Кыттааччы ырытыыта:Петров Артем Иннокентьевич

БАСТАКЫ БУЛТ...

Күһүн Сэмэнэп саҕана этэ. Миигин сүүрбэбин ааһан эрэр уолу, саҥа күтүөтү, аҕа кынным тайахха хаамтара сири дойдуну көрдөрө диэн тыаҕа илдьэ барда. Билигин санаатахха бэрэбиэркэлиэн да баҕарбыта буолуо... Икки кырдьаҕас ыттаахпыт, сүгэһэринэн, сатыы хаамабыт. Дьэ, сарсыарда эрдэ туран, өрүспүтүн туораан, барар сирбитин тутан хаамыстыбыт. Күһүҥҥү үчүгэйкээн күннэр тураллар. Аара иккитэ чэйдээн тиийиэхтээх үүтээммитигэр, икки көс кэриҥнээх сиргэ, сөпкө тиийдибит. Оччолорго түөрт уонун ааспыт, аҕа кынным кэпсээнэ да элбэх, наар булт , сир уот туһунан буолан суолбутун билбэккэ да хааллыбыт. Аара саҥатык оҕолоох тайах сылдьыбыт, сайылаабыт суоллара, толоону биир гына ылбыт. Санаабытыгар ыттарбытын кэтэһэбит да мэлийдибит. Тиийэн үүтэммитин сөхсүнэн, ас астанан, чэй өрүнэн аһаан, кэпсэтэ кэпсэтэ сыыйа утуйдубут. Түүн түһээтэхпинэ арай, дьиэбэр курдукпун. Хостон, оччолорго саҥа хаама сатыы сылдьар кыыһым, бүтүннүү, баһыттан атаҕар дылы бэйэтин хойуутугар биһиллэн баран, тахсан кэллэ. Оо бу кыыс туох айылаах дьаабыланна диибин. Аны кэнниттэн өссө, эмиэ бүтүннүү саахха биһиллибит, билбэт оҕом тахсан кэллэ. Пахай да пахай, хайаларай бу дии диибин мөҕүтэлиибин. Онтон уһуктан хааллым. Сарсыарда буолан эрэр,халлаан суһуктуйбут эбит. Чэйдии олорон аҕа кынным, тугу эмит түһээтин дуо диэн ыйытта. Түүлбүн кэпсээн биэрдим. Киһим, оо ноо, улаханнык саҥарыма, үчүгэй түүлү түһээбиккин диэтэ. Дьэ хомунан, кыра гынан баран дириҥ баҕайы үрэҕи туоруур, охто сытар маһы ортолоон истэхпитинэ, кэннибитигэр, үөс диэки ыттарбыт үрэн тоҕо бардылар. Бу билигин эрэ иннибитигэр баар курдуктар этэ, үрэҕи туораабакка, аһары түһэн тиийэн үрдүлэр. Кынным иһиллээн баран, тайаҕы үрдүлэр диэтэ. Сүүрдүбүт диэтэ. Дьэ ыллык оҕото баарынан ыстанныбыт. Сүгэһэр, тас таҥас быраҕылынна. Сотору киһим тохтоото уонна, ууга киллэрбиттэр, үрэххэ диэтэ. Аргыый үөмэн киирдибит. Көрбүтүм доҕор, аарыма тайах турар эбит ээ, омуннурбут санаабар. Ыттар үрэх кытыытынан тула сүүрэ сылдьан үрүү. Киһим, кур оҕо эбит, ийэтэ ханна бардаҕай диэн соөутта...Бай улахан дии диэммин мөҕүллэ сыстым. Кыратык кэтэһиэххэ, ийэтэ чугас буолуо, эбэтэр буур булан тэйэ сылдьара дуу бу оҕото диэтэ. Балайда үрэх сыырын быарыгар сыттыбыт. Онтон, чэ ыт диэтэ. Мин буоллар 12 лээх биир уостаах хаһааҥка саалаахпын. Кыҥаан кыҥаан баран ытан саай. Ол сытан үөрэтэ сытар, ыттаргын иҥин сэрэнэр буол, омуннурбакка, үчүгэйдик көрөн истэн чувствуйдаан ытаар иҥин диир. Тайаҕым ньахчас гынна. Сыыйа оҕунна. Дьэ бэрт диэн буолла, үөрүү. Түһэммит уҥуор өртүгэр соһон таһаардыбыт. Киһим астыы хаалла, мин малбын аҕаллым. Ол олорон этэр, бэлэм олор, баҕар ийэтэ кэлиэ, баар буоллаҕына оҕотун суохтаан кэлиэн сөп диирин кытта, кырдьык хордьук, уҥуор мутук тостон тас гынна. Көрө түспүтүм бу кэлэн көрөн турар эбит. Ыттарбыт утуйа сыталлар. Киһим кулгааҕынан оччолортон дөйүҥүтүҥү этэ. Оннук үчүгэйдик истибэт этэ. Саам миэнэ ыраах өйөнөн турар. Аргыый киһибин сиэҕиттэн тардан баран, сыҥаахпынан ыйа ыйа, уоспунан эрэ кэллэ, кэллэ диэтим. Киһим көрдө, саата аттыгар, аргыый ылан кыҥаата, санаабар өр баҕайы, тайахпыт хамсаата, бараары гынна. Мин ыт, ыт диэн ыксатабын. Мас быыһа аны, оҥхой соҕус сиргэ турар. Кэмниэ кэнэҕэс дьэ саҥа Вепрь тыаһа тас гынна да, тайахпыт күлүм гынан хаалла. Ыттарбыт соһуйан үрбүтүнэн ойон туран, мээнэ мээнэ сүүрэкэлэһии. Онтон аҕа кынным синньигэс мас сытарынан уҥуор таҕыста. Ыттарбыт дьэ батыһан тахсан бардылар. Сотору үрэн лоҥкунаттылар. Мин кыра кыылбын астыы олорон, ааһа таптарбыт быһылаах, тохтоттулар дии санаан үөрэ, саа тыаһын кэтэһэ олоробун. Саа тыаһа мэлигир. Онтон ыттарым саҥалара сүтэн хаалла. Аны, паа, барда дуу, куоттардылар быһылаах диэн санаа киирдэ. Хаһан, ханна өссө үрэллэрин кэтэһэн кэлтэгэй буолан эрдэхпинэ, киһим бу тахсан кэллэ. Хайа диибин, ээ сытар диэтэ. Үөрбүт аҕай, байтаһын тыһы, былырыыҥҥы оҕолоох эбит. Оо үөрдэхпин онно. Кыра кыылбытын бүтэрэ охсон, аннарааҥҥыбытыгар тиийбиппит дьэ,аар тайҕа маанылааҕа , кырдалга, ыраас отон угар умса түһэ сытар эбит. Дьэ түүллээх оҕо эбиккин, чуо түһээбиккин диэтэ аҕа кынным. Үөрэ көтө астаан, дэлэччи күөстэнэн, мыыһас тайма буһарынан, чаҥкы охсон, аһааһын буолла. Үйэбэр маҥнайгы тайаҕы бултааһыным оннук буолбута, харахпар билиҥҥэ дылы бу баардыы көстөр....

Виталий Иванов.

Начать обсуждение с Петров Артем Иннокентьевич

Страницы обсуждения — место, где люди обсуждают, как улучшить содержимое Бикипиэдьийэ. Начните новое обсуждение, чтобы связаться и обсудить что-нибудь с Петров Артем Иннокентьевич. Написанное здесь вами смогут прочесть и другие.

Саҥа ырытыыны саҕалааһын