Ли Куан Ю
Ли Куан Ю (Lee Kuan Yew, кытайдыы 李光耀) диэн Сингапур политига, маҥнайгы премьер-миниистирэ (1959-1990). Дьон дьайыытын партиятын (People's Action Party) олохтооччута.
Олоҕун олуктара
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]1923 сыл балаҕан ыйын 16 күнүгэр Сингапурга төрөөбүтэ. Омуга кытай. 1945 сылга Раффлз колледжын бүтэрбитэ (билигин Сингапур ил университета). Салгыы Британияҕа баран Лондон экономика оскуолатыгар уонна Кембридж университетыгар үөрэммитэ. Экономист уонна юрист үөрэхтээх. 1950-1959 сылларга албакааттаабыта. 1949 сылга Сингапурга төннүбүтэ. 1959 сылга Дьон дьайыытын партиятын олохтуур. 1959 сылга партията парламент талыыларыгар кыайан Ли Куан Ю Сингапур маҥнайгы премьер-миниистирэ буолар. 1963 сылга Сингапур Малайзия Федерациятын сорҕото буолар. 1964 сылга кытай-малай омук айдааннара буолан Малайзиялыын утарсыы тахсар. 1965 сыл атырдьах ыйын 9 күнүгэр Сингапур Малайзия Федерациятыттан арахсан туспа дойду буолар. Кэлэр 25 сыл устата Ли Куан Ю Сингапуру салайан сайдыылаах экономикалаах, индустриялаах, технологиялаах биир бастыҥ дойду оҥорор. Бу кэмҥэ Сингапур биир Азия баабыра буолар. Ли Куан Ю ил салайыытыгар үс тутаах пириинсиптээҕэ: ил харысхала, экономика уонна түмэт бигэ туруга. Үөрэх, медицина, дьиэлээһин быдан тупсан дьоҥҥо тоҕоостоох буолбуттара. Ли Куан Ю меритократия уонна мультикультурализм политикатынан, коррупцияны утары охсуһуутунан эмиэ биллэрэ. 2015 сыл кулун тутар 23 күнүгэр пневмониялаан өлбүтэ.
Дьиэ кэргэнэ
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Ойоҕо Ква Геок Чу (1920-2010), Раффлз колледжка үөрэнэ сылдьан билсибиттэрэ. 1950 сыллаахха холбоспуттара. Үс оҕолоохторо икки уол, биир кыыс. Улахан уола Ли Сяньлун 2004-2024 сылларга Сингапур үһүс премьер-миниистирэ.