Иһинээҕитигэр көс

Математика

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Эклид, грек математига, 3 ү. б.э.и., Раффаэлло Атина оскуолата диэн ойуутун фрагмена.

Математика диэн ахсаан, структура, куйаар уонна уларыйыы курдук өйдөбүллэри чинчийэр үөрэх. Математик Бендьамин Перс (ааҥл. Benjamin Peirce) математиканы «наадалаах түмүктэри оҥорор үөрэх» (ааҥл. "Mathematics is the science that draws necessary conclusions") диэн ааттыыра. Атын математика практиктара этэллэринэн математика холобур үөрэҕэ уонна ол холобурдары математиктар ахсааннарга, куйаарга, үөрэххэ, көмпүүтэрдэргэ, ойуу абстракцияларыгар уо.д.а. сирдэргэ көрдьөөн булаллар. Математиктар бу өйдөбүллэри чинчийэн, саҥа сабаҕалары сэрэйэн көрөллөр уонна кинилэр дьиҥнэрин кытаанах дедукциянан талыллыбыт аксиомалартан уонна быhаарыылартан таhаараллар.

«Математика» μάθημα (máthēma) диэн грек тылыттан тахсыбыта. Үөрэнии эбэтэр үөрэх диэн тылбаастанар.

Сүрүн ыстатыйа: Математика историята

Cаха Сиригэр математика сайдыыта 1960-с сылларга саҕаламмыта. Сахалартан бастакынан үөрэх кандидатынан Софронов Егор Трофимович (1965 сылаахха), онтон бастакы математика докторынан Томскай Григорий Васильевич (1987 сылаахха) буолбуттара.

Сүрүн ыстатыйа: Ахсаан
Дьиҥ ахсаан Бүтүн ахсаан Табыгас ахсаан Реальнай ахсаан Комплекс ахсаан
Ахсаан теорията Абстракт алгебра Бөлөх теорията Бэрээдэк теорията
Геометрия Тригонометрия Дифференциал геометрия Топология Фрактал геометрия
Математика анаалиhа Вектор анаалиhа Дифференциал тэҥнэбил Динамик система Хаос теорията

Олохтооhуна уонна философията

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
Математика логиката Баhаамнар теориялара Категория теорията

Дискрет математика

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
Комбинаторика Суоттааhын теорията Криптография Граф теорията

Туттуллар математика

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]