражданскай сэрии. Саамай кыырыктаах кыргыһыылар 1992 сыл атырдьах ыйыттан 1993 от ыйыгар диэри буолбуттара, онно Тадьикистаан де-факто икки чааска араарыллыбыта. 1993 сайыныттан улахан мөккүөрдэр бүппүттэрэ, ол эрээри туспа кыра хапсыһыылар 1997 сыллаахха дылы буолбуттара.

Устуоруйа

Тадьикистаан гражданскай сэрии хас даҕаны төрүөттээх эбит: куһаҕан экономическэй турук, тадьиктар олох быһыылара уонна итэҕэл улахан оруолу оонньууруттан салтаан буолбут эбит. «Перестройка» кэмигэр Тадьиик ССРыгар улахан исламско-демократическай хамсааһын тэриллибитэ. Оппозицияҕа улахан оруолу Ислам возрождениятын партията уонна Тадьикистаан демократическай партията оонньуур этилэр. Былыргы коммунистическай тойоттор уонна национально-демократическай уонна исламскай түмсүүлэри кытта политическай мөккүөр салгыы этническо-клановай мөккүөргэ буолбута.

Сэбиэскэй Сойуус кэмигэр политическай олоххо саамай бөдөҥ чааһы «Ленинабадецтар» ылар этилэр, балар Тадьиик ССР салайар этилэр. Кинилэри кытта улаханнык «Кулябецтар» үлэлэһэр этилэр, олор МВДны салайар этилэр. ССРС хайдыытын кэнниттэн атын группалар: «бадашханецтар», «гиссарецтар» уонна «гармецтар» бу тутуллубут иерархияны ыһа сатаабыттара.